Menu

САЯСАТ

Каракалпакстанда өзгөчө абал режими алынды

Бүгүн, 21-июлдан тартып Каракалпакстан аймагында өзгөчө абал режими жоюлду.

Өзбекстан президенти Шавкат Мирзиёев республиканын Жогорку Кеңешинин кайрылуусун жана аймакта коомдук тартиптин калыбына келгенин эске алуу менен өзгөчө абал режимин мөөнөтүнөн мурда жоюу боюнча жарлыкка кол койду.

Буга чейин Жогорку Кеңештин депутаттары президенттен Каракалпакстанда өзгөчө абалды жоюуну жана толкундоолорго катышы жок жарандарга ырайым берүүнү сурашкан.

Каракалпакстан автономдуу жумуриятынын борбору Нукуста демонстранттар менен күч түзүмдөрү кагылышканда 18 киши каза тапты, 243 киши, арасында 38 тартип коргоочу жарадар болду. 516 киши кармалган, кийин бир нечесин кое беришкен.

Нааразылык конституциялык өзгөртүүлөргө каршы тутанган. Жаңы сунушталган долбоордо Каракалпакстандын Өзбекстандын курамындагы “суверендүү республика” деген макамы алынган эле.

Бийлик нааразылык акцияларын күч менен басып, кошумча аскерлер киргизилген. Аймакта августтун башына чейин өзгөчө абал жарыяланган.

Кытай Шинжаңдагы уйгурлардын абалы боюнча баяндаманын жарыялануусуна тоскоол болууга тырышат

Кытай БУУнун Адам укуктары боюнча жогорку комиссары Мишель Бачелеттен Шинжаңдагы адам укуктарынын бузулушу жөнүндө баяндаманы жарыялабоону сурады. Бул тууралуу кытай бийлиги жазган катта айтылган. Кат менен  Reuters агенттиги таанышып чыккан.

Укук коргоо уюмдары Пекинди мусулмандардын: уйгур, казак, кыргыз жана Шинжаңдагы башка түпкүлүктүү элдин укуктарын бузууга айыптап келет. Алардын билдиришинче, кытай бийлиги мусулмандарды негизсиз түрдө кармап, “саясий жактан кайра тарбиялоо” лагерлерине камашууда. Кытай айыптоолорду четке кагууда.

Адам укуктары боюнча эксперттер тобу Кытайдагы уйгурлардын абалы жөнүндө баяндаманы үч жылдан ашык убакыттан бери даярдап келе жатышат. Бачелет аны кызматтан кеткенге чейин, башкача айтканда 2022-жылдын август айынын аягына чейин жарыялоого убада берген.

Кытай дипломаттары жазган катта Шинжаң баяндамасы боюнча олуттуу тынчсыздануу бар экени белгиленген.

“Биз Жогорку комиссар айымды мындай баяндаманы жарыялабоого чакырабыз”, – деп айтылат” катта.

Кытай катты башка өлкөлөрдүн дипломаттарына жөнөтүп, кол коюуну сураган. Үч дипломат документти алганын тастыктады. Эки дипломат тыгыз экономикалык байланыштардан улам кээде Кытайды колдоодон баш тартуу кыйын деп эсептейт. Reuters кат канча кол топтогонун аныктай алган жок.

Мишель Бачелет катты алган-албаганы да белгисиз. Комиссар Шинжаңга 2022-жылы май айында барып кеткен.

Кыргызстан Орусия менен эсептешүүсүндө толук бойдон орус рублине өттү

Кыргызстан Орусия менен эсептешүүлөрүнүн баарын орус рублине өткөрдү. Бул тууралуу бүгүн, 20-июлда журналисттерге экономика жана коммерция министри Данияр Амангелдиев билдирди.

