Бейшемби, 2 Июль, 2020 - 22:34
KYRGYZTODAY.KG Кыргызстан бүгүн

Рубрика боюнча архив: АНАЛИТИКА

Күнөө

Кыргызстан азыр өзүнүн жаңы тарыхый кыйырында өтө бир оомал-төкмөл, буркан-шаркан курч кезеңдерди башынан кечирип жаткан маалы: эки президент өлкөсүнөн куулуп чыкса, бирөөсү абакта олтурат; өкмөт башчы болуп иштеп кеткен премьер-министрлерибиздин […]

Мамбетжунус Абылов, экс-министр: “Акаев, Бакиев, Отунбаева, Атамбаевдерден айрымаланып, Жээнбеков өзү каалаган конституцияны референдум аркылуу элге таңуулап жаткан жок”

Мамлекеттик башкарууну эл өзү тандасын деген максатта, Жогорку Кеңештин депутаты К. Т. Зулушев 4- октябрьда референдум өткөрүү  боюнча  мыйзам долбоорун сунуш кылды. Муну колдоо керек. Себеби биз бир да жолу […]

Таянычы ишенимсиз партиялар

Жергиликтүү кеңештерге шайлоонун башталышы ар кандай локалдык деңгээлдеги чырлар, коомдук-криминалдык конфликттер менен коштолду. Прокуратура органдары мыйзамсыз каттоо боюнча иликтөө иштерин башташты. Арийне, электораттын толук мүмкүнчүлүктөрү жана ар кандай багыттагы саясий […]

Тумандуу Кыргызстан

Улуу Британияны деңиздин коюу туманы бат-бат каптап турганы үчүн Тумандуу Альбион деп атап коюшат. Кыргызстан: андай туман каптабаса дагы, келечек багыты так көрүнбөгөндүктөн «Тумандуу Кыргызстан» деп атоого туура келип жатат. […]

Коррупция боюнча дүйнөлүк рейтингде Кыргызстан Жибути жана Украинанын катарында турат

2019-жылы коррупция боюнча индекстеги 180 өлкөнүн ичинен Кыргызстан 126-орунду ээлеген. Бул рейтингди Transparency International эл аралык уюму жыл сайын түзүп келет. Кыргызстан 100 упайдан 30 упай алган, ошентип Жибути, Украина […]

2020-жыл: Кыргыз экономикасындагы “кара куу”

“Кара куу” термини экономика менен финансыга катуу таасир берген күтүлбөгөн окуяны мүнөздөйт. Ошондой эле кара куу окуясы өлкөнүн экономикасына катуу таасир тийгизген саясый окуя да болушу мүмкүн. Өзүнүн “Кара куу” […]

Саясат таануучу Валентин Богатырёв: 2020-жылдагы парламенттик шайлоодо кайсыл партия жеңет? (саясый технологдор үчүн окуу курал)

Айланада чалкып жаткан саясый урандыларды карап туруп, он айдан кийин эмне болорун, кайсыл саясый партиялар келе жаткан шайлоого катышарын, анын жыйынтыктарын айтып коюу кыйынчылык туудурбайт. “Артымда партиялар турат” деп чиренген […]

Видео – Марс Сариев: “Кыргызстанда сөз эркиндигинин орношу 1 миллард АКШ долларына турган”

Серепчи Марс Сариев өзүнүн 5-каналга берген маегинде Кыргызстан кандайча лабораторияга айланып калганын айтып берди: “Аскар Акаевдин заманынан бери карай Кыргызстан ар кандай технологияларды иштеп чыккан эл аралык лаборатория болуп келди. […]

Видео – Мүсүркул Кабылбеков, саясат таанучу: “Кээ бир күчтөр коррупцияны шылтоолоп шантаж жасап, бийликти жарга такап жатат”

Белгилүү серепчи Мүсүркул Кабылбеков 5-каналга берген маегинде Матраимов, коррупцияга каршы күрөш, президенттин пат абалы ж.б. жөнүндө жеке пикирин билдирди: “Ноябрь-декабрда болгон окуялар, дегеле Кыргызстандан чыгарылган 700 млн доллар жөнүндө маалымат […]

Рим клубунун доклады: “Эски дүйнө соңуна чыгып, Жаңы дүйнө эшигин ачты”

Рим клубу – италиялык өнөр жайчы Аурелио Печчи тарабынан түзүлгөн эл аралык коомдук уюм (аналитикалык борбор). Бул Клуб бүткүл дүйнөлүк саясый, финансылык, маданий жана илимий элитанын өкүлдөрүнүн башын кошуп турат. […]

Бегалы Наргозуев, экс-депутат: “2020-жылдагы парламенттик шайлоодо Текебаев сыяктуу эски саясатчыларды жаш олигарх-бөлтүрүктөр жөн эле тебелеп кетишет”

-Бегалы мырза, быйыл күзүндө парламенттик шайлоо өтөт. Кандай дейсиз, президент өзүнө лоялдуу, анын демилгелерине бут тоспой колдой турган депутаттык корпуска ээ болуш үчүн өз партиясын түзүп, же азыркы партиялардын бирине […]

Эңгиреген экономикаң алтын менен ЕАЭБге көз карандыбы?

