Menu

Мирлан Каниметов, ИИМдин уюшкан кылмыштуу топко каршы күрөшүү башкы башкармалыгынын жетекчиси: “Бул мыйзам биринчи болуп “Сакалга” колдонулуп, аны…”

Бөлүшүү:

-Мирлан мырза, журналист Турат Акимовдун министр Мелис Турганбаевге бере турган маалыматы Алмамбет Анапияевдин өлүмүнө байланыштуу деген божомолдорго кандай жооп айтасыз? Анткени, бул окуя боюнча сиздин атыңыз аталып, маалымат берген Гүлжигитти Беларусиядан алып келген деген кеп дагы деле болсо көп сөз болууда…

-Чынында Турат Акимовдун биздин министрге кандай маалымат бергиси келгенин мен билбейм. Ал тууралуу өзү да ачык айткан жок. Ошондой болсо да айрым ЖМК өкүлдөрү ушул маселеге байланыштырып жатышпайбы. Бизде сөз эркиндиги күчтүү. Ким кааласа, ошону айтып, жаза алат. Ал эми мени, биздин кызматкер Таалай Мамбеткановду Гүлжигитти алып келишкен деген маалымат чындыкка жатпасын дагы ирет кайталап айтам. Анапияевди былтыр 18-февралда өлтүрүшкөн, биз болсо Москвага аскерде бирге кызмат өтөгөн досторубуздун чакыруусу менен 22-февралда барганбыз, конок болуп алып, кайра эртеси эле келдик да. Бир самолєтто 200гө жакын киши болот экен, кимдер менен чогуу учканыңды билбейсиң да.

-Беларусия бул кылмыш ишине эч кызыкдар болгон жок. Мурда-кийин ушул сыяктуу иштер менен ортодо кызматташуу болду беле?

-Туура, Беларусия ИИМининөкүлдөрүкелебиз, Гүлжигиттен түшүнүк алабыз, териштиребиз деп билдиргени менен ушул күнгө чейин келишпеди, себептерин да айтышкан жок. Ал эми Беларуссия өлкөсү менен буга чейин ушундай өңуттө кызматташуулар болуп келгени ырас. Мисалы, 2009-жылы Дордой базарынан каракчылык кылышып, Жумар Яха деген милиция кызматкерин атып кетишкен. Ал кылмышка тиешеси бар делген бир нече адам кармалып, бир гана чечен улутундагы Илизханов деген кылмышкер Беларусияга качып кеткен. 2011-жылы аталган мамлекет Минск конвенциясынын негизинде аны кармап, бизге өткөзүп берген болчу. Андан кийин издөө салынган, кылмыш козголгон Курманбек Бакиевдерди бербей жатышпайбы.

-Бүгүнкү күндө Гүлжигит ИИМдин кайтаруусундабы? Айбек Абдыразаков, Сайдиев тууралуу эмне айтасыз?

– Убагында кайтарууда болгон, андан кийинкисин мен чынында билбейм. Абдыразаков Бакиевдин тушунда ушул мен башкарган башкармалыкты жетектеп, Жаныш Бакиевдердин жакын санаалашы катары, алардын көрсөтмөлөрүн аткарып турган да. Бүгүнкү күндө Беларусиянын жарандыгын алып алган. Садыркуловду өлтүргөнгө тиешеси бар. Анапияевди өлтүрүү боюнча кылмыш окуясында да катыштыгы бар экени аныкталып, маалыматтар чыкпадыбы. Чечен улутундагы Рустам Сайдиевдин дагы катыштыгы бар. Бирок, бул маселеде Беларусия тарап маалыматтарды бербей, бул ишке кайдыгер карап коюшту.

-Тїшїнїктїї. Эми сиз жетектеген башкармалыктын бүгүнкү күндө аткарып жаткан негизги иштери тууралуу уксак?

