Menu

Кыргызстан-Европа Биримдиги

Евробиримдик ПЖС+ мониторинги миссиясынын жүрүшүндө негизги беш багыт боюнча ийгиликтерди жана көйгөйлөрдү белгиледи

12-сентябрдан 17-сентябрга чейин Европа Биримдигинин кызматкерлеринин делегациясы Евробиримдиктин “Туруктуу өнүгүү үчүн атайын стимул берүүчү келишим” Преференцияларынын жалпыланган схемасынын (ПЖС+) алкагында колдонулган 27 эл аралык конвенцияны ишке ашыруунун жүрүшүнө мониторинг жүргүзүү үчүн Кыргыз Республикасына иш сапары менен келди. 2016-жылдан бери ПЖС+ бенефициары катары Кыргызстан Евробиримдикке экспорттолуучу соода преференцияларын жана бардык товарлардын 66%ына тарифтерди толугу менен алып салууга ээ болуп, 27 конвенцияны натыйжалуу ишке ашырууга милдеттенет.

Мониторинг миссиясы 2022-жылдын 15-сентябрында өткөн Евробиримдик менен Кыргыз Республикасынын адам укуктары боюнча жылдык диалогуна параллелдүү жүргүзүлдү.

Иш сапарда адамдын негизги укуктарын жана эркиндиктерин сактоо, эмгек укуктарын сактоо, айлана-чөйрөнү жана климатты коргоо, туура башкаруу сыяктуу көптөгөн суроолор каралды.

Жуманын ичинде миссиянын мүчөлөрү мамлекеттик органдардын, анын ичинде Тышкы иштер министрлигинин, Экономика жана коммерция министрлигинин, Эмгек жана социалдык өнүгүү министрлигинин жана Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлигинин өкүлдөрү менен жолугушту. Мындан тышкары, Акыйкатчы, кесиптик биримдиктер, иш берүүчүлөр уюмдары, ишканалар, адам укуктары жана айлана-чөйрөнү коргоо маселелери менен алектенген жарандык коом уюмдары, БУУнун агенттиктери жана башка эл аралык өнөктөштөр менен пикир алмашуу болду.

Мониторингдин жүрүшүндө белгиленгендей, ПЖС+ти эффективдүү пайдалануу дагы эле чектелүү болгону менен, бул схема өкмөт, жарандык коом жана бизнес тарабынан жакшы белгилүү жана жогору бааланат.

Евробиримдик баңгизаттарды көзөмөлдөө чөйрөсүндөгү позитивдүү динамиканы белгилеп, анда өкмөт зыянды кыскартууга негизделген гумандуу мамилени колго алып, Париж макулдашуусу боюнча кайра каралып чыккан Улуттук максаттуу салымдар (УМС) боюнча Кыргызстандын амбициялуу милдеттенмесин жогору баалады.

Мындан тышкары, мониторинг миссиясы Кесиптик биримдиктер федерациясы жана эмгек укуктарына тиешелүү улуттук мыйзамдар боюнча иш алып барган иш берүүчүлөр уюму менен активдүү үч тараптуу социалдык диалогду белгиледи. Бирок алар Кесиптик биримдиктер жөнүндө мыйзамга байланыштуу маселелердин чечилбей, талкуу уланып жатканын белгилешти.

Жыйынтыгында, Евробиримдиктин өкүлдөрү беш негизги багыт боюнча конвенцияларды ишке ашырууда бир нече көйгөйлөрдү аныкташты: жарандык коомго жана массалык маалымат каражаттарынын эркиндигине басымдын күчөшү, аялдардын укуктары, дискриминацияга каршы күрөшүү, коррупция менен күрөшүү, кыйноо жана пенитенциардык системадагы шарттар. Жүргүзүлүп жаткан улуттук мыйзамдарды инвентаризациялоо – бул мыйзамдарды конвенцияларга толук шайкеш келтирүү жана коомдук талкуулоо үчүн кайра карап чыгуу мүмкүнчүлүгүнүн терезеси экендиги белгиленди. 