Кыргызстандын экономикасы Кумтөрдөгү алтындын казылып алынышына көз каранды. 2019-жылы алтын ири көлөмдө казылып алынып, натыйжада өнөр жай өсүшүнүн көрсөткүчү кыйла жогору болду. Бирок кен казуу тармагында иреттүү тартип жок. Кайсыл […]

Трайбализм синдрому… Же түндүк-түштүк картасы, бул Кыргызстанды жок кылуучу, өтө коркунучтуу айыктырылгыс оору

Ушул темада, макала жазууну каалаган эмес элем. Бирок, буга баштагы ЖКнын депутаты, укук коргоочу Чолпон Жакупованын элибизди түндүк-түштүккө бөлүп, “бечара аркалыктар” деп айткан пикири таасир этти. Бир ирет, сакалың өрттөңгүр […]

Саясий атаандашуу финишке чыкты

Эски жылды узатып, Жаңы Жылды тосуу алдында жалпы коомчулук да саясий курч карама-каршылыктарга барбай, кандайдыр бир деңгээлде бардык пландарын кийинки келе жаткан жылга калтырып жатышканы байкалууда… Арийне, тыныгуу-күтүү режими дейбизби, […]

Би-би-си: Дүйнөлүк соодада жунгли тартиби орноду. Бул Трамптын аракети

Акыркы 25 жыл бою бүткүл дүйнө соода кылып келген эрежелер эми иштебейт. Америкалык президент Дональд Трамптын эрки менен дүйнөлүк соода 11-декабрдан тарта жунгли мыйзамына өттү – ким күчтүү болсо, ошонуку […]

Кантип Сооронбай Жээнбеков тарыхта реформатор болуп кала алат?

Өмүрбек Текебаевге баа бербеске арга жок. Коомдук талкуу үчүн тема таштап койгонду мыкты өздөштүргөн. “Elgezit.kg маектер” деген топтомунун бетачарында “Ата Мекен” партиясынын лидери жакынкы мезгилдин күн тартибин аныктап койду. Саясатчынын […]

31 миллиард 440 миллион долларлык товарлардын төлөмдөрү кайда кеткен? Же Атамбаев менен К.Кулматовдун белгисиз иштери жөнүндө

Саймаити айткандарды АША менен К.Кулматов баштаган 2010-жылдын 9-апрелинде же элдик төңкөрүш ишке ашкандан эки күндөн кийин Кубанычбек Кулматов Кыргызстандын Бажы кызматынын жетекчиси болуп дайындалган. Андан көп өтпөй А.Бекназаров менен С.Жээнбеков […]

Кыргызстандагы АША түптөгөн конгломерат же көмүскө каржыдагы “карышкырлар”

Бийлик, байлык, таасир, саясаттагы маселелерди бир адам эмес, чогулуп ишке ашырган топ конгломерат деп айтылат. Конгломератты түзүм, байланыш, союз деп дагы айтып жүрүшөт. Бул топтун да “каралар” дүйнөсүндөгүдөй өзүнүн жазылбаган […]

Саймаитиге байланышкан жаңжал биринчи кезекте кимге керек?

Ушул жылдын май айындагы “Азаттыктын” “журналисттик иликтөө” (чындыгында журналисттик иликтөө эмес, ага төмөнүрөөктө токтолобуз) деп аталган материалында КРнын Бажы кызматынын жетекчисинин мурдагы орун басары Райым Матраимов уюштурган коррупциялык схемалар аркылуу […]

Кризистен кутула албайбызбы? Эксперт – Кыргызстандагы өнүгүү абалынын багыттары жөнүндө акыл калчады

КРнын саясый илимдеринин доктору, 3-класстагы мамкызматтын кеңешчиси Азамат Темиркулов 2020-жылы октябрда өтчү парламенттик шайлоонун алдында КР президенти менен Жогорку Кеңештин депуттарына ачык кат жолдоду. Бул катта жакынкы арада Кыргызстан туш […]

Кыргызстандын эки жолу бар: же Сомали, же Сингапур?