“Орус-кыргыз товар жүгүртүүсү толук рублге өттү десек болобу, күйүүчү-майлоочу материалдардан тышкары да?” деген суроого министр төмөнкүчө жооп берди.:

“Толук өттү десек болот. Анткени Орусия SWIFT системасынан чектелгенден кийин операцияларды башка валюталар менен жүргүзүүгө мүмкүнчүлүк жок. Ошондуктан азыр эң альтернативдүү валютабыз – орустардын рубли болуп жатат. Бажы биримдигиндеги пошлинабыз да азыр Орусия менен рубль–сом болуп жүргүзүлүүдө”.

Министрдин айтымында, буга чейин газ жана күйүүчү майлоочу материалдар боюнча “Газпром” менен эсептешүү доллар менен жүрчү.

Орусия быйыл февралда Украинага кол салгандан кийин Батыштын бир катар санкцияларына кабылган жана анын он чакты банкы SWIFT системасынан өчүрүлгөн. Бул система аркылуу дүйнөдөгү банктар жана каржы институттары акча которуулар тууралуу кат алып турат. Ага 200 мамлекеттеги 11 миңден ашык уюм киргизилген. Айрым эсептерге караганда, SWIFT аркылуу жылына 5 миллиарддай кат алмашылат.

Садыр Жапаров, Касым-Жомарт Токаев жана Шавкат Мирзиёев Ысык-Көлдө "Ак кемеге" түшүп сейилдешти

Бүгүн, 20-июлда Борбордук Азия мамлекет башчыларынын Төртүнчү Консультативдик жолугушуусунун алкагында Кыргызстандын Президенти Садыр Жапаров, Казакстандын Президенти Касым-Жомарт Токаев жана Өзбекстандын Президенти Шавкат Мирзиёевдин Ысык-Көлдүн үстүндө “Ак кемеде” сейилдешти.

 

Садыр Жапаров Борбор Азия мамлекеттеринин тышкы иштер министрлерин кабыл алды

Кыргыз Республикасынын Президенти Садыр Жапаров бүгүн, 20-июлда, Ысык-Көл облусунун Чолпон-Ата шаарында Борбор Азия мамлекеттеринин тышкы иштер министрлерин кабыл алды.

Жолугушууга Казакстандын тышкы иштер министри Мухтар Тлеуберди, Тажикстандын тышкы иштер министри  Сирожиддин Мухриддин, Өзбекстандын тышкы иштер министри Владимир Норов жана Түрмөнстандын Кыргызстандагы Толук жана ыйгарым укуктуу элчиси Шадурды Мередов катышты.

Эки тараптуу кызматташтыкты жана аймактык өз ара байланыштарды кеңейтүүнүн актуалдуу маселелери боюнча пикир алмашуу болду.

Мамлекет башчысы жакынкы коңшулар Казакстан, Өзбекстан, Тажикстан жана Түркмөнстан менен өз ара пайдалуу алакаларды тереңдетүү Кыргызстандын тышкы саясатынын артыкчылыктуу багыттарынын бири экенин белгиледи.

Садыр Жапаров белгилегендей, эки тараптуу мамилелерден тышкары, өлкөлөр ортосундагы региондун күн тартибинде турган аймактык  өз ара аракеттенүүнү жандандыруу жана кеңейтүү жалпы чөлкөмдүн да, Борбор Азиянын ар бир мамлекетинин да өнүгүүсүнүн негизги фактору болуп саналат.

Региондук интеграция маселелерине токтолгон Мамлекет башчысы кыргыз тарап өз ара соода көлөмүн көбөйтүү, чет элдик түз инвестицияларды тартуу, атаандаштык эмес, кызматташуу, бири-бирин толуктоо маанилүү деп эсептей турганын кошумчалады.

Президент мамлекеттердин улуттук экономикаларын өнүктүрүүгө багытталган соода-экономикалык, энергетикалык, транспорттук жана башка өз ара аракеттенүүсү бүткүл Борбор Азияда туруктуулукту, коопсуздукту, тынчтыкты жана гүлдөп өнүгүүнү камсыз кылуу үчүн бекем негиз болуп саналаарын канааттануу менен белгиледи.

