Жекшемби, 20 Май, 2018 - 1:49
KYRGYZTODAY.KG Кыргызстан бүгүн

Рубрика боюнча архив: ТАРЫХ

Думана аке

“Өз ата-бабаларыңдын атактуу экенин айтып гана койбой, мактануу да керек. Аларды сыйлабоо – уят келтирерлик наадандык” – Пушкин Арбагы ыраазы болсун! Думана Аке. Жүздөгөн жылдар өтсө да атагы менен муундан-муун алмашкан […]

Роза Отунбаева: «Атамбаев 7-апрель күнү “Мен “обезьянникте” отурдум, кийимдерим сасык жыттанып, өзүм да жийиркенип турам. Үйгө барып жуунуп, анан кечирээк «Форумда» жолугалы” деп отурбай, кетип калды»

Президенттин чындыгы. Төртүнчү маек. (Башталышы мурунку сандарда) -Кечки 19.30 биринчи этаждагы ЖКнын пресс-борборунда Текебаев, Шер, Чотонов, Дүйшөбаев, Мадылбеков, Сариев, Эркебаев, Ибраимовалар болуп жыйналып калдык. Аянтка барып ал жердеги хаотикалык атууларга […]

Өлгөндөрдүн даңкы болбой, тирүүлөрдүн баркы болбойт

1937-1938-жылдары репрессияга дуушар болгондор жөнүндө окусам же сөз уксам эле көздөрүмө ачуу жаш айланып, тамагыма чооң бир нерсе такалып, араңдан зорго өзүмө келем. Анан эл-жери үчүн жандарын берген кыргыздын эр […]

Боронтой Бедюров: Сибирь элдеринин түпкүлүгү – кыргыз улуту

Алтай Республикасынын Эл жазуучусу, Алтай Республикасынын жазуучулар Союзунун төрагасы, РФ жазуучулар Союзунун тең төрагасы, Россия тил академиясынын академиги, Славян академиясынын мүчө-корреспонденти, Россия табигый илимдер академиясынын мүчөсү, чыгыш таануучу, философ жана […]

Азыр биз Шакинин эстелигиндей башыбызды жерге салып отурабыз

Союз ыдырагандан бери жалпы эл арасында жашоо мамлекеттин көзөмөлү жок каалагандай жашообузду улантуудабыз. Чөнтөгүң калың болсо болду кара мал соё калып, элдин батасы менен бир көчөнүн атын же айылдын атын, […]

Эр жигит эл четинде, жоо бетинде: Биздин муундун тагдырына Ооган согушу туш келди

Полковник Какан Эралиев Куралдуу Күчтөрдүн катарында көп жыл кызмат өтөгөн аскер адамы. 1883–1985-жылдарда Ооганистандын Нангархар провинциясындагы Желалабад шаарында жайгашкан аскердик бөлүктө кызмат өтөп, бир катар аскердик күжүрмөн сыйлыктарга татыктуу болгон. […]

Легендарлуу Ахматбек Сүйүнбаевдин көзү өткөнүнө 25 жыл болду  

Февраль айынын кап ортосунда кыргыздын кыйырына белгилүү залкар инсан Ахматбек Сүттүбаевич Сүйүнбаев бул жарыкчылыктан узап кеткен. Кыргыз элине санасаң сан жеткистей жакшы из калтырып, артына чыйыр салып кеткен мамлекетчил инсандын […]

Кана анда, аттандык!

