Menu

БОРБОРДУК АЗИЯДА

Кыргыз-тажик транзиттик жолундагы окуя боюнча териштирүү жүрөт

Чек ара кызматы кыргыз-тажик чек арасындагы транзит жолдо катталган окуя боюнча териштирүү жүргүзүлөрүн 6-ноябрда билдирди. Эки күн мурда Баткенде, Тажикстандын Ганч айылы менен чектеш тилкеде тажикстандык аскерлер кыргызстандык чек арачынын машинесине таш ыргытышкан.

Чек ара кызматынын Жалпыга маалымдоо каражаттары жана коомчулук менен байланыш бөлүмүнүн улук офицери Асылкерим Абдиев билдиргендей, окуя 4-ноябрда Лейлек районунда, Арка-Борбордук автожолунун транзиттик тилкесинде, “Бостон” май куюучу бекеттин жанында болгон:

“Улуттук коопсуздук мамлекеттик комитетинин Чек ара кызматынын аскер кызматкери өзүнө тиешелүү “Хонда аккорд” үлгүсүндөгү автоунаасында ал жерден артка кайрылып жаткан. Ошол учурда Тажикстандын беш аскер кызматкери автоунааны ташбаранга алышкан жана кыргызстандык чек ара кызматкерин кармап алуу аракетин көрүшкөн. Чек ара кызматкери жабыркаган эмес, бирок анын машинесинин айнектери сынып, зыян келтирилди. Бул факт боюнча териштирүү жүргүзүлөт. Кыргызстандын Лейлек жана Тажикстандын Ганч багыты боюнча чек ара өкүлдөрүнүн жолугушуусун өткөрүү пландалууда”.

Тажикстандын расмий органдары окуя тууралуу маалымат бере элек.

Чек ара сызыгы толук такталып бүтө элек болгондуктан бул аймакта түрдүү чыр-чатактар токтобой келет. Быйыл жазында Баткен жана Лейлек райондорунда куралдуу кагылышта Кыргызстандан 36, Тажикстандан 19 адам набыт болгон. Эки өлкө бул үчүн бирин бири айыптап, кылмыш иштерин козгошкон. Кыргызстан чек арасын бир тараптуу жаап койгон.

4-ноябрдагы окуя Кыргызстан чек арадан кирип-чыгуу тартибин кайра жеңилдетип баштаган жана өкмөт жетекчилери ортосунда кызматташтык тууралуу сүйлөшүү жүргүзүлгөн учурга туш келип олтурат.

 

 

 

Кыргызстан Казакстан менен талаштуу бажы маселелери боюнча сүйлөшүүлөрдү жүргүзүүдө

Кыргызстан менен Казакстан жүк унааларын тоскоолдуксуз өткөрүү маселеси боюнча сүйлөшүүлөрдү жүргүзүүдө. Бул тууралуу 3-ноябрда Жогорку Кеңштин жыйынында экономика жана соода министринин орун басары Бекболот Алиев билдирди.

Депутат Саматбек Ибраев Казакстан менен чек арада жүк ташуучу унаалардын чакырымга созулган кезеги кайрадан пайда болгонун айтты. Арасында айыл чарба өнүмдөрүн ташыган унаалар да болушу мүмкүн. Ибраев экономика министринин орун басарынан кезектин себебин сурады.

Бекболот Алиев жүк ташуучу унаалардын топтолуп калганынан кабарсыз экенин айтты. Анын билдиришинче, Кыргызстан Казакстан менен бир нече жылдан бери чек арадагы чектөөлөрдү алып салуу боюнча сүйлөшүүлөрдү жүргүзүүдө. 2019-жылдан баштап эки өлкө жүк унааларын текшербей өткөрүү механизмин сынактан өткөргөн. Долбоор аяктагандан кийин сүйлөшүүлөр кайра уланган.

“2020-жылы августта эки өлкөнүн премьер-министрлери жүк ташуучу унааларды тоскоолдуксуз өткөрүү жөнүндө протоколго кол коюшкан. Ушул протоколго ылайык, навигациялык пломбасы жок унаалар гана текшерилмей болгон. Биз азыр жүк унааларын өткөрүү тартибин чечүү үчүн сүйлөшүүлөрдү жүргүзүп жатабыз, тактоо иретиндеги суроолор гана калды. Бажынын жаңы жетекчиси да бир нече идеаларды айтты. Жакында бардык маселени чечебиз деп ойлойм”, – деди Алиев.

