Menu

Журналист Семетей Талас уулу 48 саатка камакка алынды

Журналист Семетей Талас уулу Бишкек шаардык ички иштер башкармалыгынын убактылуу камоочу жайына 48 саатка камакка алынды. Бул тууралуу анын адвокаты Аскат Жакупбеков журналисттерге билдирди.

Анын айтымында, Талас уулуна Кылмыш кодексинин 332-беренеси (“Экстремисттик материалдарды даярдоо, таратуу”) менен айыбы угузулуп, камакка алынды. Анын бөгөт чарасы эртең, 2-ноябрда каралат.

Ички иштер министрлиги журналисттин кармалышы тууралуу азырынча комментарий бере элек.

Семетей Талас уулу жыл башында Улуттук коопсуздук комитетинде Кылмыш-жаза кодексинин “Экстремисттик материалдарды таратуу” деген беренесинин негизинде козгогон кылмыш ишинин алкагында сурак берген. Сурактан чыккандан кийин “чоң иликтөө жүрүп жаткан ишке байланыштуу күбө катары чакырылганын” айткан.

Ал буга чейин социалдык тармактарда Кемпир-Абад маселеси тууралуу пикирин байма-бай жазып келген.

41 жаштагы Семетей Талас уулу эркин журналист катары белгилүү. Көбүнчө уюшкан кылмыштуу топтор, коррупция темалары боюнча макалаларды жазат. Соңку жылдарда эркин журналист катары социалдык тармактардагы баракчалары аркылуу коомдогу ар кыл окуяларга өз пикирин активдүү жазып келет.

УКМК казакстандык активисттердин кармалышы боюнча түшүндүрмө берди

Улуттук коопсуздук боюнча мамлекеттик комитети Казакстандын эки жараны 26-октябрда кыргыз-өзбек чек арасындагы “Достук” бекети аркылуу Өзбекстанга чыгып кетүүгө аракеттенип жаткан учурда кармалганын маалымдады.

Мекеменин басма сөз кызматы кабарлагандай, алар 23-октябрда Кыргызстанга чек арадан мыйзамсыз өткөнү аныкталган.
“Бул факты боюнча Казакстандын эки жараны – Ж.А.Е. менен Б.Д.Дга карата Кылмыш кодексинин 378-беренеси (“Мамлекеттик чек арадан мыйзамсыз өтүү”) менен кылмыш иши козголуп, сотко чейинки өндүрүш ачылган. 31-октябрда Бишкектин Октябрь райондук соту тарабынан кармалган жарандар эки айга №1 тергөө абагына камалды”, – деп жазылган маалыматта.
Буга чейин казакстандык активист Жанара Ахмет Кыргызстандын атайын кызматы “Манас” аба майданынан казак активисттери Асхат Жексебаев менен Диана Баймагамбетованы кармап кеткенин билдирген. Анын ырасташынча, алар Бишкек аркылуу чет өлкөгө кетерде кармалган. Мындан улам Ахмет кыргызстандык укук коргоочуларга кайрылып, кармалгандар үчүн адвокат табууга жардам сураган.
Асхат Жексебаев менен Диана Баймагамбетова 2020-жылы камалып, былтыр ноябрда сот өкүмү чыккан 13 активисттин катарында болгон. Анда Алматы соту аларды “ишмердигине тыюу салынган уюмга” байланыштуу күнөөлүү деп тапкан. Активисттерге казак бийлиги “экстремисттик” деп тапкан “Казакстандын демократиялык шайлоосу” жана “Көчө партиясы” деп аталган уюмдарга тиешеси бар деген айып коюлган.
Эки жылга кесилген Байгаматова сот залынан бошотулган, ал эми Жексебаев активист ушул жылдын май айында абактан бошогон, экөө тең ушул тушта пробациялык көзөмөлдө болгон.

Олимпиадалык билим долбоорунун кызыктуу жолугушуулары

Жалал-Абад, Ош жана Баткен облусттарында Улуттук Олимпиада Комитетинин 30 жылдык юбилейине карата  Олимпиадалык билим долбоору боюнча лекциялар жана жолугушуулар өттү.                          

2022-жылдын 26-октябрынан 29-октябрына чейин Жалал-Абад, Ош жана Баткен облусттарындагы  Жогорку окуу жайлардын студенттерине, жаштарына жана спорт адистери менен күйөрмандарына Эл аралык Олимпиада Комитетинин жана Кыргызстандын Улуттук Олимпиада Комитетинин демилгеси менен “Олимпиадалык билим” долбоору боюнча олимпиаданын жана дүйнөнүн 4 жолку чемпиону, даңазалуу спорт ишмери Каныбек Осмоналиев менен Кыргыз маданиятына эмгек сиңирген ишмер, Кыргызстандын спорт журналисттер федерациясынын башкы катчысы, 12 олимпиаданы жеринен чагылдырган, 16 китептин автору, белгилүү спорт баяндамачы Кабыл Макешов олимпиада оюндары тууралуу лекцияларды окуп, кызыктуу жолугушууларды өткөрүп келишти.

Жолугушууларды уюштурууга Жалал-Абад, Ош, Баткен облустук Жаштар иштери, дене тарбия жана спорт башкармалыктарынын жетекчилери, башкы адистери, Жогорку окуу жайларынын жетекчилери, окутуучу-мугалимдер,  спорт адистери, устаттары,  мугалимдери, жаштар комитеттери көмөктөшүп, колдоого алышып, балдар спорт мектептеринин машыктыруучулары да катышып, иш-чара кызыктуу өттү.

Бул иш-чаралар  Улуттук Олимпиада Комитетинин түзүлгөнүнүн 30 жылдык юбилейине арналып,  Олимпиадалык идеяларды, билимди жайылтуу, жаштарды спортко кызыктыруу максаттарын көздөдү. Жолугушууларда  “Байыркы доордогу олимп оюндары”, “ Азыркы доордун олимпиадалык оюндары” , “Жайкы жана кышкы олимпиадалык оюндарынын өзгөчөлүктөрү”, “Азия оюндарынын тарыхы”, “Кыргызстан- олимпиаданын санжыралуу жолунда “, “Кыргызстандык олимпиада чемпиондору, күмүш жана коло байге жеңүүчүлөрү”, “Кыргызстандык олимпиадачылар” жана башка темаларда лекциялар окулуп, баяндамалар жасалды.

Лекциялар тарыхый фотолор, слайд-шоулор, китептер менен коштолду.  Жолугушууларга бардык спорт адистери, күйөрмандар, жаштар катышып, өздөрүн кызыктырган суроолорго ынанымдуу жоопторду алышты.

Жалал-Абаддагы жаштар, студенттер менен жолугушуу 

2022- жылдын 26-октябрында Жалал-Абад шаарында  кыргыз спортунун легендасы, оор атлетика боюнча дүйнөнүн төрт, Европанын эки жолку чемпиону, 1980-жылы Москва шаарындагы Олимпиада оюндарынын жеңип, алтын медаль тагынган  Каныбек Осмоналиев жана  Кыргыз маданиятына эмгек сиңирген ишмер, Кыргыз Республикасынын спорт журналисттер федерациясынын башкы катчысы, Улуттук Олимпиада комитетинин Аткаруу комитетинин мүчөсү, белгилүү спорт журналисти Кабыл Макешов   К.Ш. Токтомаматов атындагы Эл аралык университетке (ЭАУ ) мейманга келип, профессор-окутуучулар курамы жана студенттери, жаштары менен жолугушту. ЭАУнун студенттери үчүн кыргыз спортунун легендасы К.Осмоналиев жана белгилүү спортттук баяндамачы К.Макешов олимпиадалык оюндардын тарыхы, олимпиада кыймылы, Кыргызстанды дүйнөгө тааныткан олимпиадачылар, Москва олимпиадасы, Эгемен өлкө болгону олимпиадага катышкан спортчулар тууралуу лекцияларды окуп, кызыктуу баяндамаларды жасады. Жолугушууну спорт журналисти, Кыргыз Республикасынын маданиятынын эмгек сиңирген ишмери, Спорт журналистеринин федерациясынын башкы катчысы Кабыл Макешов алып барды. Жолугушууда Каныбек Осмоналиев өзүнүн спорт жаатындагы ишмердиги, өмүр жолу боюнча баяндама берип, бир катар суроолорго жооп берди. Сөзүнүн соңунда жаштарды сергек жашоо ыңгайына, спорт менен машыгууга, мекенчилдиккке үндөп, Ата Мекенге чын дилинен кызмат кылууга чакырды. Кабыл Макешов өз калеминен жаралган Кыргыз спортунун тарыхы, кыргызстандык олимпиадачылар, Азия оюндарынын тарыхы тууралуу баяндалган толук түстүү бир нече китептерин окуу жайга белек катары тартуулады.  ЭАУ ректораты Каныбек Осмоналиев менен Кабыл Макешовго  жамаат жана жаштар менен жолугушкандыгы үчүн терең ыраазычылык билдирди. Муну менен бирге, ушул жолугушууну уюштурууга көмөкчү болгон Жалал-Абад областтык Жаштар иштери, дене тарбия жана спорт башкармалыгынын башчысы Абдыжапар Капаровго да ыраазычылыктар айтылды. Өз кезегинде Каныбек Осмоналиев, Кабыл Макешов жана Абдыжапар Капаровдор да ЭАУ ректоратына жылуу тосуп алгандыгы үчүн рахмат айтышты. Жолугушуудан кийин Каныбек Осмоналиев менен Кабыл Макешов ЭАУнун спорттук комплекси менен таанышып, аны өнүктүрүү боюнча бир катар сунуштарын беришти. Университеттин дене тарбия жана спорт кафедрасынын башчысы доц. У.Б. Амиракуловго жана “Ден соолук” спорт клубунун төрагасы М.А. Таштановго да аталган жолугушууну сапаттуу уюштургандыгы үчүн  ыраазычылыктарын билдирди.

 7 миллиончу наристеге олимпиада чемпионунун жана Улуттук Олимпиада комитетинин белектери

27-октябрда  Кызыл-Кыя шаарында Олимпиада оюндарынын чемпиону Каныбек Осмоналиев 7-миллионунчу бөбөккө өзүнүн байгесине арналган Эл аралык турнирдин алтын медалын тартуулады. Бул тууралуу Улуттук олимпиада комитетинин Аткаруу комитетинин мүчөсү, белгилүү спорт журналисти Кабыл Макешов билдирди.

1980-жылкы Олимпида оюндарынын жана дүйнөнүн төрт жолку чемпиону Каныбек Осмоналиев жана Кыргыз маданиятына эмгек сиңирген ишмер, Кыргызстандын спорт журналисттер федерациясынын башкы катчысы,  белгилүү спорт баяндамачы Кабыл Макешов Баткендин Кызыл-Кыя шаарында Кыргызстандын 7-миллионунчу жараны болуп төрөлгөн Жакшылыктын үй-бүлөсү менен жолукту.