-Биздин негизги милдетибиз – уюшкан кылмыштуу топтор менен күрөшүү, коомдогу тартипти сактоо. Бул милдеттерди кудай буйруса, өз деңгээлинде аткарып жатабыз. Жалпысынан мамлекетибизде уюшкан кылмыштуу топтор өз кызыкчылыктары үчүн бир аз баш көтөрүшкөнү менен, биздин тыкыр көзөмөлдө. Ашыкча кыймылдап, жалпы коомчулукка зыян келтире алышпайт деп ишенимдүү айтсак болот. Бир нерсени баса белгилеп айтып койоюн. Ушу тапта 2013-жылы кабыл алынган уюшкан кылмыштуу топко каршы күрөш жургүзүү боюнча мыйзам кудай буйруса, талапка ылайык ишке киришти. Бул мыйзамдын негизги мааниси мындай: кимдир бирөө тууралуу уюшкан кылмыштуу топтун мүчөсү деген ыкчам маалымат түшсө, ага биринчи эскертүү берилет. Экинчиси, каттоого алуу, үчүнчүсү, тыюу салуу, чараларды көрүү. Жалпыга белгилүү болгондой, УКТнын мүчөлөрү эч жерде иштебейт. Бирок, минген машинелери, үйлөрү өтө кымбат. Мына ушул маселени тактоо үчүн УКТнын мүчөлөрү, алардын жакындары декларация толтурушат. Каттоого алынгандарга телефон колдонууга тыюу салынат. Кечки саат 6дан эртең мененки 8ге чейин үйдө болушу керек. Мына ушнун баарын биздин башкармалык көзөмөлдөйт.

-Ал мыйзам кандай себептер менен ушу күнгө чейин иштебей келди?

-Ар кандай себептер болду да. Көбүнчө мурунку жетекчилердин ишмердүүлүгүнө байланыштуу болду дегендей. Мыйзам иштеш керек болчу. Бирок, бул боюнча УКТнын мүчөлөрүн эч ким каттоого койгон эмес. Бул мыйзамды биз биринчи жолу быйыл 8-февралда Биринчи май райондук соту аркылуу уюшкан кылмыштуу топтун мүчөсү Улан (каймана аты “Сакал”) Токтосуновго мурда козголгон кылмыш беренесине кошумча кылып колдондук. Кудай буйруса, бул мыйзамды жакшы иштетип алсак, жыл аягына чейин УКТнын ондогон мүчөлөрүнө колдонобуз.

-“Сакал” Түркиядан “мыйзамдагы ууру” болуп шайланып, атайы өзү келип, колго түшүп бербедиби. Аны аэропорттон тосуп алууга “каралардан” 100дөн ашуун адам барса, силерден да 50-100гө жакын кызматкерлер барганы чынбы?

– Ага киши өлтүрүү боюнча кылмыш козголуп, издөө жарыяланган. Анан ал узак убакытка качып жүрө берип, кылмыш дүйнөсүндөгү статусун жоготуп албайын, андан көрө түрмөдө болоюн деген чечимге келсе керек. Негизи кылмышкерлер үчүн түрмө өзүй, өлөң төшөгү да. Аны тосуп алууга бизден ашып кетсе 10-15 опер кызматкери барды. Чогулган балдардын саны силер айткандай көп эмес. Анткени, бизкөзөмөлгө алып турдук. Токтосуновдун жанында “жактоочумун” деген бирөө болгон, бирок текшере келгенде ал эч кандай жактоочу экени аныкталган жок. Бүгүнкү күндө ал соттун чечими менен Нарындагы тергөө абагына камалды.

-“Сакал” өзү түрмөнү колго алуу үчүн Лимонти олтурган №1 СИЗОго олтурууга абдан аракет кылганын сиз жакшы билесиз да…

-Бул маселени биз көзөмөлдөбөйбүз. Лимонтиби, Сакалбы, башкасыбы, айтор биз үчүн баары эле бирдей кылмышкер. Кайсы түрмөгө  олтурат, бизге айырмасы жок.

-Буга чейин сиздер тараптан “Көлбаевдин тобу”, “Батукаевдин тобу”, “Бокушевдин тобу”, “Абакировдун тобу” делип төрткө бөлүнүп  айтылып келбеди беле. Бүгүнкү күндө  деле ушинтип айтасыздар да?

-Туура, антип айтылып келген. Анткени, бул топтор биздин өзүбүз иликтеп, түзгөн тизме боюнча айтылчу да. Эми жогоруда айткан жаңы мыйзам боюнча аталган топторду, анын мүчөлөрүн жаңыдан катттого алмайынча расмий түрдө айтпайбыз. Бул боюнча тиешелүү иштерди дагы да жүргүзөбүз. Бирок, кандай болгон күндө  да алар биздин өзүбүздүн тизмебизде кала беришет.

-Мына ушул топтордун ичинен Камчы Кєлбаевдин тобу бир топ активдүү экени белгилүү. Анын тобунда мүсө болгондор делип көп эле балдар кармалып жатат го. Ушу тапта Көлбаев өзү кайда?

-Кыргызстанда эле. Ал жана анын тобу кандай аракет кылышса да, баары тең биздин катуу көзөмөлдө. Кылмыш кылгандар кимдин тобу болсо да, тез аранын ичинде кармалып, өз жазасын алышат.