Мониторинг жана Кыргызстандын өкмөтү менен өз ара аракеттенүү, ошондой эле жетишилген прогресстер ушул жылдын аягында Европа парламентине жана Европа Биримдигинин Кеңешине сунуштала турган ПЖС боюнча алдыдагы отчетто чагылдырылат.

Бул отчет уланып жаткан ПЖС+ укуктук базасын карап чыгуу жана Кыргыз Республикасынын схемага кайра кошулуу контекстинде маанилүү чекит болуп калат. Учурдагы ПЖС жобосу 2023-жылдын 31-декабрында бүтөт. Экономикалык субъектилерине жана үчүнчү өлкөлөрдүн бенефициарларына ыңгайлашууга мүмкүнчүлүгүн берүү үчүн жаңы жобо 2024-жылга чейин макулдашылат.

Евробиримдиктин ПЖС+ схемасы – туруктуу өнүгүүнү колдогон, орточо киреше деңгээлинен төмөн өлкөлөрдөн Евробиримдикке кирген товарлардын импортуна бажы алымдарын жокко чыгарган, бир тараптуу соода инструменти болуп саналат.

ПЖС жөнүндө кошумча маалымат: https://europa.eu/!uc37xg

Евробиримдиктин мониторинг боюнча миссиясы Кыргызстанда ПЖС+ талаптарына төп келүү боюнча диалог өткөрөт

Кечээ, 12-сентябрда Бишкекте Европа Биримдигинин Преференциялардын жалпы схемасына мониторинг жүргүзүү боюнча миссиясы башталды (ПЖС+ ЕБ). Буга байланыштуу анын мүчөлөрү Кыргыз Республикасынын Экономика жана соода министринин орун басары Исаева Вероника айым менен жолугушту. Айта кетсек, 2016-жылдан бери ПЖС+ бенефициары катары Кыргызстан март соода преференцияларына ээ болуп, Евробиримдигине кеткен товарлардын 66%ын нөлдүк тариф менен экспорттоп келет.
Миссиянын негизги максаты – Кыргызстандын өкмөтү, ошондой эле жергиликтүү кызыкдар тараптар, анын ичинде жарандык коом, бизнес, профсоюздар жана эл аралык өнөктөштөр менен ПЖС+ талаптарын сактоо боюнча диалог жүргүзүү. Диалог адам жана эмгек укуктары, климат жана айлана-чөйрө жана мамлекеттик башкаруу боюнча 27 эл аралык конвенцияны камтыйт.
Баалоодон кийин 15-сентябрда Бишкекте жыл сайынкы Евробиримдик-Кыргызстан адам укуктары боюнча диалогу өтөт. Диалогдун жүрүшүндө тараптар адам укуктарын, негизги эркиндиктерди жана мамлекеттик башкаруу боюнча өлкөдөгү кырдаалды жана
учурдагы кырдаалды талкуулашат. Ага Евробиримдиктин миссиясынын мүчөлөрү жана түрдүү министрликтер менен мамлекеттик ведомстволордун өкүлдөрү катышат.
ПЖС+ программасы жөнүндө ПЖС+ – өнүгүп келе жаткан өлкөлөрдү колдоп келген, туруктуу өнүгүү жана мамлекеттик башкаруу үчүн Евробиримдиктин өзгөчө стимулу. ПЖС стандартынын талаптарын аткаруудан тышкары, ПЖС+ өлкөлөрү, анын ичинде Кыргызстан 27 эл аралык конвенцияны ратификациялап, натыйжалуу колдонууга милдеттүү. Өз кезегинде Евробиримдик тариф линияларынын үчтөн экисинен ашыгы үчүн импорттук алымдарды нөлгө чейин азайтат. Кыргызстан дүйнөнүн тогуз өлкөсүнүн катарында ПЖС+ бенефициарларынын тизмесине кирет.