Төгүлдүк, чачылдык, Тепселдик, басындык. Жер болуп кайрадан, Гүлдөрдөй ачылдык.   Ыйладык, кыйналдык, Ыймандан жыйналдык. Өз эмес жатты да, Өзсүнтүп сыйладык.   Жол болуп төшөлдүк, Жоону да көтөрдүк. Көк Теңир күчтөнтүп, […]

Чыгаан инсан Төрөбай Кулатовго – 110 жыл: Кант-Рыбачье темир жолун курдуруу үчүн түнкү бирде Сталинге киргени 

Кулатов шым таап берип, Кайназарова казак балбанын жыкканда Атактуу кызылчачы Кайназарова Зууракан апа Төрөбай Кулатовду катуу сыйлачу. Кулатовдон беш жаш улуу болгондуктанбы, сен дечү, Төрөбай деп койчу. Зууракан ападан уккан […]

Сагынбай манасчынын уул-кыздарынын тагдыры, салтка баш ийип экинчи аялдыкка өз жеңесин алганы…

“Азаптуу Үркүндөн кайтканыбыздан соң кайнагам (Орозбак уулу Алишер – К.К.) катуу ооруп калып, ошол оорудан келбес жайына кете берди. Артында кичинекейлери Сырканбек деген уулу, Сабира деген кызы калды. Абышкам бир […]

Кыргыз демократиясынын алгачкы баатырлары

(Ж.Жекшеев, К.Акматов, Т.Тургуналиев) СССР доорунда, айрыкча анын Улуу Ата Мекендик согуштан кийинки тарыхында, Кыргызстанда Россия, Украина, Балтика боюндагы жана Кавказ республикалары сыяктанып саясий оппозиция же диссиденттик кыймыл болбогону маалым. Ырас, […]

Президент Сооронбай Жээнбеков: Ленинград блокадачылары дүйнөгө каармандыктын, кайраттуулуктун жана баатырдыктын бийик үлгүсүн көрсөттү

Кыргыз Республикасынын Президенти Сооронбай Жээнбеков   советтик аскерлер тарабынан Ленинград шаарын фашисттик баскынчылардан толук бошотулган күнүнө карата кайрылуу жасады. Мамлекет башчысынын кайрылуусунун тексти: “Урматтуу мекендештер – Ленинград курчоосунун каармандары! Урматтуу кыргызстандыктар! […]

Фотобаян – Төрага Д.Жумабеков: “Керээз” тарыхый драмасы эгемендикке татаал жол менен жеткенибизди түшүндүрө алды”

Жогорку Кеңештин Төрагасы Дастанбек Жумабеков 23-январда Т.Абдумомунов атындагы Кыргыз Улуттук Академиялык драма театрында коюлган  “Керээз” тарыхый драмасынын премьерасына барып, бул спектаклде 19-кылымдагы белгилүү коомдук-саясий ишмер Боромбай бийдин тагдыры жана ошол […]

СССРдеги өлүм жазасы. Башкесер: «Мага иштердин эң балити туш келди»

СССРде өлүм жазасын аткаруу жабык маселелердин бири болчу. Бул “жумушту” аткаргандар өз ишин сыр кылып сакташчу. Бирок азыркы күндө катылган сырлар ачыкка чыгып баштады. Алардын бири Азербайжанда эки жарым жылдан […]

Видео – Жер астындагы күмүш шаар

Баткендеги орто кылымдарга таандык делген “Барса келбес” же “Кан и Гут” үңкүрүн туристтерди кызыктырган жайга айландырууга жергиликтүү тарыхчылар менен жазуучулар аракеттене баштады. Орто кылымдагы философ, дарыгер жана акын Абу Али […]

Аны “Баткендик ханыша” деп аташчу: “1957-жылы мумияны казып чыгышканда мүрзөдөн кара чымындар жана курттар чыккан” – Кара-Булак айылынын тургундары

Баткен облсунун окумуштуулары Кара-Булак айылына коюлган мумияны кайра казып чыгуу сунушун колдошууда. Бул туурасында Турмуш басылмасына Баткен территориялык музейинин жетекчиси, тарых илимдеринин кандидаты Абдинаби Кадыров билдирген. Анын айтымында, эгерде мумияны алып […]