Даңазалуу спорт ишмери Каныбек Осмоналиев Жакшылыкка өзүнүн байгесине арналган Эл аралык турнирдин алтын медалын тартуулап, келечекте чыгаан спортчу болушун тилеп, бекем ден соолук каалап, ак дилден батасын берди.

Мындан тышкары,  белгилүү спорттук баяндамачы Кабыл Макешов Токио  олимпиадалык оюндарынан алып келген белектерди, өзүнүн китептерин жана Улуттук олимпиада комитетинин президенти Садыр Мамытовдун атынан сүйүнчү акча, куттуктоо баракчаларды жана баалуу белектерди  тапшырды. Жолугушууга Кызыл-Кыя шаарынын мэри Асылбек Маткалыков, Баткен, Ош облусттарынын Жаштар иштери, дене тарбия жана спорт комитеттеринин жетекчилери  Кубанычбек Сайкалов менен Айбек  Камбаров да  катышты.

Эскерте кетсек, Кыргызстандын жети миллионунчу жашоочусу Баткен облусунун Кызыл-Кыя шаарында 19-октябрда таңкы саат 2:10до төрөлгөн.

7 миллионунчу кыргызстандык фермер Валижан Абдурасуловдун үй-бүлөсүндө төрөлгөн. Апасы — Айжаркын Сыраждинова, 1982-жылы туулган. Жакшылык алардын төртүнчү баласы. Ымыркайдын салмагы 3,9 кг, бою 54 см.

Баткендеги жаштар менен жолугушуулар

2022-жылдын 27-октябрь күнү белгилүү спортчу, коомдук ишмер, XXII жайкы Олимпиаданын чемпиону, оор атлетика боюнча Дүйнөнүн 4 жолку чемпиону Каныбек Осмоналиев жана КР спорт журналисттер федерациясынын башкы катчысы, Улуттук Олимпиада комитетинин Аткаруу комитетинин мүчөсү, белгилүү спорт журналисти Кабыл Макешов    Баткен Мамлекеттик университетинде жолугушуу өткөрүштү.

Эл аралык Олимпиада Комитетинин Олимпиадалык билим берүү долбоорунун алкагындагы бул жолугушууга  профессордук-окутуучулар курамы, студенттери жана жергиликтүү спортчулар катышып, кызыктуу лекцияларды угуп, суроолоруна ынанымдуу жоопторду алышты.

Иш-чараны БатМУнун структуралык бөлүмдөрүн өнүктүрүү боюнча ректордун өкүлү Г.Ү.Артыкбаев ачып, К. Осмоналиевдин кыргыз спортундагы ордун белгилеп, анын жетишкендиктерине токтолуп өттү.

Андан соң спорттун каарманы К. Осмоналиев жалпы жаштарды спортту сүйүүгө үндөп, чек арада жашаган жаштардын мамлекетчилдик сезимдери күчтүү экендигин баса белгилөө менен иш-чараны уюштурган топко ыраазычылык билдирди.

Спорттук баяндамачы К.Макешов олимпиада оюндарынын тарыхы, олимпиада кыймылы, Кыргызстанды дүйнөгө тааныткан олимпиадачылар, Москва олимпиадасы, Эгемен өлкө болгону олимпиадага катышкан спортчулар тууралуу лекцияларды окуп, кызыктуу баяндамаларды жасады. Ошондой эле Кабыл Макешов өз калеминен жаралган Кыргыз спортунун тарыхы, кыргызстандык олимпиадачылар, Азия оюндарынын тарыхы тууралуу баяндалган толук түстүү бир нече китептерин окуу жайга белек катары тартуулады. Меймандар Баткен облустук телерадиого жана облустук “Баткен таңы” гезитине кеңири маек беришти.

Кыргыз Республикасынын Баткен облусундагы ыйгарым укуктуу өкүлү Алимбаев Абдикарим Карабекович менен Кыргыздын сыймыгы Каныбек Осмоналиев, спорт баяндамачы Макешов Кабыл жана Ош облусунун дене тарбия жана спорт башкармалыгынын начальниги Камалов Айбек Өскөнович жолугушуп, мекенибизди коргоп турган аскерлерибизге ыраазычылыгын билдирип, курман болгон баатыларга көңүл айтты жана алдыда пландалган дене тарбия жана спорт тармагы тууралуу маектешти. Баткендеги жолугушууларды уюштурууга  облустун Жаштар иштери, дене тарбия жана спорт башкармалыгынын жетекчиси  Кубанычбек Сайкалов көмөк көрсөтүп, колдоого алды.

Ош облусундагы кызыктуу  жолугушуулар

2022-жылы  28-октябрда Ош шаарында  Москва шаарында өткөн 22-Жайкы Олимпиада Оюндарынын чемпиону жана оор атлетика боюнча дүйнөнүн 4 жолку чемпиону болгон туңгуч кыргыз спортчусу, коомдук ишмер Каныбек Осмоналиев жана  спорт боюнча бир нече китептердин автору, журналист, публицист Кабыл Макешов  Ош Мамлекеттик Университетине келишти.

Алар алгач окуу жай жетекчиси Кудайберди Кожобеков менен жолугуп, баарлашты. Ректор өз сөзүндө  университетте спорт багытындагы аткарылган алыгылыктуу иштер, студенттердин жетишкендиктери боюнча маалымат берди. Жолугушуунун аягында Каныбек Осмоналиев өзүнүн калемине таандык эки китебин белекке берди. Ошондой эле, белгилүү спорт баяндамачы Кабыл Макешов дагы өз калеминен жаралган автордук китептерин  окуу жайдын китепканасына тапшырды.

Андан соң коноктор Индустриалдык-педагогикалык колледжине барып, студенттер, спортко кызыккан жаштар менен жолукту. Каныбек Осмоналиев спорттогу ийгиликтери, тажрыйбасы менен бөлүшүп, суроолорго жооп берди. Белгилүү спорт журналисти Кабыл Макешов  жаштарга Олимпиада оюндарынын тарыхы, кыргызстандык олимпиадачылар, ага катышуунун маанилүүлүгү жөнүндө айтып, жаш муунду спортко чакырган лекцияларды өтүп, кызыктуу баяндамаларды жасады. Кабыл Макешов өз калеминен жаралган Кыргыз спортунун тарыхы, кыргызстандык олимпиадачылар, Азия оюндарынын тарыхы тууралуу баяндалган толук түстүү бир нече китептерин окуу жайга белек катары тартуулады.

Ошол эле күнү түштөн кийин Каныбек Осмоналиев менен Кабыл Макешов Ош облусунун дене тарбия жана спорт ардагерлери менен жолугуп, өлкөдөгү спорттун ал-абалы, көйгөйлөрү тууралуу кеңири сөз кылышып, иштиктүү сунуштарын айтышты.

29-октябрда Каныбек Осмоналиев менен Кабыл Макешов  Ош шаардык бокс жана оор атлетика мектебинде спортчулар, машыктыруучулар менен жолугуп, кызыктуу баяндамаларды жасап, жаш спортчуларга кеп-кеңештерин айтышты.

29-октябрда түштөн кийин Алай районунун борбору Гүлчө айылындагы ОшПирим спорт комлексинде өтүп жаткан Джиу-джитсу  боюнча республикалык мелдештин ачылыш салтанатына катышып, Осмоналиев менен Макешов жаштарды өлкөбүздү дүйнөгө тааныткан мыкты чемпиондор болушун тилеп, кыргыз спортунун тарыхы тууралуу баяндап, каалоо тилектерин айтышты. Ошондой эле Кыргызстандын Джиу-джитсу  федерациясынын президенти Самарбек Сабыржан уулу  менен Ош облусунун Жаштар иштери, дене тарбия жана спорт башкармалыгынын жетекчиси Айбек Камалов меймандарга ыраазычылыгын билдиришти. Мындан тышкары Каныбек Осмоналиев менен Кабыл Макешов Самарбек Сабыржан уулу  Корул айылындагы эки мектептин спорт залдарында уюштуруп, волейбол боюнча өтүп жаткан эки мелдештердин катышуучулары менен жолугушуп, кеп-кеңештерин айтышты.

Ош облусунун Жаштар иштери, дене тарбия жана спорт башкармалыгынын жетекчиси Айбек Камалов Баткен жана Ош облусундагы жолугушууларда меймандарды коштоп жүрүп, Ардак Грамоталарын тапшырды. Өз кезегинде   Каныбек Осмоналиев менен Кабыл Макешов да Айбек Камаловго жолугушууларды жогорку деңгээлде уюштурууга зор салым кошкону үчүн ыраазычылыктарын билдирип, китептерин белек кылышты.

1980-жылы  Москва шаарында өткөн 22-Жайкы Олимпиада Оюндарынын чемпиону жана оор атлетика боюнча дүйнөнун 4 жолку чемпиону, мамлекеттик жана коомдук ишмер, СССР спортуна эмгек сиңирген чебер  Каныбек Осмоналиев жеткен спорттук бийиктикке кыргызстандык бир дагы спортчу жете элек. Даңазалуу спорт ишмери Каныбек Осмоналиев кесиби боюнча тарыхчы, Кыргыз Улуттук Университетинин тарых факультетин аяктаган. Кыргыз спортун дүйнөгө тааныткан Каныбек Осмоналиев, ошентип, дүйнө чемпионатында 4 жолу алтын байгелүү болуп кайткан. Европанын эки жолку чемпиону, СССРдин көп жолку чемпиону болуп, эл аралык мелдештерде жеңүүчү болгон. Каныбек Осмоналиев учурунда Кыргызстандын мамлекеттик дене тарбия жана спорт комитетинин төрагасы, олимпиадалык даярдоо борборунун жетекчиси,  Балдардын спорттук Олимпиадалык резервдеринин оор атлетика боюнча мектебинин директору, оор атлетика федерациясынын президенти болуп жигердүү иштеп, кыргыз спортунун өсүп-өнүгүшүнө зор салым кошкон. Учурда Кыргыз Улуттук университетинин дене тарбия жана спорт борборунда улук машыктыруучу болуп иштеп жатат.  Кыргызстандын Улуттук олимпиада комитетинин аткаруу комитетинин мүчөсү болуп саналат.

Москва Олимпиадасында  52 килограммга чейинки салмакта мелдешке катышып, булкуп көтөрүүдө 107,5 кг, ал эми түртүп көтөрүүдө болсо 137,5 кг оордукту көтөргөн.

Жалпысынан 245 килограмм көтөрүп, өз доорунда олимпиадалык рекордду жаңыртып, олимпиада оюндарынын алтын медалын тагынган.

Ал СССР спортунун эмгек сиңирген чебери, Кыргыз мамлекетинин дене тарбиясына жана спортуна эмгек сиңирген кызматкер, Кыргыз маданиятына эмгек сиңирген ишмер,  Кыргызстанга эмгек сиңирген машыктыруучу ардак наамдарынын ээси. Эмгек Кызыл Туу, биринчи даражадагы Манас ордендери, бир нече медалдар менен сыйланган.

Каныбек Осмоналиев жөнүндө даректүү тасма тартылып, Кыргыз эл акыны Акбар Рыскулов поэма жана Ырга айлаган Каныбек” деген китеп жараткан. 2021-жылы Каныбек Осмоналиев өзүнүн өмүр жолу тууралуу “Олимп оттору” деген даректүү китеп жазган.