Кыргызстан менен Казакстандын чек арасында маал-маалы менен жүк ташуучу унааардын узун кезеги пайда болуп турат. Чек арадагы катуу көзөмөл эки өлкө ортосунда талаш-тартыштын бутасына айланган. Чыр Дүйнөлүк соода уюмуна чейин жеткен.

Кыргызстан менен Казакстан Евразия экономикалык биримдигине (ЕАЭБ) мүчө. Уюмга мүчө өлкөлөр ортосунда товар эч кандай тоскоолдуксуз өтүүгө тийиш. Иш жүзүндө биримдикке мүчө өлкөлөр ич ара бири-бирине ар кандай чектөөлөрдү киргизип келишет.

Сохтогу жаңы аэропортко алгачкы учак келип конду

Сох районунун Навобод маалесинин аймагына курулган жаңы аэропорт сыноо иретинде биринчи каттамды кабыл алды. Бул тууралуу Фергана облусунун администрациясы билдирди.

Октябрдын ортосуда аэропорттун курулушу аяктаганы кабарланган.

Маалыматка караганда, Humo Air авиакомпаниясына таандык Ан-2П жүргүнчү учагы Фергананын эл аралык аэропортунан 12:30да учуп чыгып, Сохтогу аэропортко 13:10до конду.

Сохтогу аэропорттун курулушу үчүн мамлекеттик бюджеттен 640 миң доллар бөлүнгөн.

Өзбекстандын Сох району толугу менен Баткен облусунун аймагы менен курчалган. Өзбекстандан Сох районуна баруу үчүн Кыргызстан аймагынан 20 чакырымдай жүрүүгө туура келет.

Сох-Риштан жолу 213-жылы кыргыз-өзбек чек арасындагы жаңжалдан кийин жабылган. Трасса быйыл апрелде жүргүнчү ташыган автоунаалар үчүн ачылган. Жүк ташуучу унааларга азырынча уруксат бериле элек.

Эрбол Султанбаев: Президенттин чек ара тууралуу айтканын бурмалап жатышат

Президент Садыр Жапаровдун кыргыз-тажик чек арасы боюнча айткандарын айрым кызыкдар тараптар бурмалап жатат. Бул тууралуу президенттин басма сөз катчысы Эрбол Султанбаев билдирди.

“Алар эки тарапты кайраштырууга аракет кылып, социалдык тармакка ар кыл жалган, текстти өз сөзү менен окуган видеоматериалдарды салышууда. Албетте, чек ара маселеси бир эле тараптын кызыкчылыгында чечилбейт. Сөзсүз түрдө эки тараптын тең кызыкчылыктары эске алынышы керек. Ошондо гана биз бул көйгөйдү тынчтык жолу менен чече алабыз. Кыргыз тарап, биз бир пикирге келип жана бардыгын тынчтык жолу менен чечебиз деп ишенет”, – деп белгиледи Султанбаев.

Эске салсак, президент Садыр Жапаров 23-октябрдагы маалымат жыйынында кыргыз-тажик чек арасы тууралуу суроого жооп берген. Анда чек ара маселесин чечүүдө негизги төрт көйгөй бар экенин белгилеп, Тажикстандын Баткен жана Лейлек райондорундагы айрым жерлер боюнча позициясын Кыргызстан эч качан кабыл албай турганын билдирген.

Президент маалымат жыйынында Тажикстандын Мургаб району тууралуу да айтып өткөн.

Мындан кийин буга Тажикстандын демократиялык партиясынын (ТДП) билдирүүсүн коңшу өлкөнүн бир катар басылмалары жарыялады. Партиянын лидери Саиджафар Усмонзода журналисттерге комментарий берип, президент Жапаровдун сөзүн “чек ара маселесин чечүүдөгү басым” катары баалаган.

Быйыл 28-30-апрелден 1-майга чейин уланган кыргыз-тажик чек арасындагы куралдуу кагылышта Кыргызстандан 36, Тажикстандан 19 адам набыт болгон. Эки өлкө бул үчүн бири-бири айыптап, кылмыш ишин козгошкон.

Баткенде коңшу өлкөнүн жараны ири өлчөмдөгү баңгизат менен кармалды

Ички иштер министрлигинин Баңгизаттарды мыйзамсыз жүгүртүүгө каршы күрөшүү кызматынын Баткен облус боюнча башкармалыгы тарабынан баңгизатын саткан чет элдик жаран кармалган.

Шектүү Баткен облусунун Жаштык айылынын аймагында Тажикстан менен чектешкен башкы жолдо баңгизаттарды жеткирүүнү уюштуруп, сатууну көздөгөн. Бул тууралуу аталган министрликтин маалымат кызматы билдирди.

Ыкчам иликтөө иш-чаралары маалында кармалган киши Тажикстандын жараны экени аныкталган. Тинтүү учурунда жанынан 9,5 килограмм салмактагы өзгөчө жыты бар зат табылып алынган. Соттук-химиялык экспертиза жүргүзүлүп, алынган зат Ооганстанда өндүрүлгөн нашаа болуп чыккан.

Кармалган жаран Лейлек райондук ички иштер бөлүмүнүн убактылуу кармоочу жайына киргизилип, сотко чейинки өндүрүш уланууда.

Кыргызстан маңзат ташылган жолдун боюндагы мамлекет экени айтылып жүрөт.

Адистер бул жолду “Түндүк маршрут” деп атап, Ооганстандын героини Тажикстандан Кыргызстан аркылуу тонналап, Орусия менен Европа өлкөлөрүнө жашыруун каналдар аркылуу тарай турганын белгилешет.

Кыргыз аймагындагы Сох анклавында өзбектер аэропорт куруп бүтүрүштү

Кыргызстандын Баткен облусу менен чектешкен Өзбекстандын Фергана облусуна караштуу Сох районунда жаңы аэропорттун курулушу аяктады.

Фергана облустук акимчилиги жалпы аянты 7 гектарды, учуу-конуу тилкесинин узундугу 700 метрди түзгөн аэропортто жакында сыноо иретиндеги учуулар аткарыла баштай турганын кабарлады.

Маалыматка караганда, курулуш иштерине дээрлик 7 миллиард сум жумшалган аэропортто күтүү залы, тамактануу, соода кылуу жана эс алуу жайлары, ошондой эле учуу-конуу тилкеси бар.

350 чарчы чакырым аянтты ээлеп турган Өзбекстандын Сох району Кыргызстандын Баткен облусу менен курчалып турат. Өзбекстандан Сохко баруу үчүн Кыргызстандын аймагы аркылуу болжол менен 20 чакырымдай жол жүрүүгө туура келет.

Анклавды Өзбекстандын негизи аймагы менен байланыштырган Сох-Риштан унаа жолу 2013-жылы кыргыз-өзбек чек арасындагы чырдан кийин бир тараптуу жабылган. Быйыл апрелде аталган жолдогу “Кайтпас” жана “Өтүкчү” чек ара бекеттери ачылып, жүргүнчү ташыган унаалар өткөрүлө баштаган. Азырынча бул бекеттер аркылуу жүк ташыган автоунаалардын өтүүсүнө уруксат жок.

Сох районунун жана аны менен чектеш кыргыз айылдарынын тургундарынын ортосунда турмуш-тиричилик маселелерине байланыштуу жаңжалдар болуп келет. Алардын акыркысы 2020-жылы май айында Кадамжайдын Чечме айылы менен Сохтун Чашма айылынын жашоочуларынын ортосунда булак талаштан улам чыккан. Анда 187 өзбекстандык ар кандай жараат алып ооруканага түшкөн. Алардын үчөөнө мылтыктын огу тийип, бир нече турак жай өрттөлгөн. Күбөлөр жараат алгандардын көбү өзбек аскерлеринин элди тынчытуу аракети маалында жабыр тартканын айтышкан.

Кыргызстандын Саламаттык сактоо министрлигинин маалыматы боюнча, Сохтогу чатактан Кыргызстан тараптан 25 киши түрдүү жараат алып, эки адам оор абалда ооруканага түшкөн. Бул окуядан кийин эки өлкө ортосундагы чек ара жабылып, Сохтун жашоочулары блокадада калган.

Кийинчерээк Өзбекстанда “2020-2021-жылдары Сох районун социалдык-экономикалык жактан өнүктүрүү боюнча чаралар тууралуу” президенттин токтому кабыл алынган.

HOLA News сайтынан "Назарбаевдин жубайы" тууралуу материал өчүрүлдү

Казакстанда иш алып барган HOLA News интернет-басылмасынын негиздөөчүлөрү Алишер Кайдаров менен Адилет Турсынбек жана башкы редактору Зарина Ахматова долбоордон кетип жатканын билдиришти. Бул тууралуу кабар 15-октябрда басылманын сайтына жарыяланды.

“10 күндүк бөгөттөөдөн кийин бизге негизги принциптен баш тартууга туура келди. Биз сайттагы жаңылыкты өчүрдүк”, — деп жазылган билдирүүдө.

HOLA News сайты Нурсултан Назарбаевдин “бейрасмий жубайы” деп айтылган Асель Курманбаеванын катышуусундагы офшордук келишимдерди ачыкка чыгарган Pandora Papers иликтөөсү тууралуу материалды өчүргөн. Азыр жаңылыкка кирген учурда актай баракча ачылууда.

Октябрдын башында Уюшкан кылмыштуулукту жана коррупцияны иликтөө долбоору (OCCRP) Казакстандын мурдагы президентинин бейрасмий жубайы Асель Курманбаева жашыруун офшордук келишимден 30 миллион доллар пайда тапканы тууралуу иликтөө жарыялаган. Анда бул келишимге казакстандык дагы эки олигархтын тиешеси бар экени айтылган.

Pandora Papers иликтөөсүнө кайрылган казак басылмаларынын көбү андагы чет өлкөлүк саясатчылар менен ишкерлердин офшор эсептери тууралуу жазып, ошол эле маалда Казакстанга тиешелүү бөлүгүн көз жаздымда калтырышкан.

HOLA News’тан кетип жаткан негиздөөчүлөрү менен сайттын редактору “ишти жаңы команда менен уланта тургандыктарын” билдиришти.

HOLA News жаңылыктар порталы 5-октябрда бөгөттөлүп, 15-октябрда кайра ачыла баштаган.

Казакстан эл аралык Freedom House уюмунун Freedom on the Net баяндамасында “интернети эркин эмес” өлкөлөрдүн катарына киргизилген. Сентябрда жарыяланган баяндамада казак өкмөтү жарандардын интернетке кирүү мүмкүндүктөрүн чектеп, материалдарды өчүртүү үчүн техникалык эмес каражаттарды, анын ичинде “басым жасоо” жолун колдонууну улантып жатканы белгиленген.

Казакстан дүйнөдөгү сөз эркиндигинин абалы тууралуу “Чек арасыз кабарчылар” уюмунун рейтингинде 180 өлкөнүн ичинен 155-орунга жайгашкан.

Казакстандын Кыргызстандагы маданият күндөрүнүн расмий ачылышы болуп өттү

Кечээ, 7-октябрда Кыргыз Республикасынын Президенти Садыр Жапаров Казакстандын Кыргызстандагы маданият күндөрүнүн расмий ачылышына арналган  гала-концертке барды.

Иш-чара Т.Сатылганов атындагы кыргыз улуттук филармониясында өттү.

Гала-концерт алкагында эки өлкөнүн маданият чеберлери өнөрлөрүн көрсөтүштү, алардын ичинде СССРдин эл артисти Алибек Днишев, Казакстандын эл артисти жана Казакстандын эмгектин баатыры Роза Рымбаева, Казакстандын эл артисттери Алтынбек Корозбаев, Макпал Жунусова жана Нуржамал Усенбаева, Абай атындагы казак мамлекеттик академиялык опера жана балет театры, Казакстандын Курмангазы атындагы казак  улуттук эл аспаптары оркестри, «Астана балет» театры, домбрачылар ансамбли, «Арлан» улуттук салттар театры, «Туран» фолклордук-этнографиялык ансамбли, «МузАрт» эстрадалык тобу жана ошондой эле Казакстандын башка көрүнүктүү маданият ишмерлери бар.

Иш-чара Коомдук телерадиоберүү корпорациясынын, республикалык жана облустук телеканалдардын түз эфиринде чагылдырылды.

Pandora Papers: Назарбаевдин бейрасмий жубайы $30 млн. тапкан

“Уюшкан кылмыштуулукту жана коррупцияны иликтөө долбоору” (OCCRP) Казакстан президентинин бейрасмий жубайы Асель Курманбаева жашыруун офшордук келишимден 30 миллион доллар пайда тапканын аныктады. Иликтөөдө келишимге дагы эки олигархтын тиешеси бар экени айтылат.

3-октябрда Иликтөөчү журналисттердин эл аралык консорциуму жарыялаган жаңы документтер дүйнө жүзүндөгү ондогон мурдагы жана азыркы лидерлер байлыгын офшордук аймактарга жашырганын ашкерелеген.

Асель Курманбаева жана “Улут лидери” жеке мамилелерин эч качан четке кагып же тастыктаган эмес. Анын Назарбаевдин “токолу” экени жөнүндө маалымат “Мисс Казакстан” сулуулар сынагын жеңип алгандан кийин тарай баштаган. Курманбаеванын эки баласы Нурсултан уулу деген фамилияга ээ. Иликтөөнүн авторлору Казакстанда фамилиянын ордуна атасынын атын жазуу кадыресе көрүнүш экенин белгилешкен.

OCCRP билдиргендей, Курманбаева – Казакстандагы мамлекеттик эки бий институтунун көркөм жетекчиси жана балет менен улуттук бий тармагындагы бир нече фирмалардын, фонддордун ээси.

Иликтөөчү журналисттердин тапкан маалыматына ылайык, 40 жаштагы Курманбаеванын Британиянын Виргин аралдарындагы бир офшордук компанияда үлүшү болгон. Бул компаниянын кандайдыр бир олуттуу бизнес же иш менен алектенгени байкалган эмес. Бирок Курманбаева бул офшордук компаниядагы үлүшүн 30 миллион долларга сата алган. Жаңы документтер тууралуу Назарбаев да, Курманбаева да жана аты аталган олигархтардын жакындары да комментарий беришкен эмес.

“Уюшкан кылмыштуулукту жана коррупцияны иликтөө долбоору” (OCCRP) жазгандай, бул келишимге экс-президентке жакын Владимир Ни жана Владимир Ким аттуу олигархтардын тиешеси болгон.

Иликтөөчү журналисттердин эл аралык консорциумунун колуна офшордук кызмат көрсөткөн 14 фирмадан алынган 12 миллиондой документ тийген. Дүйнөдөгү 35 азыркы жана мурдагы лидерлерден тышкары бул документтердин арасында 91 өлкөдөгү 330дан ашуун саясатчынын жана мамлекеттик кызматкердин жашыруун финансылык ишмердиги тууралуу маалымат бар.

2016-жылы “Панама барактары” долбоору да дүйнөдөгү ондогон аткаминердин офшордук компаниялар менен көмүскө кызматташтыгын ашкерелеген болчу.

Кыргызстан электр кубатын Казакстандан, Өзбекстандан, Түркмөнстандан жана Тажикстандан карызга алат

Кыргызстан Орусия жана Борбор Азиядагы өлкөлөрдөн электр кубатын алат. Кайра кайтаруу келишими менен Казакстандан – 900 млн кВт/ саат. Ушундай эле келишим менен Өзбекстандан – 750 млн кВт/саат.

Өзбекстан аркылуу Түркмөнстандан 501 млн кВт/саат сатып алат. Орусиядан 2-3 млрд. кВт саат электр энергиясын алуу үчүн сүйлөшүү жүрүп жатат.

Энергетика жана өнөр жай министри Доскул Бекмурзаев журналисттер үчүн өткөн жыйында 1-октябрдан баштап Тажикстандан күнүнө 1 млн. кВт саат электр энергиясын ала баштаганын билдирди.

“ Тажикстандан электр энергиясын ала баштадык. Кечээ алар өздөрү телефон чалып, “электр энергия керек болсо берели” деп сунуш кылышкан. Бүгүнтөн тарта күн сайын 1 млн. кВт саат электр энергиясын ала баштадык. Айына 30-50 млн. кВт. саат электр энергиясын алууга мүмкүнчүлүк бар“, – деди Бекмурзаев.

Бекмурзаев Тажикстан электр энергияны кандай шартта бере турганы сүйлөшүү учурунда белгилүү болорун кошумчалады.

Ошентип, Кыргызстан бардык коңшулардан электр энергиясын алмай болду.

Кыргызстандагы Токтогул ГЭСи – азыркы тапта эң ири электр кубатын өндүрүүчү. Мындан сырткары алты гидроэлектро станциясы жана эки ири жылуулук электр борбору (ЖЭБ) Бишкекте жана Ошто бар. Кыргыз бийлиги «Камбар-Ата-1» жана Жогорку Нарын каскадына төрт ГЭС куруу тууралуу айтып келгени менен так даана макулдашкан долбоору жок.

Меню