Садыр Жапаров белгилегендей, Борбор Азия өлкөлөрүнүн лидерлеринин саммити биримдиктин жана өз ара түшүнүшүүнүн, ачык жана өз ара пайдалуу диалогго даярдыгынын далили.

Ал аймактык демилгелердин ийгилиги жана бүтүндөй Борбор Азия аймагынын позициясын аныктоо алардын ишинин сапатына, аракетине, тышкы иштер министрликтеринин деңгээлиндеги диалогуна жана өз ара түшүнүшүүсүнө түздөн-түз көз каранды экенине министрлердин көңүлүн бурду.

Президент Садыр Жапаров региондук диалог үчүн өлкөлөр тандап алган багыт аймактын гүлдөп-өнүгүшүнүн жана элдердин бакубаттуулугунун негизги фактору болуп кызмат кыла тургандыгына терең ишенимин билдирди.

Өз кезегинде тышкы иштер министрлери Мамлекет башчысына Тышкы иштер министрлеринин кеңешмесинин бүгүнкү отурумунун жүрүшүндө Борбор Азия мамлекеттеринин башчыларынын Төртүнчү консультативдик жолугушуусунун мазмундук бөлүгүн даярдоо аяктай турганын билдиришти.

Учурдагы эл аралык кырдаалда Борбор Азия чөлкөмүндөгү интеграциялык процесстер суроо-талапка ээ жана актуалдуу экени белгиленди.

Борбор Азия өлкөлөрүнүн тышкы иштер министрликтеринин жетекчилери 2022-жылдын 21-июлунда боло турган Борбордук Азия өлкөлөрүнүн лидерлеринин жолугушуусуна документтердин жетиштүү көлөмдөгү топтому даярдалганына басым жасашты.

Жолугушуунун катышуучулары эртеңки Ысык-Көлдө өтүүчү саммит Борбор Азия мамлекеттеринин ортосундагы мамилелерге жаңы дем берерине ишеним билдиришти.

Кыргызстанга Казакстандын президенти Касым-Жомарт Токаев келди

Казакстан Республикасынын Президенти Касым-Жомарт Токаев 2022-жылдын 20-21-июлунда Ысык-Көл облусунун Чолпон-Ата шаарында өтүүчү Борбор Азия мамлекет башчыларынын Консультативдик жолугушуусуна катышуу үчүн Кыргыз Республикасына келди.

«Ысык-Көл» эл аралык аэропортунда жогорку даражалуу конокту Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин Төрагасы Акылбек Жапаров тосуп алды.

Борбор Азия мамлекеттеринин башчыларынын консультативдик жолугушуусунун алкагында бир катар документтерге кол коюу, ошондой эле эки тараптуу жолугушууларды өткөрүү пландалууда

Өзбекстан 8 жылда уран казууну эки эсе көбөйтүүнү пландоодо

Өзбекстан 2030-жылга карата жылына 7100 тонна уран өндүрүүнү пландап жатат.

Ушул тапта Өзбекстан жылына 3,5 миң тонна уран казып алууда.

Уран казууну көбөйтүү үчүн наркы 460 миллион долларлык 20 инвестициялык долбоорду ишке ашыруу чечими кабыл алынды.

Дүйнөлүк өзөктүк ассоциациянын (WNA) маалыматына караганда, Өзбекстан уран казуу боюнча дүйнөдө бешинчи орунда турат.

Өзбекстандын өзүндө уран кайра иштетилбейт, толугу менен экспорттолот. Өзбекстанда урандын 132 тонна запасы бар, бул дүйнөлүк камдыктын 2% түзөт. Урандын запасы боюнча Өзбекстан 11-орунда турат.

Уран казуу боюнча 2021-жылы Казакстан биринчи, Австралия экинчи, Намибия үчүнчү, Канада төртүнчү орунду алган.

Чолпон-Ата шаарында Борбордук Азия мамлекеттеринин тышкы иштер министрлеринин жыйыны өтөт

Эртең, 20-июлда Чолпон-Ата шаарында Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министри Жээнбек Кулубаевдин төрагалыгы астында Борбордук Азия мамлекеттеринин тышкы иштер министрлеринин жыйыны өтөт.