Европа Биримдигинин өкүлчүлүгү кыргыз элин Эгемендик күнү менен кыргыз тилинде куттуктады - видео

Бүгүн, 31-августта Европа Биримдигинин Бишкектеги өкүлчүлүгүнүн кызматкерлери кыргыз элин Эгемендик күнү менен кыргыз тилинде куттукташты.

“Сиздерди Кыргыз Республикасынын Эгемендүүлүк күнү менен куттуктайбыз! Бул күн – жалпы кыргызстандыктардын улуттук биримдигинин жана ынтымагынын символу. Бардык пландарыңыздын ийгиликтүү ишке ашырылышын, туруктуу келечекке ишеним жана бейпилдик каалайбыз! Кыргыз Республикасындагы Европа Биримдиги кыргыз элинин жыргалчылыгы үчүн ишин улантат. Тынчтык, бакубатчылык жана өркүндөө болсун!” деп айтылат куттуктоодо.

Европа Биримдиги Кыргызстандын 10 жаранына 2022-жылы Европа университеттеринде бекер окуп, магистр даражасын алууга колдоо көрсөттү

14-июль, Бишкек – Бүгүн Эразмус+ Улуттук кеңсеси Европа Биримдигинин Кыргыз Республикасындагы Өкүлчүлүгү менен биргеликте Эразмус+ стипендиясынын жеңүүчүлөрү менен кетээр алдында жолугушуу өткөрдү. Белгилей кетсек, Кыргыз Республикасынын стипендиясын алган он жараны 2022-жылы Европа Биримдиги тарабынан каржыланган Эразмус+ программасынын алкагында биргелешкен магистр даражасын алуу үчүн Европа Биримдигинин өлкөлөрүнө барат.

Европа Биримдигинин Кыргыз Республикасындагы Өкүлчүлүгүнүн Жетекчиси, Эдуард Ауэр, куттуктоо сөзүндө төмөнкүлөрдү айтты:

«Биз ЕБнин ресурстарын билим берүүгө жумшаганыбызга кубанычтабыз, убакыттын өтүшү менен жогорку артыкчылыктар пайда болот деп күтөбүз. Бул контекстте билим алуу адамдарды ишке орноштурууну жана өндүрүштүк потенциалын жакшыртууга жардам берген билим жана көндүмдөр менен жабдыган инвестиция катары каралат. Мен пландаштырылган талкуулар маалыматтуу болот жана кээ бир практикалык кеңештерди үйрөнүүгө мүмкүнчүлүк берет деп үмүттөнөм. Бул жолугушуунун маанилүүлүгү да байланыштарды түзүү жана маселелерди талкуулоо, ошондой эле пикир жана билим алмашуу үчүн сиздерди чогултууда».

Erasmus+ стипендиялары окуу акысын, медициналык камсыздандырууну, жатакананы жана бара турган өлкөгө болгон чыгымдарды камтыйт. Студенттер окуу мезгилиндеги чыгымдарын жабуу үчүн программага жараша ай сайын 1000-1400 евро өлчөмүндө стипендия алышат.

Бул жылы, стипендианттардын жалпы санынын 40% «Информатика / инженерия» багытын тандашты, ал эми популярдуулугу боюнча экинчи орунда «Коомдук/гуманитардык илимдер» (30%) турат. Абитуриенттердин 20%га жакыны «Экология/Жер илимдери» жана 10%ы «IT» багытын окушат.

Стипендия алган бүтүрүүчүлөрдүн саны боюнча Кыргызстандын жогорку окуу жайларынын ичинен Эл аралык Ала-Тоо университети жана Борбордук Азиядагы Америка университети алдыңкы орунда турушат (ар бири 20%дан). Стипендия ээлеринин тизмесинде Кыргыз мамлекеттик медициналык академиясынын, Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин, Кыргыз-орус Славян университетинин жана башка университеттердин бүтүрүүчүлөрү да бар.

Erasmus Mundus биргелешкен магистратура программасынын эрежелерине ылайык, студент магистратура программаларынын консорциумуна кирген эки өлкөдөн кем эмес билим алышы керек. Улуу Британия, Польша, Португалия, Италия жана Египет биздин студенттер окуусун башташкан өлкөлөр болот.

Эразмус+ программасы жөнүндө:

Erasmus+ — бул Европа Биримдигинин 2014-2020-жылдарга каралган билим берүү, окутуу, жаштар жана спорт программасы. Бул программа кызматташтыктын ички европалык жана эл аралык өлчөмдөрүн камтыган билим берүү, окутуу жана жаштар жаатындагы 25 жылдан ашык европалык программалардын жетишкендиктерине негизделет.

2015-2020-жылдары Erasmus+ программасы жалпы бюджети 4 504 433 еврону түзгөн кыргызстандык 800 студент жана окутуучунун академиялык алмашуусуна жана магистратурасына колдоо көрсөткөн.

Кыргызстандагы Erasmus+ Улуттук кеңсеси жөнүндө:

Erasmus+ Улуттук кеңсеси (NEO) Комиссияга, EACEA жана Erasmus+ программасын ишке ашырууга кызыкдар болгон Кыргыз Республикасынын бийлик органдарына жардам көрсөтөт. NEO өлкөдөгү саясаттын өнүгүшүнө, айрыкча жогорку билим берүү тармагын, керек болсо билим берүүнүн башка деңгээлдеринде да кылдаттык менен көзөмөлдөйт.

ЕБнин Өкүлчүлүгүнөн тышкары, NEO бардык катышуучулар, потенциалдуу талапкерлер, бенефициарлар жана Erasmus+ программасынын алкагында (жогорку) билим берүү чөйрөсүндөгү ЕБнин кызматташтыгына байланыштуу башка кызыкдар тараптар үчүн өлкөдөгү координациялык борбор болуп саналат.

Erasmus+ программасынын алкагындагы Erasmus+ улуттук кеңселеринин мандаты өнөктөш өлкөлөр менен кызматташууга ачык, жогорку билим берүү чөйрөсүндөгү Erasmus+ иш-чараларына байланыштуу маалыматты колдоо, илгерилетүү жана жайылтууну камтыйт.

Европа Биримдиги Кыргызстанга билим берүүнү жана санариптештирүүнү колдоо үчүн 19,4 млн евро бөлүп берди

Үстүбүздөгү жылдын 23-декабрында Европа Биримдиги Кыргызстандын өкмөтүнө 19,4 млн евро же 1,9 млрд сом бюджеттик жардамын которду. Каражаттар билим берүү жана санариптештирүү чөйрөлөрүнө багытталган эки грантка бөлүндү.

Билим берүү секторундагы 7,4 млн евро өлчөмүндөгү транш 2019-2021-жылдары Кыргызстандын билим берүүсүн өнүктүрүү стратегиясын колдоо үчүн Европа Биримдиги тарабынан бөлүнгөн 32 млн евронун акыркы бөлүгү болуп саналат. Калган каражаттар 2019-жылы жана 2020-жылы которулган.

Бул стратегиянын алкагында билим берүүнү башкаруунун маалыматтык системасы түзүлгөн, билим берүүнүн жана окуучуларды баалоо системасынын сапатын жогорулатуу боюнча чаралар кабыл алынган, мамлекеттик финансыны башкаруу жакшыртылган.

Акыркы транштын каражаттарын билим берүүнүн сапатын андан ары жогорулатууга, окуу китептерин сатып алууга жана бардык мектептерди интернет менен камсыз кылууга жумшоо пландалууда.

Санариптештирүү чөйрөсү боюнча айта турган болсок, 12 млн евро өлчөмүндөгү транш Европа Биримдигинин 2020-2023-жылдары Кыргызстанды санариптик трансформациялоонун жол картасын бюджеттик колдоо боюнча программасынын компоненти болуп саналат.

Бул программанын максаты – Жогорку технологиялар паркынын алдындагы Санариптик көндүмдөрдүн инновациялык борборунун ишине көмөк көрсөтүү, калкка электрондук кызматтарды көрсөтүү үчүн өлкөнүн бардык аймактарында Санарип Аймак системасын активдештирүү, өлкөнүн киберкоопсуздугун жогорулатуу, жаңыдан түзүлгөн Жеке маалыматтарды коргоо боюнча мамлекеттик агенттик аркылуу жеке маалыматтардын корголушун камсыздоо.

Бул транштын каражаттары программалык камсыздоону иштеп чыгууга жана тармактык министрликтердеги маалыматтар базасын тейлөөгө, ошондой эле бүткүл өлкө боюнча санариптик экономиканы өнүктүрүүгө жумшалат.

«Санариптик трансформация жана баарына жеткиликтүү болгон билим берүү системасы Кыргызстандын өкмөтү менен Европа Биримдигинин ортосундагы кызматташтыктын негизги артыкчылыктары болуп саналат. Бул секторлорго көмөктөшүү Европа Биримдиги республиканын өнүгүүсүн колдоорун билдирет», – дейт Европа Биримдигинин элчиси Эдуард Ауэр.

Европа Биримдиги үч багытты (башкаруу жана санариптештирүү, адамдык өнүгүү, жашыл экономика) беттеген Кыргыз Республикасын колдоонун жаңы төрт жылдык программасынын алкагында бул багыттарды колдоосун улантат.

Руслан Казакбаев ЕБ эксперттерин Кыргызстанга келтирилген экологиялык зыяндарга баа берүүгө чакырды

Өлкөнүн тышкы иштер министри Руслан Казакбаев Кыргызстан көз карандысыздыкка ээ болгондон берки экологиялык зыяндарга баа берүү үчүн европалык эксперттерди жумушчу топ түзүүгө чакырды.

ТИМдин басма сөз кызматы билдиргендей, мындай сунуш Еврокомиссиянын тышкы саясат боюнча жогорку комиссары Жозеп Боррелдин “өлкөнүн тоо кен тармагындагы көйгөйлөргө тынчсыздануусуна” жооп иретинде айтылды.

Руслан Казакбаев менен Жозеп Боррель 22-ноябрда Душанбеде Европа Биримдигинин жана Борбор Азия мамлекеттеринин тышкы иштер министрлеринин 17-отурумунун алкагында жолугушту. Маалыматка караганда, Жозеп Боррель сүйлөшүү учурунда европалык инвесторлор кайра калыбына келе турган энергия булагы жана туруктуу өнүгүү тармагындагы долбоорлорго каражат салууга кызыктар экенин билдирди.

Буга чейин Кыргызстан алтын өндүргөн канадалык Centerra Gold Inc компаниясына кошумча экологиялык доо койгону белгилүү болгон.

Быйыл май айында парламент өкмөткө Кумтөр кенине тыштан башкаруу киргизүүнү тапшырган. Кумтөр ишин текшерген мамлекеттик комиссия канадалык компания Кыргызстанга салык жана экологиялык санкциялар үчүн 4 миллиард 252 миллион доллар карыз экенин билдирген. Ага чейин Октябрь райондук соту экологиялык нормаларды бузганы үчүн Centerra Gold компаниясын 261 млрд 719 млн 674 миң сом төлөөгө милдеттендирген.

Компания айыптоолорду четке кагып, кыргыз өкмөтүнө каршы эл аралык сотторго кайрылган.

Брюсселде Кыргыз Республикасы менен Европа Биримдигинин адам укуктары боюнча диалогунун 11-отуруму өттү