Макешов Кабыл Асангелдиевич  Кыргыз маданиятына эмгек сиңирген ишмер, Кыргыз Республикасынын спорт журналисттеринин федерациясынын башкы катчысы, Кыргыз Республикасынын Улуттук Олимпиада комитетинин Аткаруу комитетинин мүчөсү,  12 олимпиадалык оюндарга ( 7 жайкы, 5 кышкы олимпиада)  жана 7 Азия оюндарына катышып, спорттук баяндамачы катары  жеринен түз репортаж уюштурган. Кабыл Макешов Кыргызстандын тарыхындагы алгачкы “Байге”  жана “Кыргызстан Спорту”спорттук гезиттеринин башкы редактору болуп, 1978-жылдан бери кыргыз спорттун маалымат каражаттарында  кеңири чагылдырып,  Олимпиадалык кыймыл, Кыргыз Республикасынын Дене тарбия жана спорт энциклопедиясы жана кыргыз спорт тарыхы тууралуу толук түстүү 16 китеп жазып, өлкөдө олимпиадалык кыймылдын өнүгүшүнө  салым кошуп келе жатат.

Эл аралык Олимпиада Комитетинин жана Кыргызстандын Улуттук Олимпиада Комитетинин демилгеси менен “Олимпиадалык билим” долбоору боюнча кийинки жолугушуулар Ысык-Көл, Чүй обулустарында жана Бишкек шаарында болмокчу.

Кабыл Макешов, Кыргыз маданиятына эмгек сиңирген ишмер, спорттук баяндамачы

Жогорку Кеңештин тармактык комитети Кемпир-Абаддын суусун кош башкаруу боюнча кыргыз-өзбек макулдашуусунун долбоорун жактырды

Кемпир-Абад суу сактагычынын суусун биргелешип башкаруу тууралуу кыргыз-өзбек өкмөттөр аралык макулдашуусунун долбоорун Жогорку Кеңештин Эл аралык иштер, коргоо, коопсуздук жана миграция комитети 31-октябрда көпчүлүк добуш менен жактырды.

Добуш берүү учурунда депутаттар Адахан Мадумаров, Чыңгыз Айдарбеков жана Нуржигит Кадырбеков маселенин каралышына каршылык көрсөтүп, жыйындан чыгып кетишти.

Комитеттин мүчөсү Адахан Мадумаров макулдашуунун долбоорунда Кыргызстанга Өзбекстан тараптан бир топ татаал шарттар коюлганын журналисттерге билдирди:

“Биз сууну камсыз кылып беришибиз керек экен. Сууну тазалап да беришибиз керек экен. 900-горизонталдан ашпайт деп атышпайбы, жок, форс-мажордук кырдаалдарда андан ашып кетүү ыктымалдыгы да айтылып жатат”.

Өкмөт, бийлик тараптан макулдашуу тууралуу комментарий бериле элек.

Долбоор комитетте жабык каралды. Документти комитеттин жыйынына Айыл чарба министрлиги алып келди. Долбоорду жабык кароого комитеттин он мүчөсүнүн үчөө – депутаттар Адахан Мадумаров, Чыңгыз Айдарбеков жана Нуржигит Кадырбеков каршы болушту.

Комитет 10-октябрда кыргыз-өзбек чек арасы, анын ичинде Кемпир-Абад суу сактагычы боюнча эки тараптуу келишимдин долбоорун карап, көпчүлүк добуш менен жактырган. Комитеттин ошол кездеги төрагасы, депутат Чыңгыз Айдарбеков долбоорго каршы добуш берип, тиешелүү чечимге кол коюудан баш тарткан. Ал муну чек ара келишимине байланыштуу депутаттарга тиешелүү документтер толук берилбегени менен түшүндүргөн.

Көп өтпөй Айдарбеков комитет төрагалыгынан кетип, ордуна депутат Улан Примов шайланган. Президент Садыр Жапаровдун буйругу менен Чыңгыз Айдарбеков Атайын жана ыйгарым укуктуу элчи дипломатиялык рангынан да ажыратылган.

Кемпир-Абад суу сактагычынын жерин Өзбекстанга берүүгө каршы чыккан жыйырмадан ашуун адам өткөн аптада кармалып, азыр тергөө абактарында отурат.

Бийлик кыргыз-өзбек чек арасына байланыштуу чагымчылдар элге туура эмес маалымат берип жатканын билдирип келет.

"Азаттыктын" банктагы эсеби эч кандай түшүндүрмөсүз бөгөттөлдү

“Азаттык Медиа” мекемесинин “Демирбанктагы” эсебине бөгөт коюлганын 31-октябрда банктан билдиришти. Банктын өкүлдөрү бул тууралуу телефон аркылуу оозеки ырастап, Улуттук коопсуздук боюнча мамлекеттик комитеттен (УКМК) билдирме алышканын айтышты.

“Демирбанк” азырынча “Азаттык Медиага” расмий түшүндүрмө бере элек.

УКМКнын басма сөз кызматы “Азаттыктын” эсебине байланыштуу маалыматты тактоо керек экенин айтып, расмий кат жиберүүнү өтүндү.

26-октябрда Маданият, маалымат, спорт жана жаштар саясаты министрлиги “Азаттык Медиа” мекемесинин веб-сайтын эки айга жабуу чечимин чыгарган. Министрликтин билдирүүсүндө “маалымат айдыңында Кыргызстандын улуттук кызыкчылыктарына каршы келген анык эмес материалдарга байланыштуу ушундай чара көрүлгөнү” айтылат.

“Эркин Европа/Азаттык” радиосунун президенти Жейми Флай эркин медианын үнүн басуу Кыргызстандагы демократияга көлөкө түшүргөн – авторитардык ыкма экенин билдирген.

27-октябрда министрликтин адистери “Азаттык Медиа” мекемесинин каттоо тууралуу документтерин текшерип, көчүрмөлөрүн алып кеткен.

АКШнын Мамлекеттик департаментинин басма сөз катчысы Нед Прайс, Human Rights Watch уюму, “Журналисттерди коргоо комитети”=” баштаган бир катар эл аралык уюмдар “Азаттыктын” сайтынын бөгөттөлгөнүн сындаган.

Жапония Баткенге жардам катары бир миллион доллар бөлөт

Жапония өкмөтү Кыргызстанга гранттык негизде бир миллион доллар жардам бөлүүгө ниеттенүүдө. Бул маалыматты журналисттерге Жапониянын Бишкектеги элчилигинин басма сөз кызматы ырастады.

Маалыматка караганда, гуманитардык жардам Баткен облусунун кыргыз-тажик чек арасындагы соңку жаңжалда жабыркаган тургундарына жардам катары берилет.

“Жапон өкмөтү БУУнун Бүткүл дүйнөлүк азык-түлүк программасы жана БУУнун Качкындар боюнча Жогорку комиссариатынын жардамы менен тамак-аш, баш калкалоочу жай жана башка гуманитардык жардам көрсөтөт”, – деп айтылат билдирүүдө.

Өзгөчө кырдаалдар министрлигинин маалыматына караганда, Кыргызстан менен Тажикстандын ортосундагы соңку куралдуу кагылышта кыргыз айылдарынан 661 турак жай зыян тарткан. Анын 423ү жашоого жараксыз болуп калган, 238 үй оңдоп-түзөлүшү керек. Кыргыз бийлиги жаңы үйлөрдү эки-үч айда курууну убада кылган.

“Озоди” радиосу жергиликтүү жашоочуларга шилтеме берип тажик айылдарында да дүкөн, турак жайлар өрттөлүп, талкаланганын жазган. Дүйшөмбү канча турак жай талкаланганы тууралуу расмий билдирүү жасай элек. Көз карандысыз башка булактардан бул маалыматты тактоого мүмкүн болбой жатат.

УКМК: Жогорку Соттун Сот департаментинин жетекчилери 42 млн сомдук санариптик жабдыктарды сатып алууда 5,5 млн сомду уурдашып кармалышты

Кыргыз Республикасынын УКМК козгогон кылмыш ишинин алкагында, Кыргыз Республикасынын сот системасына сатып алынган санариптик жабдыктардын баасын кымбаттатуу фактылары аныкталды.

2020-жылы мамлекеттик органдарды санариптештирүү боюнча мамлекеттик долбоорлордун алкагында республиканын сот системасына жалпы 42 миллион 835 миң 250 сомдон ашык суммага техникалар сатылып алынганы такталган. 

Ошону менен бирге, иликтөөнүн алкагында аталган мамлекеттик органдын жооптуу адамдары жеке баюу максатында компаниялардын өкүлдөрү менен жең учунан сүйлөшүп алышып, алар сатып алынган товарлардын жана кызмат көрсөтүүлөрдүн иш жүзүндөгү баасын ашыкча баалаган фактылар аныкталган.

Мындай мыйзамсыз аракеттердин натыйжасында, мамлекетке 5 миллион 519 миң 170 сом өлчөмдө зыян келтирилген.

Текшерүүнүн жүрүшүндө келтирилген зыяндын орду толук толтурулуп, Кыргыз Республикасынын Жогорку Сотуна караштуу Сот департаментинин мамлекеттик сатып алуулар боюнча жооптуу кызмат адамдарынын аракеттерине юридикалык баа берилүүдө.

Тажикстан иран дрондорун Орусияга жеткирип жатканы тууралуу маалыматты четке какты

Тажикстандын Тышкы иштер министрлиги украиналык журналист жана блогер Дмитрий Гордондун Тажикстан Орусияга Украинанын айыл-шаарларына чабуул жасоо үчүн сокку уруучу дрондорду берип жатканы жөнүндө айтканын четке какты.

Тажикстан ТИМинин 30-октябрда жарыялаган билдирүүсүндө “Украин блогери Дмитрий Гордондун 2022-жылдын 28-октябрдагы “В гостях у Гордона” онлайн-берүүсү учурунда Тажикстан аймагында Ирандын украиналыктарды өлтүргөн дрондору өндүрүлүп жатканы тууралуу сөзүн четке кагабыз. Тажикстан Республикасы аскердик техниканы үчүнчү өлкөгө экспорттобой турганын белгилейбиз”, деп айтылган.

Гордон берүү учурунда Тажикстандын Тышкы иштер министрлигинен бул маалымат жалган болсо четке кагууну сураган.

Быйыл майда ЖМКларда Иран Тажикстанда Ababil-2 учкучсуз учактарын чыгаруу боюнча завод ачканы кабарланган.

Анда Ирандын Башкы штабы объектинин ачылыш аземине штабдын башчысы Мохаммад Бакири менен Тажикстандын коргоо министри Шерали Мирзо катышканын маалымдаган.

Бирок Орусия Ирандан “Шахед” жана “Мохажер” дрондорун сатып алып жатканы айтылууда.