“Коомдук тартип, жеке коопсуздук, экономикалык жана социалдык өнүгүү өзүнөн-өзү пайда болбойт, бул эл көзөмөлдөгөн өкмөттүн таза жана таасирдүү эмгегинин үзүрү”. Ли Куан Ю, “Артта калган өлкөдөн алдыга озгондо : Сингапурдун […]

Көмүскө экономика, келемиш чиновниктер!..

Соңку кездерде коомдук-саясий турмуштун орчундуу өзгөрүүлөрү жүрө баштагандыгы байкалууда. Алардын эң башкы жана да позитивдүүлөрүнүн бири катары коомчулукта коррупция менен күрөшүү тенденциясы күч алгансыйт. Болгондо да, атайын укук коргоо органдары […]

Шайлоого бир жыл калды: президент С.Жээнбеков менен өлкөнү эмне күтөт?

Аналитик Калнур Ормушев шайлоо алдында Кыргызстанда боло турган саясый тренддер жөнүндө акыл калчады. Тренд – бул бир нерсенин өзгөрүүсүнүн негизги себеби. Бир жыл көздү ачып-жумганча эле өтүп кетет. Дагы бир […]

“Мыйзамдагы ууру” жана уурдалган мыйзамдар

Дүйнөлүк геосаясаттын эң четки бир бучкагында калган Кыргызстандын даңкын далайга угузуп, узак убакыт бою дүйнөдө “дүңгүрөтүп” келе жаткан “Мыйзамдагы ууру” Азиз Батукаевдин түрмөдөн мыйзамсыз бошотулушуна байланыштуу тергөө аяктап, сотко өткөрүлгөнү […]

Жерүй кени саясый сооданын оюнуна айланабы?

Кыргызстанда саясатчылар 2020-жылдагы парламенттик шайлоого даярдана башташты. Баягы эле – ачуу билдирүүлөр, популизм, ири долбоорлор боюнча келишимдерди кайра карап чыгуу – сонун ыкма эмей эмине десең. Быйыл минтип жаңы шылтоо […]

Өткөөл мезгил жана парламенттик өлкө

Азыркы күзгү оомал-төкмөл, туруксуз аба-ырайы Кыргызстандагы учурдагы коомдук-саясий кырдаалдын күзгүдөн так чагылып турган элеси сымал да сезилет. Бир жагынан карасаң, быйыл кыш абдан катуу болот экен, өтө эле эрте жана […]

Отуз жыл өкүнүчтүү сабактары же Мамлекеттик тил эмне үчүн иштебейт?

Кечээ жакында жалпы мамлекеттик деңгээлде белгиленген дата– кыргыз тилинин мамлекеттик тилге айлангандыгына 30 жыл толгондугуна байланыштуу иш-чаралардын эң соңку жыйынтыгы салтанаттуу маараке болбой эле, аз жерден эне тилибиздин келечек тагдыры […]

Эл жуткуч элдер көбөйүп баратабы? Же миграциялык процесстердин күч алуусу улуттун түпкү кызыкчылыктарына ылайык келбейт

Биологиялык түрлөрдүн өсүп-өнүп жаткандыгын, же регресстик абалга түшө баштагандыгын аныктоочу императивдик мүнөздөгү туруктуу бир гана сын-ченем бар, ал – популяциясынын же тукумдап көбөйүүсүнүн абалы. Калгандары утурумдук нерселер. Австролопитектин доорунан бери […]

Колдон колго өткөн Жерүй алтын кенинин бактысы ачылабы?

Азыркы билек түрө киришип, алтын өндүрөбүз деп жаткан “Востокгеолдобыча” компаниясы Жерүйдү иштетейин деп жаткан 7-компания. Буга чейин бир катар компаниялар лицензия алышып, бирок тилектерин таш капкан. Ошол компаниялар лицензияны кандай […]

Айданбек Акматов, журналист: “Келерки президенттик шайлоодо Мухаммедкалый Абылгазиев Канат Исаевдин амбицияларына каршы оңой жоо болбойт”

Айтылуу алкомагнат Шаршенбек Абдыкеримов акчасына түптөлгөн “Кыргызстан” партиясы 22-сентябрдагы курултайында кезектеги парламенттик шайлоого (мыйзамга ылайык 2020-жылы күзүндө болууга тийиш) катышарын жарыялады. Мына ошону менен өлкөдө шайлоо өнөктүгү бейрасмий түрдө башталды […]