Кечээ, 6-сентябрда Брюсселде Кыргыз Республикасы менен Европа Биримдигинин адам укуктары боюнча диалогунун он биринчи отуруму өттү.
Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министринин биринчи орун басары Нуран Ниязалиев баштаган кыргыз делегациясынын курамында Кыргыз Республикасынын Европа Биримдигиндеги Туруктуу өкүлү, Элчи Муктар Джумалиев, Саламаттык сактоо жана социалдык өнүктүрүү министринин орун басары Ализа Солтонбекова, Юстиция министринин орун басары Кынатбек Сманалиев, Омбудсмендин орун басары Альберт Колопов, Тышкы иштер министрликтин жана Кыргызстандын Бельгиядагы Элчиликтин өкүлдөрү кирген. Европалык тышкы аракеттер кызматынын Борбор Азия бөлүмүнүн башчысы Дитмар Кресслер жетектеген Евробиримдиктин делегациясын ЕАЭБдин тиешелүү кызматкерлери, Европа Комиссиясынын Эл аралык өнөктөштүк жана соода боюнча башкы дирекциясы катышты.
Жолугушуунун күн тартиби адам укуктары боюнча кеңири маселени камтыды: Кыргыз Республикасындагы жана ЕБдагы адам укуктарынын абалы, анын ичинде COVID-19 пандемиясында, укук коргоо жана шайлоо мыйзамдарынын өзгөрүшү, сөз эркиндиги, чогулуш эркиндиги, жарандык коом, аялдардын жана балдардын укуктары, басмырлоого каршы күрөш, сак чөйрөгө укук жана көп тараптуу форумдарда кызматташуу.
Тараптар адам укуктарын коргоо жаатындагы улуттук программаларды жана мыйзамдарды иштеп чыгуу боюнча пикирлер жана сунуштар менен алмашышты.
ЕБ өлкөнүн эгемендүүлүгүнүн 30 жылында адам укуктарын коргоодогу жетишкендиктерин кубаттады. Адам укуктарын коргоо жана илгерилетүү Кыргыз Республикасынын ички жана эл аралык саясатынын артыкчылыктуу багыттарынын бири экени белгиленди.
Учурда Кыргызстанда БУУнун адам укуктары боюнча органдарынын сунуштарынын негизинде иштелип чыккан 2019-2021-жылдарга Адам укуктары боюнча улуттук иш-аракеттер планы ийгиликтүү ишке ашырылууда. Өлкөдө адам укуктары боюнча координациялык кеңеш, Акыйкатчы, бизнес-омбудсмен жана балдардын укуктары боюнча омбудсмен институттары жана кыйноолордун алдын алуу боюнча улуттук борбор түзүлгөн. Жарандык коом активдүү өнүгүүдө, анын курамында алты миңден ашуун көз карандысыз бейөкмөт укук коргоочу уюмдар бар.
Республика гуманитардык жана адам укуктары чөйрөсүндөгү эл аралык уюмдар менен кызматташууга ачык. 2008-жылы Кыргыз Республикасы Бириккен Улуттар Уюмунун Адам укуктары боюнча Жогорку Комиссарынын Борбордук Азия боюнча регионалдык кеңсесин кабыл алып, ал Бишкекте ачылган. Акыркы он беш жылдык кызматташтыкта БУУнун адам укуктары боюнча келишим органдарына жыйырма сегиз улуттук отчет тапшырылган жана Бүткүл дүйнөлүк мезгилдүү серептин үч циклы аяктаган. БУУнун АУКнун бардык атайын процедуралары өлкөгө келүүгө туруктуу чакыруу жөнөтүлгөн. 2019-жылы Кыргыз Республикасы Бириккен Улуттар Уюмунун Качкындар боюнча Жогорку Комиссариатынын глобалдык кампаниясынын алкагында жарандыгы жоктугуна байланыштуу маселени чечкен дүйнөдөгү биринчи өлкө болуп калды. Кыргыз Республикасы 2009-2012 жана 2016-2018-жылдары БУУнун АУКнун мүчөсү катары ийгиликтүү тажрыйба топтогон, ошондой эле 2011-жылдын июлунан 2012-жылдын декабрына чейин БУУнун Кадрлар бюросунун вице-президенти жана баяндамачысы болуп иштеген.
Кыргыз Республикасында жана Евробиримдикте адам укуктары жаатындагы жетишкендиктер менен бирге, тараптар болгон боштуктарды, пландарды жана аларды жоюу боюнча мүмкүн болгон кызматташтыкты талкуулашты.
КР-ЕБ адам укуктары боюнча диалогдун кийинки айлампасы 2022-жылы Бишкекте өтөт.
Меню