Фотобаян – Падыша-Ата петроглифтери

Таш бооруна чегилип түшүрүлгөн жазуулар, сүрөттөр жана петроглифтер, байыркы Ата-бабаларыбыздын руханий турмушунан бизге калтырган кабары аны туура так чечмелеп алуу биздин милдет! Аксы жана Чаткал райондорунун чек арысында тагыраак айтканда […]

Кудаярхандын ордосу

Кириш сөз ордуна Мезгил деген өжөр, эч нерсеге ээ-жаа бербеген, кээде таштан-ташка урунуп, тээ бийиктен күргүштөп агып түшкөн тентек дарыяга окшош. Коконду нечен ирет кан буугандай бууп, хан жашынган чепти […]

Тарых музейинен 3 Ленин ордени, 2 эки төш белги, 20 мончок, 4 кылыч жоголду

Тарых музейинен жогол­гон экспонаттардын арасында үч Ленин ордени, эки төш белги, 20 мончок, төрт сак мезгилиндеги кы­лыч бар. Бул тууралуу «Ата Мекен» фракциясынын жыйынында Тарых музейинин директору Анаргүл Исираилова билдирди. […]

“Ата-Мекен”: Музейлерден экспонаттардын жоголушу кыргыз тарыхына карата жасалган кылмыш

Бүгүн, 1-декабрда Жогорку Кеңештин “Ата-Мекен” парламенттик фракциясынын кезектеги жыйынында эл өкүлдөрү Мамлекеттик тарых музейинен жана М.В. Фрунзе атындагы мамлекеттик мемориалдык үй музейинен жоголгон экспонаттар тууралуу маалымат алды. Бул туурасында ЖК басма […]

Жоголгон экспонаттарды көзөмөлдөгөн бирөө барбы?

Мумиянын арты менен Тарых музейине тийиштүү калпыс иштер четинен чуурулуп чыгып баштаган эле. Чын-чынында буга чейин эле музейдеги баалуу эстелик буюмдар четинен жоголо оаштап, анча-мынча музей кызматкерлери кызматынан бошотулган экен. […]

Видео – Байыркы доордун эң мыкты 7 согушкерлери

Ар бир доордо эркиндик үчүн күрөшкөн өз элинин баатырлары, согушкерлери болгон. Алардын күчүнө таянып ар кайсы эл тынчтыкта, эркиндикте жашоо сүрүшкөн. Бул видеодон сиздер дүйнөгө белгилүү, байыркы дооролордо жашап өткөн согушкерлер […]

Фото – Курманжан Датканын уулу Абдылдабек баатырын күмбөзү оңдоп-түзөөгө муктаж

Курманжан Датка менен Алымбек Датканын уулу Абдылдабек баатырдын күмбөзү оңдоп-түзөөгө муктаж. Бул туурасында Фейсбук колдонуучусу Орозбек Муратов билдирди. “Алымбек Датка менен Курманжан Датканын уулу Абдылдабек баатырдын күмбөзү. Тажикстан Республикасы, Муграб […]

Каныбек Иманалиев: “50-100 жылда гана бир келүүчү тарыхый миссиялар бар. 2018-жылы кандуу саясий репрессияга 80 жыл болот”

Бүгүн, 23-ноябрда Жогорку Кеңештин “Ар кыл маселелер” саатында эл өкүлдөрү ата-бабалардын эмгегин баалоо менен аларды эскерүү иш-чараларын өткөрүү сунуштарын ортого салышты. Бул туурасында Жогорку Кеңештин Басма сөз кызматы билдирет. Депутат Каныбек […]

Сулайман Кайыпов, профессор: Памир кыргыздарынын тарыхынан

Кийинки жылдaрдa Пaмир кыргыздaры, aйрыкчa, aлaрдын Оогaнстaндa туруктуу жaшaп тургaн бөлүгү туурaлуу кыргыз коомчулугундa тынымсыз, кызуу сөз болуп келе жaтaт. Тaрыxчы, этногрaф, фольклорчу, тилчилерге кaрaгaндa тaрыx жaнa мaдaният сүйүүчүлөрү, журнaлисттер көбүрөк […]