Иш-чарага Казакстандын тышкы иштер министри Мухтар Тлеуберди, Тажикстандын тышкы иштер министри Сирожиддин Мухриддин, Түркмөнстандын тышкы иштер министри Рашид Мередов жана Өзбекстандын тышкы иштер министринин милдетин аткаруучу Владимир Норовдун катышуусу пландалууда.

Жыйындын жүрүшүндө тышкы саясат ведомстволурунун жетекчилери 2022-жылдын 21-июлунда Чолпон-Ата шаарында өтүүчү Борбордук Азия мамлекеттеринин башчыларынын төртүнчү Консультативдик жолугушуусуна даярдык көрүү иштеринин жүрүшүн талкуулашат, ошондой эле саммиттин күн тартибин жана жыйынтыктоочу документтеринин долбоорлорун карашат.

Каракалпакстандын көз карансыздыгы үчүн толкундоолордо жараланган дагы 3 киши көз жумду

1-2-июлда Нукуста өлгөн кишилердин саны 21ге жетти. Бул тууралуу 18-июлда өткөн брифингде Өзбекстан Башкы прокуратурасынын маалымат катчысы Хаёт Шамсутдинов билдирди.

“Дарыгерлердин аракетине карабай, абалы өтө оор болгон дагы үч киши көз жумду”, – деп белгиледи ал.

Буга чейин толкундоолор учурунда 18 киши өлгөнү, арасынан төртөө укук коргоо органдарынын кызматкерлери экени айтылган. Шамсутдинов ооруканаларда 16 киши бар экенин кошумчалады. Жалпысынан 274 адам медициналык жардам сурап кайрылган.

Башкы прокуратуранын маалыматына ылайык, укук коргоо органдарынын 141 кызматкери жабыркаган.

Каракалпакстанда нааразылык конституциялык өзгөртүүлөргө каршы тутанган. Жаңы сунушталган долбоордо Каракалпакстандын Өзбекстандын курамындагы “суверендүү республика” деген макамы алынган эле.

Тополоңдон кийин өзбек парламенти Конституциянын жаңы долбоорунда Каракалпакстандын суверендүү макамын өзгөртүүсүз калтырууну колдогон.

Кыргыз бийлиги чек ара жаңжалы боюнча соттолгон эки этникалык тажикти эркиндикке чыгарды

Баткен облусуна караштуу Лейлек районунун Борбордук айлынын эки тургуну – этникалык тажиктер Амонжон Бобожонов менен Аюбжон Урунов эркиндикке чыкты. Алар тогуз ай камакта отурган.

21-сентябрда Лейлек райондук соту куралдуу кагылышта кыргызстандыктардын үй-жайын талап-тоноого шек саналган Акмалжон Исоевди 15 жылга, Аюбжон Урунов менен Амонжон Бабожоновду​ сегиз жарым жылга кескен эле. Кармалгандардын жакындары жана жактоочулары “далилдер жетишсиз, катаал жаза колдонулду” деп сот чечимине нараазы болуп, облустук сотко даттанган.

Соттолгондордун жакындарынын бири “Озоди” радиосуна Амонжон Бобожонов 15-июлда үйүнө кайтып келгенин, эки күн өткөн соң Аюбжон Урунов да камактан бошотулганын кабарлады.

“Кыргызстан бийлиги Амонжон меннен Аюбжон эмне себептен бошотулганын айткан жок. Бизге дагы эч нерсе белгисиз. Эң башкысы алар эркиндикке чыкты, бул биз үчүн чоң кубаныч”, – деди ал.

Ошол эле маалда алар менен бирге соттолгон Акмалжон Исоев колонияда отурат.

2021-жылы 28-30-апрелде, 1-майда кыргыз-тажик чек арасындагы куралдуу кагылышта Кыргызстандан 36, Тажикстандан 19 адам набыт болгон.

Меню