Журналист Өкмөттү, БШКны, Мамлекеттик тил коммиссиясын сотко берди

Жарандык активист, журна­лист Канышай Мамыркулова өкмөттү, Борбордук шайлоо ко­миссиясынын төрайымы Нур­жан Шайлдабекованы, ошондой эле Мамлекеттик тил комиссия­сынын төрагасы Назаркул Ише­кеевди Баш мыйзамдын 90-бе­ренеси боюнча район аралык сотко берди. Мамыркулованын пикиринде бул мамлекеттик кызматкерлер “шалаакылык” беренеси боюнча жоопко тар­тылышы керек деп эсептейт. Ал аракетин К. Мамыркулова төмөндөгүдөй чечмелеп берди: «Баш мыйзамдын 90-беренесин­де «Кыргыз Республикасында токтом, мыйзамдар аткарылуу­га жатат» деп көрсөтүлүп турса булар болсо сунуштап эле коюп жатышат. Бул ыр кесе эмес, эгер кааласа ырдап, болбосо жок де­гендей»-деп.

Айтмакчы буга чейин Бор­бордук шайлоо комиссиясы (БШК) “Бишкек шаарынын мэ­ри Азиз Суракматов жана Ош шаарынын мэри Таалайбек Сарыбашев “Кыргызтесттен” өтүшү керек” деген журналист жана жарандык активист Каны­шай Мамыркулованын арызын карап, тестирлөөдөн өтүүнү су­нуш кылган токтом кабыл ал­ган. Ал эми Канышай Мамырку­лова болсо Бишкек шаарынын мэрлик кызматына талапкер­лиги көрсөтүлгөн Азиз Суракма­товдун мамлекеттик тил боюн­ча сынагы мыйзамсыз өткөнүн айтып, сотко да арызданган. Активисттин жүйөсүндө, өкмөт­түн 2017-жылдын 13-июлунда­гы №430 токтомунун негизин­де, сынакты окумуштуулардан турган комиссия эмес, “Кыргы­зтест” өткөрсө мыйзамдуу бол­мок деп эсептейт. Анан калса Бишкек мэрлигине талапкер­лигин коюп жаткан Азиз Су­ракматов 31-июлда тил боюн­ча сынактан өтүп, комиссия бир добуштан “ал кыргыз тилин билет” деген чечим чыгарган. Бирок ошол экзаменде ал “эл”, дегенди «эль» деп, «шаар» де­генди «шар» деп ката жазганы тууралуу жана да ал тургай эр­кин баарлашууда да Азиз Сурак­матов: «чет жактарын шаардын жарыктындыруу керек…», «ме­нин тапшырмам иши барып кайра тартпаймын, душмандын тылуу жерине барып аны кайра­тып өзүм да жок болом» деп сүй­лөгөнү интернет, теле булакта­ры аркылуу коомчулукка тарап, борбор калаанын тургундары эле эмес, өлкөнүн башка реги­ондорунун да тургундарынын нааразычылыгын катуу жа­раткан. Ошого болбой эле «сок­кусу күчтүү болсо кийиз казык жерге кирет» дегендей Суракма­тов Кыргыз Республикасынын президентинин алдындагы Тил коммиссиясы тарабынан «экза­менден ийгиликтүү өттү» дел­ген. А чынында, чындап эле эне тилге күйсөк, «жогорку жооптуу кызматтагы жетекчи кыргыз ти­лин билиш керек» деген бекит­мени да, тил жөнүндө мамлеке­тибиздин мыйзамдарын да сый­ласак анда Суракматов бале­кет болсо да ал сынактан өзүнө тийиштүү баасын алыш керек болчу. Кыргыз тилинин ишен­ген бир таянычтары болгон Тил коммиссиясындагы ошол фил­лолог агай-эжейлер да анчалык пастыкка, мажирөөлүккө, кор­коктукка барбаш керек эле. Ан­дагы тил сынагы кандай өткөнү азыр да интернетте илинип ту­рат, кашкайып! Просто, уят! Кийин Мамыркулованын арызы боюнча БШК токтом чыгарып, Азис Суракматовго «Кыргыз­тесттен» өтүп коюңузчу?» де­ген сунушун чиркей чаккандай да көрбөй жөнөкөй жана ачык айтканда «пыш-ш» дегендей эле кылып койду го, жаңы мэрибиз.

Айта турган нерсе, чоңдору­буз, чокудагы чоңубузга чей­ин баары тең эле эне тил ма­селеси боюнча өтө олутту, жа­лындуу сөздөрүн айтып келет. Мыйзамдарды чыгарып, аны көзөмөлдөгөн Жогорку Кеңеш да эне тил жөнүндө маселе көтөрүлгөндө «буркан-шар­кан» түшөт, Кыргызстанда алар­дан өткөн эне тилди корго­гон адамдар жоктон бетер. А эмне үчүн журналист Каны­шай Мамыркулова чырылдап жаткан көрүнүш боюнча да, АК үй, КӨК үй­дөгүлөрдүн бирөөсү да «ооздо­руна талкан сугунуп алышкан­дай) унчугушпайт, бирөөсү да үн катпайт?

 Президенттин айтканы Суракматовго тиешеси жокпу?

«Кыргызстандын бар­дык жарандары кыргыз ти­лин билиши мамлекеттик маанидеги милдет.» Бул сөздү президент Соорон­бай Жээнбеков КМШ мүчө өлкөлөрүнүн мугалимде­ринин жана билим берүү кызматкерлеринин V сьез­динин ачылышында айтты. Ошону менен бирге эле кы­ргыз тили Кыргыз Республи­касынын мамлекеттик тили катары улуттук баш кошту­руунун милдетин өтөөгө тий­иш экендигин белгиледи.

 Кенжебек Арыкбаев

Булак: «Айгай-пресс»

Ой-пикир жок

Жооп калтыруу

Сиздин электрондук почтаңыз жарыяланбайт. Милдеттүү талаалар белгиленген *