УКМК: “Хизб ут-Тахрир аль-Ислами” ДЭУнун жашыруун ячейкасынын активдүү мүчөлөрү кармалды

Үстүздөгү жылдын 27-октябрында Кыргыз Республикасынын Кылмыш-жаза кодексинин 332-беренесинин 2-бөлүмү (Экстремисттик материалдарды даярдоо, таратуу) боюнча козголгон кылмыш ишинин алкагында, Жалал-Абад облусунун Сузак районунун Кургак-Көл айылынын аймагында, ай сайын өткөрүлүүчү “чогулушта” “Хизб ут-Тахрир аль-Ислами” ДЭУнун лидери А.И.Т., И.З.К., К.М.Т., М.Х.Ч., Б.И.М., А.Т.Ж. жана Ч.Х.Т., Э.Н.Т., Х.Ф.Г., П.С.А., А.Д. аттуу активдүү мүчөлөрү кармалды.

Жүрүзүлгөн тинтүү иштеринин натыйжасында ири өлчөмдөгү экстремисттик мүнөздөгү адабияттар, баракчалар, уюлдук телефондор, электрондук маалымат каражаттарды алып жүрүүчүлөр жана ячейканын каржылык ишмердүүлүгү тууралуу маалыматтар алынган.

Бул адамдар экстремисттик идеологияны жайылтуу максатында системалуу түрдө диний сабактарды өткөрүп, ошондой эле социалдык тармактар аркылуу экстремисттик материалдарды таратып жүрүшкөн.

Кармалган жарандар  УКМКнын Жалал-Абад областтык  башкы башкармалыгынын тергөө камак жайына киргизилди.

Алардын кошумча кылмыштуу байланыштарын аныктоо боюнча ыкчам-тергөө иш-чаралары жүрүп жатат.

Кемпир-Абад: абактагы айымдарды бошотууга чакырышууда

Бишкек шаарындагы Биринчи май райондук соту 29-октябрда экс-депутат, жарандык активист Орозайым Нарматованын бөгөт чарасын карап, аны эки айга камакта калтырды.

Нарматованы кошкондо Кемпир-Абад суу сактагычынын жеринин Өзбекстанга берилишине каршы пикир айтып кармалган аялдардын саны алтыга жетти.

Орозайым Нарматовага Кылмыш кодексинин 36-278-беренеси (массалык башаламандык уюштурууга даярдык) менен кылмыш иши козголгонун анын курбусу Назира Алибекова журналисттерге билдирди. Ал Нарматовага коюлган айыпты, кармалышын мыйзамсыз деп эсептерин айтты:

“Мен анын ар дайым жанында жүргөн жакын курбусу катары айта алам, Орозайым эч кандай чакырык жасаган эмес. Уюштуруу иштерине аралашкан эмес. Ал жөнүндө бир дагы сөз болгон эмес. Ал болгону өзүнүн жарандык позициясын билдирген. Конституцияга ылайык, ар бир адам жарандык позициясын билдирип, оюн эркин айтууга укуктуу. Орозайымга эл аралык издөө жарыялап, аны Орусиядан кармап кеткени туура эмес. Орусиянын күч органдары аны кармап кеткенде биз бул жактан дагы адвокат жалдаганбыз. Алар дагы анын мыйзамсыз кармалганын айтышты. Орозайымдын эч кандай күнөөсү жоктугун ишенимдүү айта алам жана бул саясий куугунтук экенин баса белгилейм”.

Нарматованы кошкондо Кемпир-Абад суу сактагычынын жеринин Өзбекстанга берилишине каршы пикир айтып кармалган аялдардын саны алтыга жетти. Ал арада жарандык коомдун өкүлдөрү, укук коргоочулар жана активисттер баш болгон 80ден ашуун адам бийликке кайрылды.

“Биз Кемпир-Абадды коргоо комитетинин жыйынында катышуучулар тынчтык митинги тууралуу гана сөз кылганына ишенебиз. Тынчтык жыйындары зомбулук жана курал колдонуу максатын көздөбөйт. Мамлекеттик органдар чогулгандардын диний ишеними, саясий же башка көз карашына карабай, тынчтык жыйындарын сыйлап, аны уюштуруу укугун камсыз кылып, өткөрүүгө тоскоол болбошу керек. Кыргызстандын Баш мыйзамына ылайык ар бир адам кандайдыр бир бирикмелерге кошулууга, коомдук кызыкчылыкты коргоо үчүн өз ыктыяры менен комитет, союз ж.б. уюмдарды түзүүгө укугу бар”, – деп жазылган кайрылууда.

Президент Садыр Жапаров жана анын администрациясы бул кайрылууга азырынча үн ката элек.

Кайрылууга кол койгондордун бири, Бириккен демократиялык кыймылдын өкүлү Сапар Аргынбаев Кемпир-Абадды коргоо комитетинин жыйынына байланыштуу камоолорду сынга алды.

“Айтылган сөз үчүн эле камай берсе анда “Биз Түркмөнстандан дагы, Түндүк Кореядан дагы ашып кеттик”деп айтышы керек. Айткан сөзүнө байланыштуу камоо Конституцияга дагы, элдин мүнөзүнө дагы туура келбейт. Коркутуу ыкмаларынан алыс болуу керек эле. Аялдар эле эмес, камалгандардын баарына боштондук берилиши керек. Эгер бийлик жерибизди коргойбуз деп чыккандарды, элди ушундай ыкмалар менен жалтак кылабыз дешсе анда терең жаңылышат”, – деди Аргынбаев.

Президент Садыр Жапаров жапырт камакка алынган саясатчыларга жана активисттерге байланыштуу 24-октябрда комментарий берген.

“Кабар” улуттук маалымат агенттигине курган маегинде ал саясатчылар жана активисттер менен буга чейин да сүйлөшкөнүн, Кемпир-Абадга байланыштуу маселени түшүндүрүп бергенине карабай, майнап чыкпаганын билдирген. Президент камалгандардын ишине кийлигише албай турганын, чекитти сот коерун айткан.

Деген менен талдоочу Төлөгөн Келдибаев камалгандарга коюлган айыпты сотто далилдөө үчүн ынанымдуу далилдер керек болоруна токтолду.

“Юрист катары айта турган болсом аларды камоого негиз болгон далилдер жетишпейт. Кылмыш иши козголгону менен ал иштер сотто далилденбей калышы мүмкүн. Камагандан мурда күч органдары, УКМК Азимбек Бекназаров баш болгон саясатчыларга, аялдарга, эркектерге деле эскертүү берип, ошону менен гана чектелиши керек эле. Бөгөт чарадагы эң акыркы вариант – бул камоо, бул чара өтө оор кылмышкерлерге, качып кетиши мүмкүн болгондорго, мурда бир канча жолу соттолгондорго колдонулат. Тергөө маалында үй камагына эле кое берип койсо болмок. Сот адилеттиги бар болсо анда камакка албоо чарасы тандалып алынат эле”.

Кемпир-Абад суу сактагычынын жерин Өзбекстанга берүүгө каршы чыккан жыйырмадан ашуун оппозициялык саясатчылар жана активисттер 23-24-октябрда камалган.

Кыргызстанда 1-ноябрдан тарта COVID-19га байланыштуу өзгөчө режим алынат

Кыргызстанда эртең, 1-ноябрдан тарта коронавирус инфекциясына байланыштуу өзгөчө абал режими алынды. Бул чечимге Миристрлер кабинетинин төрагасы Акылбек Жапаров кол койгонун өкмөттүн басма сөз кызматы кабарлады.

Өзгөчө абал режими 2020-жылдын 22-мартында өлкөдө массалык оорулардын алдын алуу боюнча ыкчам чараларды көрүү максатында киргизилген. Ага чейин Дүйнөлүк саламаттык сактоо уюму коронавирус оорусун пандемия деп жарыялаган.

Саламаттык сактоо министрлиги учурда COVID-19 инфекциясы боюнча эпидемиологиялык абал туруктуу, өлкөнүн бардык аймагы жашыл зонада деп билдирүүдө.

Министрлик COVID-19 инфекциясына чалдыккандардын санын эки аптада бир жарыялап жатат.

17-23-октябрда Кыргызстанда 65 адам коронавирус жуктурганы лабораториялык жактан тастыкталган. Анын ичинен 14 бейтап ооруканага жаткырылды, 51 адам үйүнөн дарыланууда.

Жыл башынан бери Кыргызстанда 21 651 адам коронавируска чалдыккан. Жалпы пандемия башталгандан берки аралыкта 3 миңдей адам оорудан көз жумган.

Европа Биримдигинин адам укуктары боюнча атайын өкүлү Имон Гилмордун «Азаттык Үналгысынын» сайтынын убактылуу бөгөттөлүшү жана жарандардын кармалышына байланыштуу кайрылуусу

“Кыргызстанда акыркы кездеги кармоолор, анын ичинде активисттердин, блогерлердин жана оор физикалык абалдагы адамдардын камакка алынышы, ошондой эле «Азаттык Үналгысы» маалымат каражатынын убактылуу жабылышы мени абдан тынчсыздандырууда. Кыргызстандын бийлиги фундаменталдык эркиндиктер жаатындагы эл аралык милдеттенмелерин урматтоосу керек», – деп кайрылды Европа Биримдигинин адам укуктары боюнча атайын өкүлү Имон Гилмор «Азаттык Үналгысынын» сайтынын убактылуу бөгөттөлүшү жана жарандардын кармалышына байланыштуу.

Министрлик "Азаттык Медиа" мекемесинин каттоо документтерин текшерди

27-октябрда Кыргызстандын Маданият, маалымат, спорт жана жаштар саясаты министрлигинин адистери “Азаттыктын” Бишкектеги кеңсесине келип, “Азаттык Медиа” мекемесинин каттоо тууралуу документтерин толугу менен текшерип, көчүрмөлөрүн алып кетишти.

Бул тууралуу “Азаттык Медиа” мекемесинин жетекчиси Айзада Касмалиева билдирди.

“Биздин каттоо документтерибизди текшерип, баарынын көчүрмөлөрүн алып кетти. Мындан тышкары 28-сентябрдан 28-октябрга чейинки “Азаттык Медиа” тарабынан даярдалган бардык ТВ жана радио материалдарды көчүрүп берүүбүздү талап кылды”, – деди Айзада Касмалиева.

Министрлик бул текшерүү эки күн мурдагы “Азаттыктын” сайтын бөгөттөө чечимине байланышы жоктугун белгиледи. Мекеменин басма сөз кызматынын өкүлү Салкын Сарногоева учурда ушундай эле текшерүү бир нече маалымат каражаттарында жүргүзүлүп жатканын “Азаттыкка” билдирди.

“Бул текшерүү биздин министрлик тарабынан “Радио жана теле берүү” жөнүндө мыйзамдын алкагында жыл сайын жүргүзүлүп келген иш-чаралардын негизинде болуп жатат. Анын “Азаттыктын” сайтын бөгөттөө чечимине тиешеси жок. Буга чейин мындай текшерүүлөрдүн негизинде “Любимый”, “Семейный” жана башка бир катар телеканалдардын эфирлери токтотулуп, 5-каналга эскертүү берилген”, -деди Сарногоева.

