Menu

ЭКОНОМИКА

Улукбек Марипов: "Биз атамекендик текстилдик индустрия өнүгүп, чет элдик рынокторду багындыруусуна кызыкдарбыз"

Кыргыз Республикасынын Премьер-министри Улукбек Марипов жеңил өнөр жай ишканаларынын жетекчилери менен жолугушту. Бул тууралуу өкмөттүн аппаратынын басма сөз кызматы билдирди.

Өкмөт башчы улуттук дүң продукцияны өндүрүүдө, мамлекеттин социалдык милдеттенмелерин чечүүдө жана өлкөдөгү кичи жана орто бизнестин потенциалын жогорулатууда жеңил өнөр жайын өнүктүрүүнүн маанилүүлүгүн белгиледи.

«Сиздердин эмгегиңиздерге жараша «Кыргызстанда жасалган» атамекендик таанымал бренди түзүлгөн, аны мындан ары карай алга жылдыруу зарыл. Бүгүнкү күндө текстилдик-тигүү тармагы экспорттук көрсөткүчү жогору атамекендик экономиканын алдыңкы тармагы болуп саналат. Коронавирус инфекциясы пандемиясына байланыштуу тармак сырьену ташуудагы чектөөлөр жана даяр продукцияга карата суроо-талаптын төмөндөшү сыяктуу бир катар олуттуу көйгөйлөргө дуушар болду. Ошондуктан биз келип чыккан кыйынчылыктарды биргеликте чечүүбүз маанилүү. Биз кичи жана орто бизнес таза кирешесин кыскартып, көмүскөгө кетүүгө мажбур экендигин көрүп турабыз. Ошондуктан жумушчу орундары сакталып, жарандардын эмгектенүүгө мүмкүнчүлүгү болушу үчүн тармактын ишканаларын колдоого алуу керек.  Мындан мурда Кыргыз Республикасынын Президенти тарабынан бизнести коргоого жана колдоого алууга багытталган Жарлыктарга кол коюлган. Бул багыттагы иштер улантылат. Биз атамекендик текстилдик индустрия өнүгүп, чет элдик рынокторду багындыруусуна кызыкдарбыз», – деп белгиледи Улукбек Марипов.

Премьер-министр белгилегендей, Өкмөт жеңил өнөр жайынын өндүрүштүк потенциалын жана кубаттуулугун кеңейтүүгө, кластерлердин өндүрүмдүүлүгүн жогорулатууга басым жасоого ниеттенүүдө.

«Тийиштүү мамлекеттик органдарга атамекендик жеңил өнөр жайынын ишкерлерине жагымдуу шарттарды түзүү, өндүрүштүк ишканаларды башкарууга берүү үчүн жер тилкелерин трансформациялоого байланыштуу маселелерди жөнгө салуу, жеңил өнөр жай тармагынын кызматкерлерине салыктык жеңилдиктерди берүү жана ипотекалык насыялоо мүмкүнүчүлүгүн кароо тапшырмасы берилди. Россия-Кыргыз өнүктүрүү фондуна кластердик өндүрүштү өнүктүрүү үчүн кредиттик линияны бөлүү боюнча маселени иштеп чыгуу сунушталды.

Өкмөт башчы мамлекеттик телерадиоканалдарда текстилдик индустрия ишканаларынын ишин кеңири чагылдыруу зарылдыгын баса белгиледи.

Жолугушуда жеңил өнөр жай тармагынын өкүлдөрү тармактагы учурдагы абал, мамлекеттин колдоосу талап кылынган иштеги көйгөйлөр тууралуу айтып беришти.

Премьер-министр жолугушуунун катышуучуларынын суроолоруна жооп берип, бардык көтөрүлгөн маселелер боюнча тийиштүү мамлекеттик органдарга зарыл тапшырмалар бериле тургандыгын билдирди.

Премьер-министр жеңил өнөр жай тармагындагы ишкана жетекчилерин жакын арада визави менен Казакстан аймагы аркылуу текстилдик продукцияны тарнспортитровкалоо, ошондой эле Кыргызстанга продукцияны темир жол боюнча импорттоо маселеси иштелип чыга тургандыгына ишендирип кетти.

Маалымдама: COVID-19 пандемиясына чейинки мезгилде өнөр жай продукциясын өндүрүү көлөмү 2019-жылы – 9,7 млрд сомду жана 2020-жылы 7,8 млрд сомду түзгөн. Жеңил өнөр жай тармагынын басымдуу бөлүгү – 80%ы тигүү өнөр жайына туура келет. 155 млн АКШ долл чейинки суммадагы товарлар экспорттолгон (2020-жылы – 94,1 млн АКШ доллар).

Бажы кызматы төлөмдөрдү 2021-жылдын 1-кварталында өткөн жылдын 1-кварталына салыштырмалуу 2,6 млрд. сомго көп чогултту

Үстүбүздөгү жылдын 1-кварталында бажы кызматы 8,4 млрд. сом чогулткан жана белгиленген болжолду 87% аткарган. Бул тууралуу бажы кызматынын басма сөз кызматы билдирди.

Коронавирус пандемиясы жана ага байланыштуу товарларды өткөрүү боюнча чектөөлөр өлкөлөр ортосундагы соодага өзүнүн терс таасирин тийгизүүнү улантууда.

Импорттун көлөмүнүн төмөндөшү бажы төлөмдөрдүн көлөмүнө дагы таасирин тийгизди, бирок ошого карабастан өткөн жылдын 1-кварталына салыштырмалуу Мамлекеттик бажы кызматы 2,6 млрд. сомго көп бажы төлөмдөрүнүн түшүүсүн камсыз кылган, өсүү темпи 2020-жылдын 1-кварталынын көрсөткүчүнө карата 144,5% түздү. 

Айларга бөлүп караганда 2021-жылдын 1-кварталына карата бажы төлөмдөрдүн түшүүсү төмөнкүдөй:

Айлар 2020-жыл

миң сом

2021-жыл 

миң сом

Өсүү темпи, 

 (%)

(+/-)

миң сом

Январь1 963,51 979,9100,816,4
Февраль1 820,82 785,3153,0964,5
Март2 048,93 664,2178,81 615,3
1 кварт5 833,28 429,4144,52 596,2

 

Казакстан менен Өзбекстандын чек арасында соода-экономикалык борбордун курулушу башталды

10-апрелде Өзбекстан менен Казакстандын чек арасында (Гишткуприк – Жибек Жоли) «Борбор Азия» аталышындагы эл аралык соода-экономикалык борбордун пайдубалын түптөө аземи өттү.

Расмий маалыматтарга караганда, иш-чарага Өзбекстандын премьер-министри Абдулла Арипов менен Казакстандын премьер-министри Аскар Мамин катышты.

Эл аралык соода-экономикалык борбордун жалпы аянты 400 гектарды түзөт, суткасына 35 миң киши жана 5 миң жүк ташуучу автоунааны өткөрүүгө ылайыкташтырылган.

Тараптар бул долбоор өз ара кирешелүү гана эмес, аймактагы соода-экономикалык байланыштардын өнүгүшүнө кошумча дем берерин билдиришүүдө.

Азем учурунда Аскер Мамин Казакстан менен Өзбекстандын акаминерлери эки тараптуу соода жүгүртүүнү жылына 10 миллиард долларга көбөйтүүнүн үстүнөн иштеп жатканын айтты.

 Булак: “Борбор Азия жаңылыктар кызматы”

Кыргызстан менен Тажикстанда күйүүчү майдын баасы күн санап өсүүдө

Энергетика жана өнөр жай министрлиги өлкөдө күйүүчү май дагы 10 сомго чейин кымбатташы мүмкүн экенин эскертти. Жыл башынан бери Кыргызстанда мунай наркы күн сайын өсүп бензин 32 сомдон 45 сомго жетсе, дизел 40 сомдон ашты.