Видео – Сталиндик репрессия курмандыктарына 80 жыл

8-ноябрда Кыргызстан 1937-жылдагы репрессия курмандыктарын эскерүүдө. Каргашалуу окуянын 80 жылдыгына карата эскерүүлөр “Ата-Бейит” мемориалдык комплексинде жана жер-жерлерде уюштурулуп, эл аралык илимий-тажрыйбалык жыйындар да өтүп жатат. Тарыхый изилдөөлөрдө Кыргызстандан 40 миң […]

Ак үй Коммунизм курмандыктарынын күнүнө карата билдирүү жасады

Ак үй «Орусиядагы большевиктик революциянын 100 жылдыгы белгилеген 7-ноябрь — Коммунизм курмандыктарынын күнүнө карата билдирүү жасады. Америкалык администрация «большевиктердин революциясы Советтер Союзун жана адам жашоосунун эркиндиги менен өнүгүүсүнө шайкеш келбеген […]

Орусияда Октябрь революциясы митинг жана жүрүштөр менен белгиленди

Москва борборунда коммунисттер партиясы “Солчул фронт” кыймылы менен бирге демонстрация өткөрүштү. Алар “Социалисттик революция жашасын” жана “Советтер өлкөсү менен сыймыктанабыз” деген ураандарды чакырышты. Жүрүштүн катышуучулары Ленин, Сталин жана Че Геваранын […]

Фото – Жалал-Абад: тарых жана ата-бабалар эскерилди

Биз бүгүнкү эгемен, жаркыраган Кыргызстан үчүн эмгегин, өмүрүн берген, улут көчүнүн узак жолунда ар кандай кыйын тагдырга туш болгон ата-бабаларыбызды, улуу тарыхыбызды барктамайынча, кийинки басар жолубуз түз болбойт. Жалал-Абад шаарынын […]

Нацизм жылдарында еврейлерди сактаган араб тектүү дарыгер сыйланды

Берлинде Мухамед Хельмиге ал өлгөндөн кийин медаль жана дүйнө элдеринин диний ишмерлеринин грамотасы ыйгарылды. Ал бул наамга татыктуу алгачкы араб тектүү киши болуп калды. Сыйлыкты «Яд ва-Шем» катастрофа жана героизм мемориалынын […]

Черчилл менен тамеки чегишесиӊби?

Уинстон Черчиллдин 1947-жылдын 11-май күнү Париждеги Ле-Бурже аэропортунда чегип бүтпөй калган сигарасы сатыкка коюлган. Тарыхтын дөө-шаасына айланган инсандардын аты-жөнү, колдонгон буюму, сүрөт-кагаздары, кийим-кечеси, деги койчу баары акчага айланып турган маал. […]

Жерге берилген мумия эбак эле сатылып кеткен эмеспи? Кеп ошондо!..

1960-жылдан бери борбордук тарых музейинде сакталып турган аял кишинин мумиясы жерге берилди. Бирок анын арты чоң чууну жаратууда. Буга чейин унчукпай отурушкан илимпоздор “мумияны жерге бербеш керек болчу, кайрадан казып […]

Фото – Пекинде “Манас” эпосу боюнча кытай тилиндеги операнын бет ачары өттү

Пекин шаарынын «Тянь чяо» театрында “Манас” эпосу боюнча кытай тилиндеги операнын бет ачары болуп өттү. Бул туурасында КР ТИМдин басма сөз кызматы билдирет. Маалыматка ылайык, операнын сценарийин Кытайдагы белгилүү автор […]