26-октябрда министрлик “Азаттык Медиа” мекемесинин веб-сайтын эки айга жабуу чечимин чыгарды. Расмий билдирүүдө “маалымат айдыңында Кыргызстандын улуттук кызыкчылыктарына каршы келген анык эмес (жалган) материалдарга (2022-жылдын 14-17-сентябрындагы окуялар тууралуу такталбаган маалыматтар) байланыштуу ушундай чара көрүлгөнү” айтылат.

“Эркин Европа/Азаттык” радиосунун президенти Жейми Флай буга байланыштуу билдирүү жасап, сөз болгон материалда журналистиканын эл аралык стандарттары сакталганын белгилеген.

“Азаттыкка” тилектештигин жергиликтүү жана эл аралык башка да ири уюмдар, саясатчылар, активисттер билдирүүдө.

Мирзиёев ЕБдан Борбор Азиянын интеграциясын активдүү колдоого чакырды

Өзбекстан президенти Шавкат Мирзиёев 27-октябрда Астанада өткөн “Европа Биримдиги – Борбор Азия” саммитинде Борбор Азиянын интеграциясына көңүл бурууга чакырды.

«… Глобалдык жана регионалдык абал кескин өзгөрүп, ушул тапта Борбор Азиядагы интеграция жараяндарына европалык өнөктөштөрдүн активдүү колдоосу зарыл болуп турат. Буга байланыштуу Стратегияны аткарууну тездетүү жана биздин өнөктөштүк байланыштарды бекемдөө үчүн көп тармактуу программалык документти – “жол картасын” кабыл алуу мүмкүндүгүн кароону сунуштайм”, – деди Мирзиёев.

Мындан тышкары ал жаңы чакырыктар менен коркунучтарга каршы чогуу күрөшүү үчүн Борбор Азия менен ЕБ өлкөлөрүнүн укук коргоо органдарынын кызматташтыгын жолго коюуну сунуштады.

“Борбор Азия- Европа Биримдиги” саммити биринчи жолу өттү. Ага чөлкөмдүн лидерлери жана Европа Кеңешинин президенти Шарль Мишель катышты.

Буга чейин эл аралык укук коргоо уюмдары Шарль Мишелден Казакстан жана Өзбекстан президенттери менен адам укуктарына байланыштуу маселелерди көтөрүүнү сурашкан.

ЖМК редакторлору эркин медиаларга кысымды токтотуу боюнча президент Жапаровго кайрылышты

Кыргызстандагы маалымат каражаттарынын негиздөөчүлөрү жана башкы редакторлору президент Жапаровго, Жогорку Кеңешке, УКМК төрагасы Ташиевге, баш прокурор Зулушевге, ички иштер министри Ниязбековго жана маданият, маалымат, спорт жана жаштар министри Максутовго кайрылуу жолдошту.

Отуздан ашуун редактор кол койгон кайрылууда Кыргызстанда соңку кездерде көз карандысыз журналисттерге жана маалымат каражаттарына кысым күчөп жатканы белгиленген:
“Кылмыш иштери козголуп, маалыматка жетүү чектелүүдө, сөз эркиндигин чектеген мыйзамдар демилгеленип, кабыл алынууда. Журналисттерди каралоо боюнча уюшкан жана пландуу кампания жүрүп жатат. Көз карандысыз маалымат каражаттарын жабуу талабы менен митингдер жана кол топтоо уюштурулууда. Редакцияларды өрттөө жана маалымат каражатынын өкүлдөрүнө таасир этүүнүн башка мыйзамсыз ыкмаларын колдонуу боюнча акцияларда ачык коркутуулар болууда. Ал эми укук коргоо органдары мындай фактыларга реакция кылбай жатат”, – деп жазылган.
Кайрылуу ээлери жакында президенттин аппараты иштеп чыгып, коомдук талкууга чыгарган “Массалык маалымат каражаттары жөнүндө” жаңы мыйзам долбоорунун 96 пайызы Орусиянын мыйзамынан көчүрүлгөнүн жана андагы айрым беренелер өтө катаал экенин белгилешүүдө.
“Медиа уюмдардын юристтеринин айтымында, эгер документ азыр сунушталган формада кабыл алынса, Кыргызстан ЖМКлары, андан соң блогерлери менен интернет колдонуучулары сөз эркиндиги менен кош айтышы мүмкүн. Маданият министрлиги экс-депутат Гүлшат Асылбаеванын демилгеси менен бир жыл мурун мыйзам бузуулар менен кабыл алынган “Такталбаган (жалган) маалыматтан коргоо жөнүндө” мыйзамды колдоно баштады. Юристтер белгилегендей, бул мыйзам Маданият министрлигине соттун мыйзамдуу чечимисиз, эч кандай талаш-тартыш процесстери жок эле өзүм билемдик менен көз карандысыз маалымат каражаттарына бөгөт коюуга жол берген, адилетсиз нормаларды камтыйт. Бул мыйзамдын нормаларына үч ЖМК кабылды. Алар: “Республика”, “24.kg” жана “Азаттык Медиа”. Жакынкы аралыкта дагы кеминде үч көз карандысыз интернет-ресурстар бөгөттөлүшү мүмкүн деген маалымат бар. Алар: Kaktus.media, Kloop.kg жана Factcheck.kg”.
Кайрылуу ээлери бул кырдаалга тынчсызданып, мамлекет башчысы Садыр Жапаров менен жеке, президенттин басма сөз кызматын жана президенттик аппараттын кызматкерлерин катыштырбастан жолугушууну суранышты.
Ошондой эле ЖМК өкүлдөрү өлкө жетекчилигине төмөнкү сунуштар менен кайрылышат:
-“Азаттыктын” сайтына бөгөт коюу чечими жокко чыгарылсын;
-Даттанууларды кароону токтотуу жана башка массалык маалымат каражаттарына бөгөт коюу;
-Журналисттерге карата негизсиз жана мыйзамсыз кылмыш иштерин токтотуу;
-“Жалпыга маалымдоо каражаттары жөнүндө” жаңы мыйзамдын долбоорун чакыртып алуу;
-ЖМК мыйзамдарын талкуулоо үчүн ыйгарым укук берилген медиа коомчулуктун (Журналисттер көз карандысыз союзу, “Журналисттер” коомдук бирикмеси жана редакциялардын жетекчилери) катышуусу менен жумушчу топ түзүү;
-Жогорку Кеңеш: экс-депутат Гүлшат Асылбаеванын “Такталбаган (жалган) маалыматтардан коргоо жөнүндө” мыйзамына депутаттар Жанар Акаев, Адахан Мадумаров, Элмурза Сатыбалдиев, Гуля Кожокулова, Дастан Бекешев, Сеид Атамбаев жана Чыңгыз Айдарбеков тарабынан сунушталган өзгөртүүлөрдү кароо.

26-октябрда Маданият, маалымат, спорт жана жаштар саясаты министрлиги “Азаттык Медиа” мекемесинин веб-сайтын эки айга жабуу чечимин чыгарды.
“Эркин Европа/Азаттык” радиосунун президенти Жейми Флай буга байланыштуу билдирүү жасап, сөз болгон материалда журналистиканын эл аралык стандарттары сакталганын белгилеген.
Сайттын бөгөттөлүшүн бир катар эл аралык уюмдар, АКШнын Мамлекеттик департаменти айыптаган билдирүү таратты.
“Азаттык” – каржылык пайда көздөбөгөн, көз карандысыз “Эркин Европа/Азаттык Үналгысы” корпорациясынын кыргыз кызматы. Кыргызстанда “Азаттык Медиа” деп расмий катталган.
“Азаттык” дүйнөдөгү жана Кыргызстандагы жаңылыктарды, коомдук турмуштун жана демократиялык өнүгүүнүн ар кыл жагдайларын радио, теле, интернет, социалдык медиадагы платформалары аркылуу бейтарап чагылдырат.

Жаңылык чыкпайт. Медиага кысым күчөдү

Күч чындыкта. Сила в правде.

Кыргызстандагы басма сөз эркиндигине болуп жаткан жапырт жана буга чейин болуп көрбөгөндөй басым жасалып жатканынан улам 28-октябрда #күччындыкта #силавправде хештег менен ЖМКга басым жасоого каршы багытталган масштабдуу маалымат кампаниясы жарыяланат.
Бүгүн Blackout Day жарыяланат – демек, ушул күнү саат 9.00дөн 12.00гө чейн журналисттер мамлекеттик органдардан келген расмий маалыматтарды жарыялабайт.
Акция «Азаттык» сайтын бөгөттөө тууралуу легитимсиз чечимге байланыштуу жарыяланууда.

Москвада Орозайым Нарматова кармалганы кабарланды

Москвада “Бүтүн Кыргызстан” партиясынан Жогорку Кеңештин мурдагы депутаты Орозайым Нарматова кармалды. Бул тууралуу журналисттерге анын жакындары билдиришти.

Азырынча Нарматованын кармалышы боюнча Кыргызстандын укук коргоо органдары комментарий бере элек. Анын кайсы иш боюнча жана эмне себептен кармалганы жөнүндө так маалымат жок.

Орозайым Нарматова “Кемпир-Абадды коргоо” комитетинин мүчөсү. Буга чейин бул комитеттин бир канча мүчөсү жана активисттер менен саясатчылар кармалып, аларга жапырт башаламандык уюштурууга даярдык көрүү айыбы тагылган.

27-октябрда “Кемпир-Абадды коргоо” комитетинин мүчөсү жана уюштуруучусу Мамбетжунус Абылов милицияга сурак бергенден кийин 48 саатка убактылуу кармоочу жайга камалганы белгилүү болгон.

26-октябрда Абыловдун үйү тинтүүгө алынып, эртеси Ички иштер министрлигине суракка чакырылган.

Мурдагы элчи жана экс-министр Мамбетжунус Абылов 25-октябрда маалымат жыйынын өткөрүп, “Кемпир-Абадды коргоо” комитетинин бийликти алмаштыруу ниети болбогонун айткан. Бишкекте 22-октябрда өткөн жыйында Кемпир-Абад боюнча Өзгөндө өткөн курултайдын чечими талкууланганын белгилеген.

23-октябрда Бишкекте жыйырмадан ашуун оппозициялык саясатчы менен активисттердин үй-жайында тинтүү жүргүзүлүп, кийин соттун чечими менен дээрлик баары эки айга камалган. Алардын арасында активист Атай Бейшембек комитетке мүчө эмес экенин жана алардын жыйынына катышпаганын сотто билдирген. Камалгандардын көбү акыркы күндөрү “Кемпир-Абад суу сактагычынын жеринин Өзбекстанга берилишине каршы” болушкан.

ИИМ аларга Кылмыш-жаза кодексинин 36-278-беренеси (“Массалык башаламандыктарды уюштурууга даярдануу”) менен козголгон кылмыш иштин алкагында тергөө жүргүзүлүп жатканын маалымдаган.

АКШнын Мамдепартаменти "Азаттыктын" сайтынын эки айга бөгөттөлүшүн айыптады

АКШнын Мамлекеттик департаментинин басма сөз катчысы Нед Прайс Кыргызстан бийлигинин “Азаттык Медианын” сайттарынын ишин эки айлык мөөнөткө жабуу чечимин айыптаган билдирүү таратты. Бул тууралуу пикирин ал Твиттердеги баракчасына жазды.

“АКШ “Эркин Европа/Азаттык” радиосунун кыргыз кызматы – “Азаттык” радиосунун веб-сайтын Кыргыз Республикасынын өкмөтүнүн бөгөттөгөнүнө терең тынчсызданууда. Бул көз карандысыз маалымат каражаттарына жана жарандык коомго кысымды күчөткөн өкмөттүн бир катар аракеттеринен кийин болуп жатат. Эркин басма сөз бардык иштеп жаткан демократиялар үчүн маанилүү”, – деди ал.

Нед Прайстын билдирүүсүн АКШнын Кыргызстандагы элчилиги да Твиттердеги баракчасында бөлүштү.

26-октябрда Маданият, маалымат, спорт жана жаштар саясаты министрлиги “Азаттык Медиа” мекемесинин веб-сайтын эки айга жабуу чечимин чыгарган. Министрлик тараткан билдирүүдө “маалымат айдыңында Кыргызстандын улуттук кызыкчылыктарына каршы келген анык эмес (жалган) материалдарга (2022-жылдын 14-17-сентябрындагы окуялар тууралуу такталбаган маалыматтар) байланыштуу ушундай чара көрүлгөнү” жазылган.

“Эркин Европа/Азаттык” радиосунун президенти Жейми Флай буга байланыштуу билдирүү жасап, жогоруда аталган материалда журналистиканын эл аралык стандарттары сакталганын белгилеген.

“Азаттык” – каржылык пайда көздөбөгөн, көз карандысыз “Эркин Европа/Азаттык Үналгысы” корпорациясынын кыргыз кызматы. Кыргызстанда “Азаттык Медиа” деп расмий катталган.

“Азаттык” дүйнөдөгү жана Кыргызстандагы жаңылыктарды, коомдук турмуштун жана демократиялык өнүгүүнүн ар кыл жагдайларын радио, теле, интернет, социалдык медиадагы платформалары аркылуу бейтарап чагылдырат.

Кытай: Компартия курултайынын алдында Шинжаңда жүздөгөн уйгур кармалган

Кытай Коммунисттик партиясынын курултайынын алдында Шинжаң-Уйгур автоном облусунда жүздөгөн уйгур улутундагы жаран кармалган. Бул тууралуу Radio Free Asia аймактын бийлигиндеги өз булактарына таянып кабарлады.

Маалыматка караганда, мындай чара Шинжаңда башаламандыктардын чыгып кетпөөсүнө ишенимдүү болуу үчүн көрүлгөн.

Кармоолор Коммунисттик партиянын ХХ курултайына бир нече ай калганда –июль айында эле башталган. Октябрдын башында кытай бийлиги Шинжаң тургундарынын зарылдык жок аймактан чыгуусуна жол бербөө максатында бардык жарандардын автоном облуска кирүүсүнө тыюу салган.

Коммунисттер партиясынын Панжим кыштагындагы бөлүмүнүн катчысы билдиргендей, аймакта акыркы кармоолор октябрдын башында жүрүп, ал партия курултайынын алдындагы репрессиялардын бир бөлүгү болгон.

“Кармалгандардын көбү негизинен 2000-жылдан кийин төрөлгөн жаштар. Алардын тизмесин аймактагы аткаминерлер түзгөн”, – деп кошумчалады катчы.

Radio Free Asia журналисттери Хотан шаарындагы укук коргоо органдарынын атайын даярдыктагы бөлүгүнүн башчысынын үйүнө телефон чалышкан. Телефонду анын апасы алып, Strike Hard өнөктүгү башталгандан бери уулу “адамдарды кармоо менен алектенип бошобой жатканын” айткан. “Партиянын курултайынан улам анын колу бошобой жатат. Иш бөлмөсүндө уктап иштеп жүрөт”, – деген апасы.

“Уулуңуз ушул маалга карата канча киши кармалганын айттыбы?” деген суроого жооп берген ал 1-2 миң жаран кармалганын айткан.

Кулжа шаарындагы офицер жакындагы репрессиялардын жүрүшүндө полиция “кооптуу муундун өкүлдөрү” болуп эсептелген 125 кишини кармаганын билдирген.

Шинжаң-Уйгур автоном облусундагы “кайра тарбиялоо лагерлери” тууралуу маалыматтар 2017-жылдан тарта пайда боло баштаган. Мындай лагерлерде негизинен ислам динин тутунган уйгур, казак жана кыргыз өңдүү этникалык азчылык өкүлдөрү кармалып турат. Бээжин ал жайлар түрмө эмес, экстремизм менен терроризмге каршы күрөшүү үчүн ачылган кесиптик билим берүү борборлору экенин билдирип келет. Бирок аталган лагерлерде отуруп чыккан адамдар дээрлик абактагыдай катаал мамиле жасалып, мажбурлап иштетип, күнү-түнү коммунисттик пропаганда менен “сугарып” турушканын айтып беришкен.

2022-жылдын башында БУУнун Адам укуктары боюнча жогорку комиссарынын башкармалыгы Шинжаңдагы адам укуктарынын бузулушу боюнча баяндамасын жарыялаган. Анда лагерге отуруп чыккандар андагы катаал мамиле, кыйноолор жөнүндө айтып беришкен. “Кытайдын бийлиги терроризмге жана экстремизмге каршы күрөшүү чараларынын алкагында адам укуктарынын “одоно бузулушуна” жол берген. Бээжиндин уйгурларга жана башка мусулман элдерге карата аракети адамзатка каршы жасалган кылмыш болушу мүмкүн”, – деп жазылган баяндамада.

Өз кезегинде Кытайдын бийлиги баяндамадагы айыптоолорду “Бээжиндин душмандары ойлоп тапкан жалган маалымат” деп атап, четке каккан.

Кыргыз Эл жазуучусу Кубатбек Жусубалиевдин 80 жылдык мааракеси “Ала-Тоодой эт, Ала-Көлдөй чык тартылбай” эле белгиленүүдө

Дүйнөлүк көркөм адабиятта өз үнү, өз стили бар кыргыз жазуучусу Кубатбек Жусубалиевдин 80 жылдык мааракеси кыргыз коомчулугу тарабынан кеңири белгиленүүдө.

Эртең, 29-октябрдан тартып, 18-ноябрга чейин “Жолдо” (“Идущий”) деп аталган чыгармачылык жолугушуулардын программасы башталат.

29-октябрда саат 15:00дө “Жолдо” аталган сүрөт көргөзмөсү Гапар Айтиев атындагы Кыргыз улуттук көркөм сүрөт өнөр музейинде  ачылып, 15-ноябрга чейин созулат. Анда белгилүү скульптор жана сүрөтчүлөр Заур Хабибулин, Сатар Айтиев, Асакен Бейшенов, Софи Имрен, Шайлоо Жекшенбаев, Жамбул Жумабаев, Туман Жумабаев, Белек Кошоев, Дмитирий Лившиц, Кубанычбек Мамараимов, Бахромжан Темиров жана Эмил Токталиевдин жазуучу Кубат Жусубалиев тууралу эмгектери коюлат.

Бул сүрөт көргөзмө көзү өтүп кеткен скульптор Заур Хабибулиндин 85 жылдыгына да арналат.

Атайын гиддер кыргыз, орус англис тилдеринде күнүмдүк көргөзмө сапарын күн сайын өткөрүп турушат.

Көргөзмөнүн ачылыш алдында, саат 12:00дө музейдин кинозалында пресс-вернисаж маалымат жыйыны өткөрүлөт.

1-ноябрь күнү саат 17:00дө Бишкектеги Франциянын Борбор Азияны изилдөө институнун кинозалында жазуучунун жубайы, кинорежиссёр, маркум Клара Юсупжанова менен Кубатбек Жусубалиевдин документалдуу фильмдери көрсөтүлөт.

4-ноябрь күнү саат 18:00дө Касымалы Баялинов атындагы балдар жана жаштар китепканасынын 1-кабатындагы АЛЬЯНС ФРАНСЭЗ бурчунда Франциялык сүрөтчү-саякатчы Софи Имрендин “Жолдо. Кыргызстандагы саякатчынын күндөлүгү” аттуу көргөзмөсү өтөт.

10-ноябрда саат 14:00дөн 16:00гө чейин Кыргыз Улуттук китепканасында Кубатбек Жусубалиевдин “Муздак дубалдар” романынын 2-басылышынын бет ачары болуп, андан кийин жазуучунун чыгармачылыгына арналган тегерек стол өтөт.

17-ноябрда саат 09:30дан 14:00гө чейин Кыргыз Улуттук Илимдер академиясынын 2-кабатынын кичи залында “Кубатбек Жусубалиевдин философиялык дүйнөсү” аттуу илимий-практикалык конференция өтөт.

1964-жылы кыргыздын алп жазуучуларынын бири Түгөлбай Сыдыкбеков ошол кездеги жаш жазуучу Кубатбек Жусубалиевдин “Күн автопортретин тартып бүтө элек” повестин окуп чыгып, “Кадимки эле чоң эне, кадимки эле боз үй, кадимки эле ой-тоо, кадимки эле эшек жүрөт. Бирок ошолорду өзүнчө бир байкоо, өзүнчө бир көрүү менен жазган. Кыскасы, кыргыз адабиятында мурда жолукпаган ык бар экен. Бул жаңылык мага да жакты” деп жазган эле.

1970-жылы дүйнөлүк адабияттын дагы бир алпы Чыңгыз Айтматов Кубатбек Жусубалиевдин  “Муздак дубалдар” романын окуп чыгып “Кубат, сен гениалдуу жазуучусуң, бирок бул доордо сенин чыгармаларыңды басып чыгарышпайт” деген экен. Айтканындай эле совет доору өткөндөн кийин гана жазуучунун романдары китеп болуп жарыялана баштады.

Мына ошол, “кыргыз адабиятында мурда жолукпаган ыктын” автору Кубатбек Жусубалиев бүгүн 80 жаштын кырын ашып олтурат.

Кубат аке, торколуу тоюңуз кут болсун! Өлбөстүн мүрөк суусу сизге да буюрусун!

Астана шаарында Борбор Азиянын жана Европа Биримдигинин лидерлеринин биринчи жолугушуусу болуп өттү

Кечээ, 27-октябрда, Астана шаарында (Казакстан Республикасы) «Борбор Азия — Европа Биримдиги» лидерлеринин биринчи жолугушуусу болуп өттү.

Иш-чара өлкө лидерлери менен Борбор Азиянын делегация башчыларын жана Европа Кеңешинин Президентин тосуп алуу аземи жана эстеликке сүрөткө түшүү менен башталды.

Президент Садыр Жапаров өз сөзүндө Кыргызстан алты тараптуу жаңы форматтагы жогорку деңгээлдеги жолугушууну кубаттаарын айтып, аймактар аралык кызматташтыктын кыйла потенциалы бар экенин көрүп турганын белгиледи.

Жолугушууга Кыргызстандын Президенти Садыр Жапаров, Казакстандын Президенти Касым-Жомарт Токаев, Тажикстандын Президенти Эмомали Рахмон, Өзбекстандын Президенти Шавкат Мирзиёев, Түркмөнстандын Министрлер Кабинетинин Төрагасынын орун басары Ходжамурад Гельдимурадов, Европа Кеңешинин Президенти Шарль Мишель катышты.

Жолугушуунун жыйынтыгында Борбор Азия Мамлекет башчылары менен Европа Кеңешинин Президенти жалпыга маалымдоо каражаттары үчүн Биргелешкен билдирүү кабыл алышты.

 

 

Бишкекте журналист кол салууга кабылды

SuperTV телеканалынын кабарчысынын сабалышы боюнча Бишкектин Ленин райондук милициясына арыз жазылып жатканын аталган маалымат каражаты 27-октябрда кабарлады.

Телеканалдын редакциясы кабарчы Бактурсун Жоробековдун сабалышы анын кесиптик ишмердүүлүгүнө байланыштуу болушу мүмкүн деп эсептөөдө.

Маалыматта айтылгандай, окуя 26-октябрда саат 23:30 чамасында Бишкектин Ленин районунда болгон. Жоробековго төрт киши кол салган. Анын айтымында, белгисиз бирөөлөр телефон чалып издешкен жана коркутуп-үркүтүп жүрүшкөн.

Укук тартибин коргоо органдары бул тууралуу азырынча комментарий берише элек.

Журналисттерге кол салган учурлар Кыргызстанда буга чейин да катталган. Буга байланыштуу эл аралык укук коргоо органдары тынчсыздануусун билдиришкен.

ИИМ: Кара-Балта шаарынын мэриясынын бөлүм башчысы $2000 пара алып жаткан жеринен кармалды

Үстүбүздөгү жылдын октябрь айынын ортосунда ИИМдин Тергөө кызматына кызмат адамы пара талап кылып жаткан факты боюнча чара көрүү өтүнүчү менен Чүй облусунун тургуну кайрылган. Кара-Балта шаарынын мэриясынын кызматкери жер маселесин чечип берүү жана коммерциялык объекттин оң чечилишине көмөк көрсөтүү максатында бир нече айдан бери 2000 АКШ доллары өлчөмүндө акча талап кылган. Бул тууралу ИИМдин басма сөз кызматы билдирет.
Бул факты боюнча ИИМдин Тергөө кызматы тарабынан Кылмыш-жаза кодексинин 343-беренесинин 1-бөлүгүнүн (Опузалап пара талап кылуу) негизинде кылмыш иш козголгон. Кылмыш ишинин алкагында ыкчам-иликтөө иш-чаралары ИИМдин Кылмыш иликтөө башкы башкармалыгынын 3-башкармалыгынын кызматкерлери тарабынан жүргүзүлгөн.
Бир күн мурда Кара-Балта шаарында жүргүзүлгөн ыкчам-иликтөө иш-чараларынын жүрүшүндө ИИМдин Кылмыш иликтөө башкы башкармалыгынын 3-башкармалыгынын уюшкан кылмыштуу топторду мыйзамсыз каржылоого бөгөт коюу боюнча бөлүмүнүн кызматкерлери кылмышка шектүү 2000 АКШ доллары өлчөмүндө акча каражатын алып жаткан жеринен кармашты. Кармалган жаран Кара-Балта шаарынын мэриясынын бөлүмдөрүнүн биринин башчысы болуп иштеп келген. Кармалган жаран К.Т. Жазык-процесстик кодексинин 96-беренесине ылайык, Бишкек шаарынын ички иштер башкы башкармалыгынын убактылуу кармоочу жайына киргизилди. Учурда пара талап кылуу фактысы иликтенүүдө.
Соттун чечими менен кармалган жаранга карата 2 айга камакка алуу түрүндөгү бөгөт чарасы тандалды.

ИИМ: Баткендин тургунун физикалык күч менен коркутуп, 3 миллион сом талап кылган рэкетчи $200.000 алып жаткан жеринен кармалды

Үстүбүздөгү жылдын октябрь айынын башында ИИМдин Тергөө кызматына Баткен облусунун тургуну май айынан ушул күнгө чейин шантаж жолу жана физикалык күч менен коркутуп, 3.000.000 сом акча каражатын опузалап талап кылып жаткан бейтаныш жаранга карата мыйзам чегинде чараларды көрүп берүүлөрүн суранган. Бул тууралу ИИМдин басма сөз кызматы билдирет.
Бул факты боюнча ИИМдин Тергөө кызматы Кыргыз Республикасынын Кылмыш-жаза кодексинин 208-беренесинин 2-бөлүгүнүн 3-пунктунда (Опузалап талап кылуу) көрсөтүлгөн кылмыш белгилери боюнча  кылмыш ишин козгогон.
Козголгон кылмыш ишинин алкагында ыкчам-издөө иш-чаралары  ИИМдин Кылмыш иликтөө башкы башкармалыгынын 3-башкармалыгынын уюшкан кылмыштуу топторду мыйзамсыз каржылоого бөгөт коюу боюнча бөлүмүнүн кызматкерлери тарабынан жүргүзүлгөн. Кылмышкердин табити барган сайын күчөп, Бишкектен эки батир, акча талап кылган. Алардан тышкары ал кийинчерээк ири өлчөмдө акча алып келүүнү талап кылган.
2022-жылдын 25-октябрында  ИИМдин Кылмыш иликтөө башкы башкармалыгынын 3-башкармалыгынын кызматкерлери иш-чараларын жүргүзүшүп, анын жүрүшүндө 100 000 миң сом өлчөмүндөгү акча каражатын, ошондой эле жалпы баасы 200 000 АКШ долларын түзгөн эки батирди алып жаткан жеринен шектүүнү кармашкан. Кармалган жаран Баткен облусунун 1974-жылы туулган тургуну Д.Д болуп чыкты. Ал мурдагы каржы полициясынын кызматкери жана мурда бир нече жолу соттолгон. Кармалган жаран  Жазык-процессуалдык кодексинин 96-беренесине ылайык, Бишкек шаарынын ички иштер башкы башкармалыгынын убактылуу кармоочу жайына киргизилди.
Учурда тергөө амалдары жүрүп жатат.

Активист Ырыс Жекшеналиев үй камагына чыкты

Бишкек шаардык соту 26-октябрда активист жана блогер Ырыс Жекшеналиевдин бөгөт чарасын карап, аны үй камагына чыгарды. Бул тууралуу адвокат Кантемир Турдалиев журналисттерге билдирди.

Фейсбуктагы “Полит Узник” баракчасынын администратору, 19 жаштагы Жекшеналиев 14-августтун кечинде милицияга бир нече саат сурак бергенден кийин камалган. Буга Улуттук коопсуздук боюнча мамлекеттик комитеттин (УКМК) мурдагы төрагасы Абдил Сегизбаевдин Жетим-Тоо тууралуу айткандары тартылган эски видеону аталган баракчага жайгаштырганы негиз болгон.

Активистке каршы Кылмыш-жаза кодексинин 278-беренесинин (“Калайман башаламандык”) 3-бөлүмүнө (“Бийлик өкүлдөрүнүн мыйзамдуу талаптарына жигердүү баш ийбөөгө жана массалык башаламандыктарга чакырыктар, ошого тете жарандарга зомбулук көрсөтүүгө чакырыктар”) ылайык кылмыш иши козголгон.

Жекшеналиев эч кандай күнөөсү жок экенин айтып келет. Ал саламаттыгы начарлаганына байланыштуу бир нече жолу медициналык текшерүүдөн өткөрүлгөн. Доктурлар анын ден соолугу жакшы эмес деп айтышканын тарапкерлери билдиришкен.

Буга чейин бир катар укук коргоочулар Ырыс Жекшеналиев боюнча өлкөнүн президентине, Жогорку сот, Башкы прокуратура, Ички иштер министрлигине кайрылуу жолдошкон. Анда бийликти Жекшеналиевди бошотуп, ага козголгон кылмыш ишин толугу менен токтотууга чакырышкан.

Жейми Флай: Эркин медианы куугунтуктоо кыргыз демократиясына көлөкө түшүрөт

“Эркин Европа/Азаттык” радиосунун президенти Жейми Флай “Азаттык” радиосунун жана “Настоящее время” телеканалынын айланасындагы соңку окуяларга байланыштуу билдирүү жасады.

“Эркин Европа/Азаттык” радиосу окуяларды тең салмактап чагылдыруу принцибине олуттуу мамиле кылат. Биз суроо жараткан материалды кайра карап чыгып, стандарттарыбыз бузулган жок деген жыйынтыкка келдик. Кремль же кыргыз өкмөтү болобу, тең салмакталган материалды сайттарыбыздан алып салуу талабына моюн сунбайбыз. Журналисттерди коркутуу жана эркин медианын үнүн басуу аракети Кыргызстандагы демократияга көлөкө түшүргөн авторитардык ыкма”, – деп айтылат эл аралык медиа корпорациянын президентининин билдирүүсүндө.

24-октябрда Кыргызстандын маданият, маалымат, спорт жана жаштар саясаты министрлиги “Азаттык Медиа” мекемесине кат жолдоп, “Настоящее время” телеканалынын Ютуб каналынан “Кыргызстан жана Тажикстандын чек арасындагы катуу салгылаштар” деген аталыш менен түз эфирге чыккан берүүсүн алып салууну талап кылган. Министрдин орун басары С.Н.Надырбековдун колу коюлган катта бул материал “коомдогу кырдаалды курчутуп, өлкөнүн беделине көлөкө түшүрөт” деп айтылат жана 24 сааттын ичинде ал материалды өчүрүп салуу талабы коюлган.

Бул арада Маданият, маалымат, спорт жана жаштар саясаты министрлиги “Азаттык Медиа” мекемесинин веб-сайтын эки айга жабуу чечимин чыгарды.

“Азаттык” – каржылык пайда көздөбөгөн, көз карандысыз “Эркин Европа/Азаттык Үналгысы” корпорациясынын кыргыз кызматы. Кыргызстанда “Азаттык Медиа” деп расмий катталган.

“Азаттык” дүйнөдөгү жана Кыргызстандагы жаңылыктарды, коомдук турмуштун жана демократиялык өнүгүүнүн ар кыл жагдайларын радио, теле, Интернет, социалдык медиадагы платформалары аркылуу бейтарап чагылдырат.