Парламенттин отун-энергетикалык комплекси жана жер казынасын пайдалануу боюнча комитетинин 9-марттагы отурумунда энергетика жана өнөр жай министринин орун басары Айтмамат Кадырбаев күйүүчү май боюнча сандарга токтолду.

«Маалымат боюнча Орусиянын мунай заводдорунда 1 тонна бензин үчүн 100-150 долларга чейин көтөрүлөт. Демек, Кыргызстанда 7 сомдон 10 сомго чейин жогорулашы мүмкүн. Ал эми дизел заводдордо 40-60 долларга чейин көтөрүлсө, бул Кыргызстанда 3 сомдон 4 сом 80 тыйынга чейин жогорулашы мүмкүн дегенди түшүндүрөт».

Азыр Бишкектеги май сатуучу жайларда АИ-95 бензини 44 сом 90 тыйын, АИ-92 үлгүсүндөгү бензин 42 сом 50 тыйын, АИ-80 36 сом 90 тыйын болууда. Дизелдин бир литри 40 сом 90 тыйындан сатылып жатат. Жалпы жолунан январь айынан тартып бензин жана дизелдик күйүүчү майдын баасы 14% жогорулады.

Бул арада коңшулаш Тажикстанда да бензиндин баасы кымбаттап, 8,80 сомони (65,50 сомдун тегереги), алыскы аймактарында 9 сомониден сатылууда.

Евразиялык Экономикалык Биримдикке кирген өлкөлөрдүн ичинен Казакстанда күйүүчү май эң арзан өлкө болуп саналат. Кыргыз өкмөтүнүн 1-мартагы расмий маалыматына ылайык, Кыргызстанда – АИ-92 үлгүсүндөгү бензиндин литри 40,9 сом болсо, Казакстанда – 31,5 сом, Орусияда – 50,5 сом, Беларуста – 56,7 сом, Арменияда – 61,5 сом деп эсептелди. Бирок бул өлкөлөрдө орточо айлык Кыргызстандан бир аз жогору экени белгилүү.

2025-жылы ЕАЭБ биримдиктеги өлкөлөрдө күйүүчү майдын баасын бирдей кылуу жөнүндө сүйлөшүү жүрүп жатканы кабарланган. Кыргызстанда катталган автоунаалардын саны 1,5 миллиондон ашкан. Алардын дээрлик бардыгы күйүүчү майды керектейт.

 Булак: “Борбор Азия жаңылыктар кызматы”

Кыргызстандан Японияга органикалык жана экологиялык таза продукция экспорттоо талкууланды

6-апрелде Кыргыз Республикасынын Япониядагы Атайын жана Ыйгарым укуктуу Элчиси Мирлан Арстанбаевдин Тамак-аш медицинасын изилдөө илимий институтунун жетекчиси Канаме Хираянаги жана «DM solutions», «Japan Style» компанияларынын өкүлдөрү менен жолугушуусу болуп өттү. Бул тууралуу ТИМдин басма сөз кызматы билдирди.

Жолугушуунун катышуучулары Кыргыз Республикасынан Японияга органикалык жана экологиялык таза продукцияны экспорттоону талкуулашты. «DM Solutions» компаниясынын өкүлдөрү Кыргызстандан алынып келинген товарлардын жана продукциялардын аталыштарын кеңейтүүгө кызыкдар экендигин билдиришти.

«Japan Style» компаниясы 2020-жылдын аягынан бүгүнкү күнгө чейин Японияга 10 тоннага жакын кыргыз балын импорттоп келген жана өнөктөштөрү менен биргеликте 2021-жылдын ичинде экспорттун көлөмүн 50 тоннага жеткирүүнү пландаштырууда.

Азыркы учурда кыргыз балы Япониянын бир катар супермаркеттеринде жана электрондук соода аянтчаларында сатылууда.

Элчи М.Арстанбаев Япониянын компанияларына эки өлкөнүн ортосундагы соода мамилелерин өнүктүрүүгө жигердүү көмөктөшкөндүгү үчүн, ошондой эле Канаме Хираянагиге илимий макалаларды жарыялоо жана телекөрсөтүүлөр аркылуу Японияда кыргыз балын жайылтуудагы колдоосу үчүн ыраазычылык билдирди.

Рубль алсырап жаткан маалда Казакстан менен Беларус валюталарынын куну да түшүп кетти

Москваны саясий жана дипломатиялык чакырыктар тооруп турганда орус валютасы доллара карата кунун жоготууда.

Орусия Борбордук банкы акча-насыя саясатын катаалдаштыруу жөнүндө белги бергенине карабай, 7-апрелде рубль америкалык валютага карата беш айдан берки эң төмөнкү минимумга жетти.

Орусия менен чектеш Казакстан менен Беларустун да валюталары алсыроодо.

8-декабрда Казакстан биржа фондунда доллардын орточо курсу 433 теңгени түздү. Ай башында доллар 426,94 теңгеге сатылып жаткан.

Казакстан Улуттук банкы теңгенин курсунун кескин төмөндөшүнө рублдын алсыроосу жана мунайга болгон баанын туруксуздугу себеп болуп жатканын билдирди. Банктын монетардык операциялар департаментинин директору Нуржан Турсунханов орус валютасынын арзандоосун геосаясий, санкциялык тобокелчиликтер артып, рубль облигациясындагы чет өлкөлүк инвесторлор качып жаткандыгы менен түшүндүрдү.

Бул арада беларус рубли да рекордук деңгээлге түшүп, 2,66 долларга бааланууда.

Credit Suisse каржы тобунун талдоочулары рублдын алсыроосуна Чыгыш Украинадагы аскердик эскалация коркунучу да себеп болуп жатканын белгилейт.

 Булак: “Борбор Азия жаңылыктар кызматы”

Улукбек Марипов: "Бизнес менен өз-ара пайдалуу мамиле түзүү экономиканы өнүктүрүүнүн негизи болуп саналат"

Бизнес менен өнөктөштүк жана өз-ара пайдалуу мамиле түзүү өлкө экономикасын өнүктүрүүнүн негизи болуп саналат. Бул туурасында Кыргыз Республикасынын Премьер-министри Улукбек Марипов Бишкек шаарындагы сейил бактардын биринде бизнес жана IT—компания өкүлдөрү менен биргеликте өткөн дарак отургузуу иш-чарасында билдирди.

Иш-чара Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн Аппараты тарабынан ишкердүүлүктү колдоого алуу иретинде уюштурулган.

«Жалпыбызга белгилүү болгондой, ишкерлик тармак колдоого алынбаса, атамекендик экономиканы өнүктүрүү тууралуу кеп болушу мүмкүн эмес. Буга байланыштуу бүгүнкү күндө Өкмөт бизнести кошумча түрдө колдоого алуу чараларын кабыл алуу аркылуу экономикалык активдүүлүктү калыбына келтирүүгө бардык күч-аракетин жумшоодо. Жакында Кыргыз Республикасынын Президенти «Менчикти коргоо жана ишкерлер менен инвесторлорду колдоо жөнүндө» Жарлыгына кол койду, бул бизге ишенимдүү түрдө иш алып барууга жол ачат», – деди Улукбек Марипов.

Премьер-министр Өкмөттүн артыкчылыктуу багыттарынын бири катары ишкерлердин жана инвесторлордун укугун жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын мамлекет тараптан корголушунун кепилдигин камсыздоо маселеси саналарын баса белгиледи.

«Ишканаларды экономикалык жана финансылык колдоого адуунун, финансылык тутумду жакшыртуу жана кичи жана орто бизнести колдоого алуунун тутумдуу чараларын уюштуруу үстүндө иш жүргүзүлүүдө. Каралып жатккан демилгелердин бардыгы учурдагы абалдын экономиканын конкреттүү тармагынын өнүгүүсүнө карай  таасирине талдоо жүргүзүүгө, ошондой эле бизнестин сунуштарына негизделүүдө», – деп белгиледи ал.

Өкмөт башчы белгилегендей, бүгүн отургузулган көчөттөр бизнес менен жаңы диалогдун башталышынын саамалыгы катары кабылданат.

«Бул күн биз үчүн мамлекеттин жана ишкерлик тармактын кызматташуусунун жаңы баскычынын символу болуп калат», – деп жыйынтыктады Улукбек Марипов.

Түркмөнстандын улуттук валютасы кескин кунун жоготууда

Түркмөнстанда эки жумадан бери улуттук валютанын кескин төмөндөөсү уланууда. Көмүскө базарда 1 доллардын курсу 40 манатка жетти. Бул быйыл январдагы көрсөткүчкө салыштырмалуу 50% жогору.

Эксперттердин пикиринде, манаттын кунун жоготуп жатышына жакында түркмөн-иран чек арасынын ачылганы да себеп болууда. Мындан тышкары Түркиядагы мигранттар мекенине жөнөткөн акчанын азайышы да түрткү болуп жатканы айтылууда.

Быйыл январдын ортосунда көмүскө базарда 1 доллар 27-28 манаттан сатылып жаткан. 3-апрелде Ашхабад шаарында доллардын курсу 38 манатка чыгып, кечке жакын 40 манатка чейин көтөрүлгөнү кабарланган.

Түркмөнстандын Борбордук банкы 2015-жылы доллардын расмий курсун 3,5 манат деп белгилеп, ошондон бери өзгөрө элек. Өлкөдө 2016-жылдан бери акча алмаштырууга тыюу салынган.

 Булак: “Борбор Азия жаңылыктар кызматы”

«Нарын» эркин экономикалык аймагы «Хоргос» менен кызматташат

«Нарын» эркин экономикалык аймагы жана Казакстандагы «Хоргос» эл аралык чектеш кызматташтык борбору ортосунда кызматташуу тууралуу биргелешкен меморандумга кол коюлду.

Ошондой эле аймактар аралык форум өткөрүү макулдашылды. Мындай маалымат өкмөттүн сайтында жарыяланды. Бирок кызматташуунун жол-жобосу тууралуу кенен маалымат берилген жок.

2020-жылдын башында “Нарын” эркин экономикалык аймагынын демилгеси менен Ат-Башыдагы Кытай менен чектеш аймакка бажы-логистикалык комплекс куруу пландалган. Айрым экономисттер «Ат-Башы» терминалы Казакстандын Кытай менен чектешкен жериндеги «Хоргос» соода борборуна атаандаш хаб болорун белгилешкен.

Долбоордун жалпы наркы 280 миллион долларга бааланып, ага кытай ишкери түз инвестиция салары айтылган.

Долбоор ишке ашса, Кытайдын товарлары ошол жерден бажылык тариздөөдөн өтмөк. Бирок жергиликтүү тургундардын каршылыгы менен келишимдер жокко чыгарылган.

Булак: “Борбор Азия жаңылыктар кызматы”

Салык кызматы 1-кварталда 21,7 млрд сом салык жыйнады

Мамлекеттик салык кызматы 2021-жылдын январь-март айларында 21 млрд 743 млн сом салык жана төлөмдөрдү чогултту. Белгиленген план 106,5 %га аткарылды же 1 млрд 320 млн сомго ашыгы менен жыйналды. Бул тууралуу МСКнын басма сөз кызматы билдирет.

2020-жылдын 3 айына салыштырмалуу салыктар 4 млрд 658 млн сомго көп жыйналды же өсүү ыргагы 127,3 %ды түздү.

Ошол эле учурда, республикалык бюджетке 17 млрд 100 млн сом салык жыйналды, план 104,4 % га аткарылды же 717 млн сомго көп чогултулду. 2020-жылдын ушул мезгилине салыштырмалуу жыйымдар 3 млрд 901 млн сомго өстү (өсүү темпи 129,6 %).

Жергиликтүү бюджетке 4 млрд 643 млн сом салык түштү, план 114,9 %га аткарылды же 603 млн сомго ашыгы менен жыйналды. 2020-жылдын ушул мезгилине салыштырмалуу 757 млн сомго көп жыйналды (өсүү темпи 119,5 %).

 

Меню