Фото – Гитлердин телефон номурлар жазылган китеби 45 миң долларга сатылды

Телефон номурлар жазылган китептин алгачкы баасы аукциондо 10-15 миң фунтту түзгөн. Баалуу китепти саткан жана сатып алган адамдардынаты-жөнү азырынча маалым боло элек. Улуу Британияда өткөн Henry Aldridge and Son аттуу […]

24-сентябрда Жумгалда Качыке баатырдын 285 жылдыгы өткөрүлдү

Нарын областынын Жумгал районунан чыккан Түлкү уулу Качыке болжол менен 1730-жылдардын башында жарык дүйнөгө келген. Ал жаштайынан кыргыз элинин Эсенгул, Атаке, Бердике баштаган баатырлары менен бирге үзөңгүлөш жүрүп, калмак баскынчылыгына […]

Президенттик шайлоону карап туруп Тайторунун чабышы эске түшөт…

Айкөл Манас өлгөндө атасы Жакып калыс боло албай, “өрдөк жокто чулдук бий” болушуп Ордонун ичинде ырк кетип, ал тургай Абыке менен Көбөш жеңеси Каныкейди талашып ага далай кордукту көрсөтүшөт. Коргоп […]

Ошто “Ош Фест – 2017” фестивалы болуп өттү

19-августта Ош шаарында өткөн «Ош Фест – 2017» эл аралык туристтик фестивалы болуп өттү. Бул тууралуу Ош шаарынын мэриясы кабарлады. Маалыматка ылайык, мындай фестиваль өлкөдө биринчи ирет өтүп жатат. Фестиваль […]

Археолгодор Нарында Караханиддердин мүрзөсүн табышты

Түрк археологдору жана Кыргыз-Түрк «Манас» университети биргеликте жүргүзгөн изилдөөнүн натыйжасында Нарын облусунун Кочкор районуна караштуу Кум-Дөбө деген айылында болжол менен Караханиддердин (804-1212) ханына таандык мүрзө табылды. Бул туурасында  Daily Sabah билдирет. Доктор […]

Сооронбай Жээнбеков: Стамбул шаарында «Манас» эпосунун каарманынын эстелигинин ачылышы Кыргызстан менен Түркия боордош элдеринин достугунун символу болуп калат

Сооронбай Жээнбеков кечээ, 9-августта, Түркия Республикасынын Стамбул шаарында «Манас» эпосунун каарманынын эстелигинин ачылыш аземине катышты. Бул туурасында Өкмөттүн расмий сайты жарыялады. Салтанаттуу иш чарада сөз сүйлөп жатып, Сооронбай Жээнбеков эстеликтин ачылышы […]

Стамбулда Манастын эстелиги орнотулду

Түркиянын Стамбул шаарында Манастын айкели коюлду. Ал шаардык тарыхый Халич аймагына орнотулганын эстеликтин демилгечилеринин бири Темирлан Сарлыкбек уулу билдирди. Анын айтымында, айкелди кыргызстандык адистер сегиз ай аралыгында жасашкан. Ачылышы 9-августта […]

Окумуштуулар: хакастар азыркы кыргыздарды Энесай кыргыздарынын тукуму деп эсептебейт

Кыргыздар байыртан тарыхын баалап, ыйык сактап келген эл. Кыргыз тарыхындагы эң көрүнүктүү орун Энесай дооруна туура келет. Дал ушул мезгилде Улуу Кыргыз каганаты түзүлгөн. Энесай кыргыздары менен Тянь-Шань кыргыздарынын кандай […]

Тарых музейинин качан ачылышы белгисиз

Маданият, маалымат жана туризм министрлиги Тарых музейинин качан оңдолуп бүтөрүн билбейт. Бул тууралуу мекемеден билдиришенин айтып«24.kg» агентиги жазып чыкты . Министрликтин айтымында, музейдин ичин оңдоо иштери али баштала элек. «Имараттын […]

“Ата-Бейит” Улуттук тарыхый-мемориалдык комплекинде 1916-жылдагы Үркүндө курман болгондорду эскерип, куран окулду