 

 

Айбек Шамшыкеев

Булак: “Багыт. кж”

Эгер бул тексттен ката таап калсаңыз, ошол ката сөздү белгилеп, Ctrl+Enter кнопкаларын чоогу басуу менен билдирип коюңуз.

КОММЕНТАРИЙ КАЛТЫРУУ

Төмөндө көрсөтүлгөн уячаларга керектүү маалыматтарды туура киргизгениңизди текшериңиз.HTML-код киргизүүгө уруксат жок.

83 + = 84

ОКШОШ МАКАЛАЛАР

БАШКАЛАР, ИНТЕРВЬЮ, САЯСАТ - 26.05.2018 00:00

Каарманыбыз айтылуу Замир каары өз кезегинде мусулманчылыктагы ыйык парз болгон ажылык сапар боюнча беш ирет республикалык штабды башкарып, бир канча ирет Меккеге карай жол баштаганы менен белгилүү. Мындай инсан менен улуу Рамазан айында орозо, андагы ислам дининин айныгыс эрежелери боюнча баарлаштык. — Каарыке, быйылкы Жараткан Алланын ыйык Рамазан айы кандай өзгөчөлүктөр менен коштолмой болду? Алгач ушул жагынан ой айтып берсеңиз? — Бисмиллахир рахмонир рахим! Эң оболу жалпы момун мусулман мекендештеримди Кыргызстан мусулмандарынын диний башкармалыгынын жана өзүмдүн атыман касиеттүү Рамазан айы менен куттуктайм! Алла Тааладан ушул ыйык айдан суранарыбыз: Рамазан айынын берекеттеринин баардыгын Кудай Таалам ар бир момун мусулман пендесине тартуу кылсын! Быйылкы орозо Кудайга шүгүр, тээ жай чилдедеги ысык күндөрдөн бери карай жылып, аба ырайы кадимкидей салкын болуп жатат. Орозо туткан пенделерден жаз мезгилиндеги өтө ысык же өтө суук эмес мындай жагымдуу аба ырайынан кыйналгандар дээрлик жок болуп жатат десек болот. Жараткан Алла Тааламдын ыйык айы быйыл ушундай жакшы күндөргө туш келди. Бул дагы быйылкы Рамазан айындагы өзгөчөлүк да. Мындан тышкары учурда Кыргызстан боюнча миңдеген жерлерде хатм курандар окулуп, жарандарыбыздын орозого болгон мамилеси жылдагыга караганда азыр өлкө аймагындагы ар бир мечитте таравих намаздарына келишкен өтө көп сандагы момун пенделердин катарынан улам өсүп жаткандыгын баамдасак болот. Мен бир эле көрүнүштү мисалдатып берейин. Айрым кичирээк мечиттерде жылына 300-400 чамалуу момун мусулман туугандарыбыз таравих намаздарын окуй турган болушса, быйыл андай көрсөткүчтөр кескин өсүп, жогорудагы мен атаган 400дөй туугандарыбыздын үстүнө дагы 200гө чукул жарандарыбыздын ибадат кылууга агылып келип жаткандыгын көрүп жатабыз. Ал эми чоң-чоң мечиттерибизде учурда намазга келген адамдарыбыз батпай, көчөгө дейре агылып чыгып калышууда. Кудайга тобоо, бул абдан жакшы көрүнүш. Муну менен момун мусулман бир туугандарыбыздын ислам динине тартылып, орозонун парз экенин билип жатышкандыктарынын белгиси десек болот. Сыртта жаз болуп, дыйканчылык, талаачылык иштердин кайнаган учуру болсо дагы жарандарыбыз куру шылтоолорго өтүшпөй, орозолорун эч үзбөй кармап жатышканын байкап жатабыз. Кудайга тобоо келтирели, орозо туткан мекендештерибиздин катары быйыл өтө көп. — Орозодо айрым пенделер арасында саарлыкта оозду бекитип, дуба кылган соң ооздорун тиш пасталары менен жууп жатышат. Ушул жагынан көпчүлүктө кайчы пикир, түшүнбөстүктөр жаралууда. Оозду бекиткен соң тиш пастасы менен жууса ооз ачылып калат да, туурабы? — Мындай жагдайды биз жакшы карашыбыз керек. Адамдар эртең менен саарлыкка турганда биринчи тишин жакшылап жууп алып, орозого даяр болуп, ооз бекиткен соң жөн гана чайкап коюсу жакшы болмок. Бирок, мамлекеттик кызматта иштеген адамдар же башкалар деле болобу, уйкудан турган убакта