Согуш оту… Мекенин эч ким бербейт! Кыргыз-тажик чек ара талашы

Бир айча мурда, Баткен аймагында кыргыз президенти Сооронбай Жээнбеков менен тажик президенти Эмомоли Рахмон баштаган эки тараптуу чек ара маселелери боюнча чырга байланыштуу жолугушуу салтанаттуу нотада аяктаганы али унутула электе, […]

Азимбек Бекназаров: Унчукпай коюуга укугум жок – 4

Кыргыз Республикасынын элине, Кыргыз Республикасынын Президенти Сооронбай Жээнбековго Урматтуу кыргыз элим, Урматтуу Президент! Кыргыз Республикасынын эгемендүүлүгүнө, көз карандысыздыгына, Мамлекеттик тилине, чек арасына, кен-байлыктарына байланыштуу тарыхый-саясый зор мааниси бар айрымдары архивдик […]

Сабыр Муканбетов, серепчи: “Убактылуу Өкмөт мүчөлөрү биргелешип, бир тизме түзүп, шайлоого катышсак деген көксөөлөрү бар”

-Сабыр байке, мына күркүрөп күз келди, жайкы каникул аяктап, балдар окуусун, депутаттар сессиясын баштап, жашоо өз ыргагына келип, саясат кызый баштады. Өмүрбек Текебаев түрмөдөн чыгып, Убактылуу Өкмөт (УӨ) активдешип, президент […]

Видео-Орто Азия мамлекеттери Кытай өлкөсүнө канча акча карыз?

Сап башында Казакстан турат. Нур-Султандын Пекинге болгон жалпы карызы 12млрд долларды түзөт. Мамлекетте 50дөн ашык кытай заводу иштейт. Нефтисинин 20пайызын кытайлыктар иштетет. Ал эми Кыргызстан 1млрд 700миң доллар карыз. Бул […]

Кош бол, кош стандарттуулук!

Экс-президент статусун аныктаган мыйзам ушул жазда кабыл алынган. Анын талаптарына ылайык, өтө кежир Алмазбек Атамбаев деле эч “кыңк” этпей, СДПК лидерлигин өз ыктыяры менен өткөрүп берген. Ал эми “өткөөл учурдагы […]

АШАдай апаат экинчи келбесин!

Жакында электрондук ЖМКларга адам өлтүргөндүгү жана башка бир катар оор кылмыштар боюнча шектелип, УКМКнын убактылуу кармоочу жайында отурган мурдагы президент Алмаз Атамбаевдин “Опен Централ Азия” журналына берген интервьюсу жарыяланды. Күнү […]

“Кара-Суу базарындагы” кара тактар

“Кара-Суу базары” Кыргызстанга эле эмес, Орто Азия өлкөлөрүнө таанымал базарлардын бири. Тээ Советтик мезгил учурунда эл муктаждыгын камсыздоо максатында уюштурулган бул базардын айланасындагы чырдын башталганына кеминде 15 жылга аяк басты. […]

Аркадий Дубнов, эксперт: “Путин Сооронбай Жээнбековду колдой турганын так билдиргенин такыр эле дүлөй же акыл-эси ордунда эмес адам гана түшүнбөй калышы мүмкүн”

Кыргызстандын мурунку президенти Алмазбек Атамбаев сөзүнө турган киши экен. Москвадан 25-июль күнү саат 19га келем деп убада кылды эле – келди! Анан кайда бармак эле, мекениндеги кылмыштары боюнча козголгон иштеринен […]

Чаткалда эл үчүн күйгөндөр чын эле элдик адамдарбы же көздөгөнү бийликпи?

Кыргызстандагы алтын кендердин пайдасын четтен келгендер менен саналуу адамдар көрүп, элге зыяны гана калып, алтындын чуусу тынчыбай келгени талашсыз. “Кумтөргө” ушул кезге чейин чекит коюлбай келет. Өлкөдөгү чачылма алтындын 80 […]

Бутада бардык бийлик бутактары!