Кыргыз Республикасынын Премьер-министри Сооронбай Жээнбеков бүгүн, 3-августта, “Ата-Бейит” Улуттук тарыхый-мемориалдык комплекинде 1916-жылдагы Үркүндө курман болгондорду эскерүү иш чарасына катышты. Бул туурасында Өкмөттүн расмий сайты жарыялады. “Ата-Бейит” Улуттук тарыхый-мемориалдык комплекинде 1916-жылдагы […]

Кыргыз ССР Жогорку Совети менен КР Жогорку Кеңешинин өткөн тарыхынан

Кыргыз ССРнин мыйзам чыгаруу- эл өкүлдөр бийлиги Жогорку Совет ишке 1938 жылы киришкен. 1938-жылы 284 депутат шайланган. Кийин 70-жылдары алардын саны 350гө чейин жетип, беш жыл иштешкен. Ал эми учурда […]

Алмазбек Атамбаев Россиянын окумуштуу-тарыхчылары менен Алтай цивилизациясы долбоорун мындан ары алдыга жылдыруу маселелерин талкуулады

Алмазбек Атамбаев Чолпон-Ата шаарындагы мамлекеттик резиденциясында “Алтай цивилизациясы жана Алтай тектүү элдер” эл аралык  форумуна катышкан  М.В.Ломоносов атындагы Москва мамлекеттик  университетинин Азия жана Африка өлкөлөрү институтунун директорунун орун басары Жибек Сыздыкованы,  […]

Алмазбек Атамбаев Ысык-Көл облусундагы Курманжан Датка атындагы Көчмөндөр цивилизациясы борборунун ачылышына катышты

Алмазбек Атамбаев бүгүн, 21-июлда, Россия Федерациясынын Башкортостан Республикасынын Башчысы Рустэм Хамитов, Россия Федерациясынын Федералдык Жыйынынын Мамлекеттик Думасынын депутаты Иван Белеков,  Саха (Якутия) Республикасынын Мамлекеттик Жыйынынын Төрагасы Александр Жирков менен бирге […]

Дүйнө жүзүндөгү эң биринчи ээр токумга эстелик Монголияда тургузулду

Хэнтий аймагына Тамгага жана ээр токумга эстелик тургузулду. Адамдар ат үстүндө б.э.ч 4000 жыл мурда жүрө башташкан жана ат үстүндө жүргөндөрдүн пионерлери монголдордун ата-бабалары болгон. Ат үстүндө жүрүүгө ыңгайлуу болуш […]

Видео – Нидерландда Украинадагы учак кырсыгынын курмандыктарынын эстелиги ачылды

Нидерланддын  Вайфхяюзен шаарындагы Схипхол аэропортунун жанындагы паркта үч жыл мурда Украинанын чыгышында атып түшүрүлгөн учактын мерт болгон жүргүнчүлөрүнө арналган мемориал ачылды. Бул мемориалда 283 жүргүнчүнүн жана экипаждын 15 мүчөсүнүн ар […]

Отуз-Адырдагы жолугушуу

Өткөн кылымдын 1947-48-жылдары Лейлек жергесинен 2 кожолукту азыркы Кара-Суу районунун Отуз-Адыр жергесине көчүрмөкчү болушат. Ошол кожолуктардын биринин башчысы Исхак Раззаковдун балалык чагындагы досу, Миң-Жыгач айылында туулган Сарыбаев Ысман эле… Ысман Исхактан жаш курагы […]

Алматыда 1944-жылкы депортациянын курмандыктары эскерилди

Алматыда крымдык татарлардын «Ватандаш» деп аталган маданий борборунун жаштар канаты 1944-жылдын майындагы депортация курмандыктарын эскеришти. Эскерүү иш-чарасы депортациянын курмандыктарына багыштап куран окуу менен башталды. Андан соң катышуучулар 1944-жылкы окуяларга арналган […]