оозунан жаман жыт келип калбасы үчүн ооздорун тиш пастасы менен жуушуда. Мындай шартта тиш пастасы менен жууганда ооз ачылып калат дебейбиз, болгону тиш пастасы менен жууганда ооз ачылып калгандай даражага алып барбаш керек. Тагыраагы, тиш пастасын азыраак колдонуп, өтө этияттык менен тишинин тазалыгына кам урса болот. Тиш пастасын көбүрөөк колдонсо, албетте, оозун ачып алышы ыктымал. — Орозодо ушул ооз жуумайдан тышкары дагы кандай кылдаттык менен талап кылчу жагдайларга көңүл буруу зарыл? — Адам болгон соң орозодо момун мусулман бир туугандарыбыз жууна тургандай жагдай жаралышы мүмкүн. Өзгөчө мамлекеттик кызматта иштегендер жыйналышка же коомдук жайларга барабыз деп орозо маалында жуунуп, чайканып алууга мажбур болгон жагдайлар жаралат. Андай шартта душ кабыл алса болот. Болгону буга да өтө этияттык менен суу астында көп тура бербестен тез аранын ичинде жуунуп, кулак-мурунга суу кирип кеткендей абалдан өтө сак болуш керек. Экинчиден, орозо тутууда бир гана ашказанды ачка кылбастан, адамдын баардык мүчөлөрүн орозо туттуруу абзел. Баардык мүчөлөрү дегенде маселен, ошол эле кулакты жаман ушак-айыңдан, ыпыр-сыпыр, шайтан азгыра турган сөздөрдөн алыс болууга аракеттениш керек. Тилди да тыйып, кимдир бирөөлөр менен урушуудан же ушак сүйлөөдөн, чагымчылык кылуу сыяктуу терс көрүнүштөрдөн өтө этият болуу зарыл. Дегеле Рамазан айында ар бир мүчөнү орозо карматууга аракет кылуу керек. — Өлкөбүздүн аймагында жылдан жылга орозо туткандардын катары калыңдап жатканын айтып жатпайсызбы, мындай жагдайда ошол эле арабдардын атактуу шейхтери кайрымдуулук иштерин көп жасашары турган иш. Рамазан айында чет өлкөлүк колунда барлар тарабынан өлкөбүзгө кайрымдуулук иш-чараларын өткөрүүгө кызыкдар адамдарга сиздер тараптан көзөмөл барбы? Сырттагы диний жааттан коопсуздугубуз деле жыргатарлык абалда корголгон эмес да, дегеним… — Туура, бир эле арабдар эмес, өзүбүздүн кыргыз жарандары дагы акыркы мезгилде кайрымдуулук иштерин кылганга үйрөнүшкөнү бизди да сүйүндүрөт. Мындан 10 жылдай мурун эле орозо туткан адамдардын оозун ачыруу сооп болорун биздин дин өкүлдөрүбүз колунда бар адамдарга түшүндүрүп, ооз ачырууну адатка айлантуу боюнча демилгени башташкан. Ошол учурларда ооз ачырган адамдар азыркыга салыштырмалуу өтө аз болчу. Азыркы убакта өзүңөр деле көрүп жатасыңар да, баш калаабыздагы банкет өткөрө турган кафе-ресторандардын дээрлик ооз ачыруу жөрөлгөсүнөн бошобой жатканын баамдаган чыгарсыңар. Шаар ичиндеги мечиттердин баардыгында күн сайын ооз ачырмай жөрөлгөсү болуп жатат. Соопчулук кылышты бир гана арабдар эмес, өзүбүздүн жарандарыбыз да үйрөнүп, көңүл кубанткан жагдайга барышууда. Биздин мусулмандар дин башкармалыгынын мындай иштерде сөзсүз көзөмөлүбүздү күчөтөбүз. Өлкө аймагындагы ар бир мечитке өзүбүздүн дин ишмерлерин дайындап, мечиттен момун мусулмандарга ооз ачтырууну каалаган жарандарыбыздын кандай, ким экенине сөзсүз кызыгуубузду жаратып, тамак-аштарын текшерүү жана аларга шарт түзүү жагын ошол өкүлдөрүбүз карап жатышат. Ал эми кафелердеги же үйлөрдөгү ооз ачырмай өнөктүгүн текшерүүгө алуу биздин милдетибиз эмес. Алар да өздөрүнүн мусулманчылык иштерин кылып жатышат. Биз баардыгын орозодо көзөмөлгө алганга

Меню

Орфографиялык ката тууралуу Отчет

Редакцияга төмөнкү текст жөнөтүлөт: