Бишкек ЖЭБиндеги кыйроонун башкы себеби эмнеден чыккан?

Бишкек ЖЭБдеги жаңы химиялык суу тазалоочу (ХСТ) цех 2018-жылдын 1-октябрына курулуп бүткөрүлүүгө тийиш. “Тендерлер кечигип өткөрүлгөнүнө, катышуучулардын жоктугуна байланыштуу жылуулук берүү мезгилине даярдыкты үзгүлтүккө учуратуу боюнча актануулар кабыл алынбайт” – деп билдирди 28-июль күнү борбор калаадагы жылуулук берүү борборуна барган биринчи вице-премьер- министр Кубатбек Боронов.

Эске салсак, жаңы химия­лык цехтин курулушу ЖЭБдеги кыйроодон кийин көрсөтмө ак­тивдүүлүктүн шары менен жа­зында башталган эле. Бирок иш КР өкмөтүнө караштуу Мамлекеттик экология жана техни­калык коопсуздук инспекциясы­нын чечими менен архитекту­ралык-пландоо шарттарын алуу зарылдыгына байланыштуу токтотулган. Акыркы жаңылыктар­га ылайык, иштер бүгүнкү күн­гө чейин жандандырыла элек. Октябрдын кирип келерине деле эч канча алыс убакыт кал­ган жок.

Сууну туздан химиялык арыл­туу негизи кышында болгон кыйроонун башкы себеби бо­луп саналат. Анткени так ошо суунун жетишпестиги меш агрегаттардын токтоп калуусу­на алып келген. Жаңы блокту тазаланган суу менен камсыз­доонун болбой калуусунан улам жылуулукту кыска мөөнөттө берүү жөнгө салынган эмес. Мына ушул “Кыйроо фактысы” боюнча энергохолдингдин же­текчисинен тартып мурдакы премьер-министрлерге чейин көптөгөн адамдар камакта. Би­рок бул жерде атайын айтылбай жаткан бир факты бар, эгерде ал ачыкка чыгып кетчү болсо – демек, мамлекет башчысынын кадыр-баркына шек кетиши то­лук мүмкүн.

Анда, сөз ирети менен бол­сун. 2017-жылдын 6-июлунда “Электр станциялары” ААКнын башкы директору Кыдырбаев катышкан “Бишкек шаарында­гы ЖЭБди модернизациялоо” долбооруна техникалык тапшы­рманын 2. 7. пунктун аткарууну кароо боюнча жыйналыш өт­көн. Техникалык тапшырманын 2. 7. пункту “Колдогу ХСТны пайдалануунун мүмкүнчүлүк­төрүн эксперттик аныктоо”, ошондой эле “Колдогуну пайда­ланууга мүмкүнчүлүк болбогон учурда жаңы химиялык даярдо­ону курууну кароо” дегенди бил­дирет. Бул ошол жыйындын күн тартибинде турган жалгыз ма­селе болгон. ЖЭБдин башкы ин­женери Курманбеков ошондо: “Колдогу ХСТ боюнча буларды билдирем: ХСТнын мештерди камсыздоо боюнча долбоорлук өндүрүмдүүлүгү 1-кезекте – 280 м. куб/саатты жана 4- кезеги – 500 м. куб/саатты түзөт, бирок ал химиялык туздан арылтыл­ган сууну берүүнүн иш жүзүндөгү өндүрүмдүүлүгүнө ылайык келбейт. Анткени, эгерде экс­пертиза жүргүзүлгөндө, анда 1-кезекти алдын ала тазалоодо сууну 15 жылдан ашуун кай­ра иштеп чыгарбай келатканы көрүнмөк, анткени ал жумуш­чу абалда болгон эмес. ЧЧКдан алынган чийки суу 4-кезектеги гана алдын ала тазалоодо кай­ра иштетилет, башкача айткан­да, кайра иштетилген суунун жалпы көлөмү катта айтылган 780 м. куб/саатты түзө албайт, анткени ХСТдагы 4 –кезектеги мештерди камсыздоо боюнча жөндөө иштери 1974-1976 – жылдары жүргүзүлгөндүктөн, алдын ала тазалоонун тундур­гучу жана 4-кезектеги бүт жаб­дуу ( фильтрлер, жабдуунун ар­матурасы, кислота өлчөгүчтөр жана жегичтер, бак чарбасы, соруп чыгаруучу жабдуу ж. б. ) эскирген жана долбоордогу ку­баттуулукту бере албайт. Хими­ялык цех, 1 тундургуч резерврде болорун эске алганда, эки ке­зекти кошуу учурунда өздүк чы­гымдарды эсепке алганда: чып­калоочу залдын 1-кезеги боюн­ча 80-100 м/с ХСТ жана 4-кезек боюнча – 140-165 м/с, орточо алганда – 240 -265 м/с тегере­гинде туруктуу бере алат”, – деп билдирген.

Жыйналыштын жыйынты­гында: ЖЭБ тараптан – жаңы блокторго суу тазалоочу жаб­дууну орнотуу үчүн жай бөлүп берилсин; ТВЕА компаниясы тарабынан – жаңы жабдууну орнотуп, ишке киргизсин, баш­кача айтканда, жаңы химиялык цех курулсун деген чечим кабыл алынган.

Саясий турмуштан алыс ка­рапайым журтчулук бул жерде мамлекет башчысынын кадыр –баркынын кандай тиешеси бар деп сурашы мүмкүн. Кептин баары, жогоруда көрсөтүлгөн жыйналыш учурунда ал (СШЖ) премьер-министрдин кызма­тын ээлеп турганында жана мындай ири долбоолорду ишке ашыруунун жүрүшүн көзөмөл­дөөгө тийиш экенинде. Ал ба­са, көзөмөлдөгөн, алтургай, иштердин жүрүшү менен таа­нышуу үчүн жылуулук борбо­руна да барган. Бирок ага кара­бай, мындай маанилүү маселе аны кыйгап өттү. Бул кокусу­нанбы?

Мунун маңызы өкмөт суу та­залоочу жаңы цехти 2017-жыл­дын июлунда эле куруу зарыл­дыгы туурасында жакшы бил­гендигинде жатат. Балким, андан да эртерек курулушу ке­рек эле. Бирок муну ишке ашы­руу боюнча эч кандай чаралар көрүлгөн эмес. Анткен менен эми коррупция, ЖЭБди мо­дернизациялоодо баалардын наркын жогорулатылган деген шылтоо менен мурдакы “төбөл­дөрдү” четтетүүгө толгон-токой себептер табылды. Алтургай, “зарыл документациянын жок­тугуна байланыштуу баалардын жогорулатылышы туурасында айтканга негиз жок” деп тыя­нак чыгарган эксперттердин өзүлөрүн камакка алышты.

Бүтүм айтор, көңүл жуба­тарлык эмес: эгерде жогоруда көрсөтүлгөн комиссиянын че­чимдерин өз убагында аткаруу боюнча чаралар кабыл алын­ганда, кыштагы кыйроого жол берилмек эмес. Акырында бир жөнөкөй фактыны айта кете­ли: октябрга чейин эки ай кал­ды, “Электр станциялары” болсо долбоорлоо-сметалык докумен­тацияны аткаруучуну алиге чей­ин таба элек.

Чолпон Исмаилова

Булак: «Айгай-пресс»

Ой-пикир жок

Жооп калтыруу

Сиздин электрондук почтаңыз жарыяланбайт. Милдеттүү талаалар белгиленген *