Коомдук саясий конфронтациянын катуу күчөй башташы, мурдатан эле болжолдонгондой, кеч күздүн келишин күтпөй эле, кайрадан кызуу, курч окуялардын жыш улануусу менен коштолушу — ​быйылкы жай мезгилинин чечүүчү мезгилдердин бири болуп калышын ырастап […]

Видео – Нарын Айып: “Азаттыкка” маалыматтарды мурунку бийлик азыркы бийликти көрө албагандыктан атайын берип жаткандай…

Бүгүн, 4-июнда мурун көп жылдар “Азаттык” радиосунда иштеп кеткен журналист Нарын Айып өзүнүн 5-каналдагы “Кеп ошондо” берүүсүндө “Азаттык” радиосунун акыркы “Миллиондор изи” аттуу иликтөөсүнө сереп салган. Видео: 5-канал

Марс Сариев: “Кыргызстандагы коррупция гүленчилерге ыңгайлуу шарт түзүүдө”

Ушул айдын башында Муфтият уюштурган ооз ачаар мааракесинин айланасында аябагандай кызуу талкуулар болду. Азыр деле коомчулук гүленчилердин кимдер экендиги жөнүндө билүүгө кызыктар. “Майдан.kg”гезитинин  журналисти белгилүү саясат талдоочу Марс Сариев менен Гүлен кыймылынын өзгөчөлүгү, анын тарапкерлеринин Кыргызстандагы ишмердүүлүгү жана өлкө турмушуна тийгизген таасири тууралуу […]

Укуктук мамлекетти түзүүдө сот тутумуна өзгөчө милдеттер жүктөлөт же Батукаевден улам айтылган ой

Учурда республикабыздын саясий айдыңында “мыйзамдагы ууру” Батукаевдин мөөнөтүнөн мурда бошотулушунун айланасында бир катар жарандарга козголгон кылмыш иши коомчулуктун көңүл  борборундагы  орчундуу окуялардын бири экендиги талашсыз. “Сот системасында эмне жүрүп жатат,- […]

“Дамир Мусакеев ММКларда Азиз Батукаевден кийинки эле популярдуу болгон №2 фигурага айланды”

Азыркы кезде биздин коомчулукта эң көп талкууланып жаткан маселелердин бири — ​“мыйзамдагы ууру” Азиз Батукаевдин түрмөдөн мыйзамсыз, уурулук ыкма менен жаза мөөнөтүнөн алда канча мурда бошонуп кетишине байланыштуу кайра козголгон кылмыш иши […]

Жолборс Жоробеков: Өмүрбек Текебаев – кыргыз саясатындагы өзгөчө феномен

Өткөн кылымдын 90-жылдарынан бери Кыргызстандагы демократиялаштыруу процессинин башатында турган, анын калыптанышына ири салым кошкон, партиялык курулушту түптөгөн, Конституциябыздагы 1993-жылдан берки оңдоп-түзөөлөрдү ишке ашырып, калк арасында «Конституциянын атасы» деген лакап атка […]

Сот бийликти соттогондо гана күчтүү боло алат

Жогорку Соттун Конституциялык Палатасы жогорку соттук органдан маалымат талап кылуусун Баш мыйзамга ылайык эмес деп чечти. Бул чечимге Жогорку Кеңештин бир депутаты реакция жасап, аны тиешелүү комитетте кароо зарыл экенин […]

Назарбаев Борбор Азиядагы мамлекеттердин биримдигин түзөбү?

Европа биримдиги соңку мезгилдеги саясий келишпестиктерге карабастан өз курамына кирген Европанын 20 өлкөсүнө бир катар пайдалуу мүмкүнчүлүктөрдү берип келе жатат. Казакстандын лидери Нурсултан Назарбаев көптөгөн жылдардан бери Орто Азияда дагы […]

Кыргызстандын экс-президенттери да соттолушсун!

Кытайда өткөн “Бир алкак — ​бир жол” (“Один пояс – один путь”) дүйнөлүк масштабдагы эң ири саясий форумдардын бирине Кыргызстандын президенти Сооронбай Жээнбеков да катышып сөз сүйлөдү. Отузга жакын мамлекеттин башчылары катышкан […]

Кыргызстан – уулуу таштандылардын мекенине айланабы?

Асылын башкалар көрүп… Эске сала кетели. Дүйнөнү дүңгүрөткөн СССРди оо дүйнөгө узатканга даярдыктар көрүлүп, ошол учурда башкаларды эсепке албай, атом бомбасын ээлеп алган 4 республиканын гана диктаторлору жана партиянын атын […]

Кубан Мамбеталиев: “Реванш” революция эмес. “Алешанын” эми күчү жетпейт, “Бобик” менен “Омикти” кошуп алса да булар эми “элден чыккан кийиктер”. “Кийиктер” кыргызды башкарган эмес

“Кыргыз Тудэй” сайтына “үчүнчү революцияны жасоого негиз жок, себеби буга саясый жана тарыхый шарт түзүлүш керек”  дегем. Мага каяша айткандар чыкты – “жок, сеники тап-такыр туура эмес” деп. Эмнеси жетишпегенин […]