КР Маданият жана маалымат министрлиги “Азаттык Медиа” сайтынын ишин эки айга токтотту

Кыргыз Республикасынын Маданият, маалымат, спорт жана жаштар саясаты министрлиги “Азаттык Медиа” сайтынын ишин эки айга токтотту. Өлкөнүн маалымат мейкиндигинде Кыргыз Республикасынын улуттук кызыкчылыктарына каршы келген анык эмес (жалган) материалдарга (2022-жылдын 14-17-сентябрындагы окуялар тууралуу такталбаган маалыматтар) байланыштуу ушундай чара көрүлдү.
Министрлик тарабынан 2022-жылдын 16-сентябрында “Учурдагы убакыт” ресурсунда («Азаттык Медиасынын» ведомстволук түзүмү) “Кыргызстан менен Тажикстандын чек арасындагы катуу кармаш | ASIA” аттуу видеоматериалы (https://www.youtube.com/watch?v=zGU3o1Y4p4w) жана (https://rus.azattyk.org/a/32037683.html) эфиринде кастык маанайдагы сөздөр колдонулган, Кыргызстан тараптын Тажикстанга кол салуусу деген тариздеги такталбаган маалымат, Баткен облусундагы окуяларды чагылдырууда коомдогу кырдаалды курчутуп, жарандардын ортосунда кастыкты, дискриминацияны жана бөлүнүүнү пайда кылган маалыматтар аныкталган.
Буга байланыштуу министрлик 2022-жылдын 17-сентябрында “Азаттык Медиа” мекемесине ММК чөйрөсүндөгү колдонуудагы мыйзамдардын нормаларын так сактоо жана Кыргыз Республикасынын интернет мейкиндигинде такталбаган (жалган) маалыматтардан коргоо боюнча кайрылуу жөнөткөн.
Бирок бул кайрылууга көңүл кош мамиле кылынып, “Азаттык Медиа” тараптан жооп кайтарылбай, тиешелүү чаралар көрүлгөн эмес.
Ошондуктан министрлик Кыргыз Республикасынын “Так эмес (жалган) маалыматтардан коргоо жөнүндө” Мыйзамынын 3-беренесинин 3-бөлүгүнө ылайык 2022-жылдын 24-октябрындагы № 12-3/6873 (талап кылынгандан кийин 24 сааттын ичинде) көрсөтүлгөн материалды өчүрүп салуу тууралуу катын “Азаттык Медиа” мекемесине жөнөткөн.
Министрликтин катына жооп катары “Азаттык Медиа” мекемесинен сайт тиешелүү чараларды көрүп, аталган материалды өз платформасынан алып салуу боюнча техникалык иштерди жүргүзүп жатканы тууралуу жооп келген. Бирок, ушул күнгө чейин бул видео өчүрүлө элек.
Жогоруда айтылгандардын негизинде, Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2022-жылдын 8-апрелинде 204-токтому менен бекитилген “Интернет тармагында анык эмес (жалган) маалыматты жайылышына байланыштуу сайттын же сайттын баракчасынын ээсинин иш-аракеттерине даттануунун, анык эмес (жалган) маалыматты алып салуунун жана сайттын же сайттын баракчасынын ишин токтотуп туруунун тартибин” жетекчиликке алып, министрлик хостинг/интернет провайдерлери жана байланыш операторлору аркылуу, “Азаттык Медиа” сайттарынын ишин эки айлык мөөнөткө токтотуу жөнүндө чечимин кабыл алды.

Жогорку Кеңеш 23 адамдын жапырт камалышы боюнча ИИМдин маалыматын угат

“Бүтүн Кыргызстан” фракциясынын лидери, депутат Адахан Мадумаров Бишкекте башаламандык уюштурууга шек саналып кармалып, 23 адамдын жапырт камалышы боюнча маселени отурумда кезексиз кароону талап кылды:

“Өкмөт суранып жатат, президент айтып жатат” деген негиз менен маанилүү-маанисиз көп эле маселелерди кезексиз карап жүрөбүз. 23 адам камалды, алардын артында 23 үй-бүлө турат. Эл аралык уюмдар кабатырланып, билдирүү кылып жатат. Биз түбүндө туруп, карабай, унчукпай койгонубуз таптакыр туура эмес”, – деди Мадумаров.

Депутаттын сунушун айрым кесиптештери четке кагып, маселе 25-октябрда тармактык комитетте каралганы жетиштүү болорун айтып чыгышты. Натыйжада жапыр камоолор боюнча күч түзүмдөрүнүн маалыматы бүгүн, 26-октябрда угууну чечишти.

Башаламандыкка шек саналып жапырт кармоо боюнча 25-октябрда Жогорку Кеңештин укук тартиби, кылмыштуулук жана коррупцияга каршы күрөшүү комитети Ички иштер министрлигинин жана Башкы прокуратуранын маалыматын уккан. Анда ИИМ кармалгандардын баары айыбы болгону үчүн камалышканын, тергөө жүрүп жатканын айткан.

23-октябрда Бишкекте жыйырмадан ашуун оппозициялык саясатчы менен активисттердин үй-жайында тинтүү жүрүп, милицияга чакырылган жана 48 саатка камакка алынган. Алар акыркы күндөрү “Кемпир-Абад суу сактагычынын жерин Өзбекстанга берилишине каршы” болуп келген.

Ички иштер министрлиги (ИИМ) аларга Кылмыш жаза кодексинин 36-278-беренеси (“Массалык башаламандыктарды уюштурууга даярдануу”) менен козголгон кылмыш иштин алкагында тергөө жүргүзүлүп жатканын маалымдаган.

Кармалгандар башаламандык уюштурууга камынганы тууралуу аудио интернетке тараган.

24-октябрда Бишкекте жүздөгөн жарандар жүрүшкө чыгып, камалгандарды бошотуу талабы менен президент Садыр Жапаровго кайрылуу жолдошту.

Ошто ондон ашуун активисттин катышуусунда ушундай талап менен митинг өттү. Жалал-Абад жана Өзгөн шаарларында бийликтин саясатын колдогон акция уюштурулду.

Бишкектин Биринчи май райондук соту 24-25-октябрь күндөрү башаламандык уюштурууга шек саналып, жапырт кармалган 23 саясатчы жана активисттин бөгөт чарасын карап, баарын эки айга камакка алган чечим чыгарган.

Ага ылайык, 22 адам Жаза аткаруу кызматынын 21-мекемесинде же СИЗО-1 деген аталыш менен жалпыга маалым болгон Бишкектеги №1 тергөө абагында камакта болот. Бирөө ден соолугуна байланышуу үй камагына чыгарылган.

Садыр Жапаров 24-декабрда улуттук “Кабар” агенттигине курган маегинде камалгандардын ишине кийлигише албай турганын, чекитти сот кое турганын айтты.

Бийлик кыргыз-өзбек чек арасына байланыштуу чагымчылдар элге туура эмес маалымат берип жатканын билдирип келет.

Сокулуктагы мечиттин ичинде кайрымдуулук үчүн чогултулган акчаны кутучасы менен кошо уурдап кеткен ууру кармалды

24-октябрда Сокулук РИИБке Н.Р. аттуу жаран арыз менен кайрылып, арызында саат танкы 05.50 убакытта белгисиз адам Сокулук айылынын Ошская көчөсүндө жайгашкан мечетке кирип, кайрымдуулукка акча чогултуучу кутучаны акчасы менен, видеобайкоо камерасынын мониторун жана кийимдер салынган сумканы уурдап кеткенин билдирип чара көрүүнү суранган. Бул тууралу Чүй ОИИББдин басма сөз кызматы билдирет.
Аталган факт Сокулук РИИБдин КБРне Кыргыз Республикасынын Кылмыш-жаза кодексинин 205-беренеси (уурулук) менен катталып, кылмыш иши козголгон.
Кылмыштын бети ачылбай келген.
25-октябрь күнү Сокулук РИИБнүн кызматкерлеринин жүргүзүлгөн ыкчам иликтөө иш-чараларынын жүрүшүндө кылмыш жасаган адам 1997 жылы туулган С.Е. аттуу жаран экендиги такталып, ал Кыргыз Республикасынын ЖПКнын 96-беренесинин негизинде кармалып, убактылуу кармоочу жайына киргизилген.
Учурда тергөө амалдары  жүргүзүлүүдө.

КРнын делегациясы «Борбордук Азия - Корея Республикасы» кызматташтык форумунун 15-жыйынына катышты

Үстүбүздөгү жылдын 25-октябрында Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министри Жээнбек Кулубаев башында турган Кыргыз Республикасынын делегациясы Пусан шаарында өткөн «Борбордук Азия – Корея Республикасы» кызматташтык форумунун (CARK) Борбордук Азия өлкөлөрү менен Корея Республикасынын ортосунда дипломатиялык мамилелердин түзүлгөндүгүнүн 30 жылдыгына арналган юбилейлик 15-жыйынына катышты.

Форумдун 15-отурумунун күн тартибине саламаттыкты сактоо, санариптештирүү, туризм, экономикалык коопсуздук, экология жана энергетика сыяктуу актуалдуу маселелер коюлду. Күн тартибине ылайык, мындан аркы тыгыз өз ара аракеттенүү жана жетишилген макулдашууларды биргелешип ишке ашыруу үчүн Борбордук Азиянын жана Түштүк Кореянын өкүлдөрүнүн катышуусунда жогоруда аталган багыттар боюнча пленардык жыйындар өткөрүлдү.

Өз сөзүндө министр Ж.Кулубаев белгилегендей, «Борбордук Азия – Корея Республикасы» форуму өз ара аракеттенүүнүн натыйжалуу аймактык аянтчасы болуунун келечектүү жолунда өнүгүп, көптөгөн актуалдуу багыттар боюнча практикалык кызматташууну тереңдетүүгө өбөлгө түзөт, ошондой эле Борбордук Азия мамлекеттери менен Корея Республикасынын ортосундагы мамилелерди чыңдоого зор салым кошууда.

КР ТИМинин башчысы Кыргызстандын тышкы саясатынын приоритеттүү багыттарынын бири коңшу мамлекеттер, ошондой эле Корея Республикасы менен өз ара урматтоонун жана өз ара пайдалуу өнөктөштүктүн негизинде достук мамилелерди чыңдоо экендигин баса белгиледи. Борбордук Азия чөлкөмүндөгү практикалык өз ара аракеттенүү акыркы жылдары оң динамикага ээ болуп, принципиалдуу жаңы деңгээлге чыкты. Ал белгилегендей, бул контекстте Борбордук Азиянын мамлекет башчыларынын Консультативдик жолугушууларынын форматы аймактык кызматташтыкты илгерилетүүдө маанилүү роль ойнойт, анын төртүнчү жыйыны 2022-жылдын 21-июлунда Чолпон-Ата шаарында өтүп, Борбордук Азиядагы кызматташтыкты мындан ары тереңдетүүдөгү эффективдүү кадам болуп калды.

Ошону менен бирге, «Борбордук Азия – Корея Республикасы» форуму «CA+» форматындагы башка диалогдук аянтчалардан байкаларлык айырмаланып, анын максаттарды жана принциптерди илгерилетүүчү толук кандуу жана жигердүү иштеп жаткан Катчылыгы бар экенин кошумчалады.

Ж.Кулубаев Кыргызстандын форумдун практикалык потенциалын ачууга, катышуучу-өлкөлөрдүн кызыкчылыктарына жооп берген бардык приоритеттүү багыттар боюнча долбоорлорду жана иш-чараларды активдүү илгерилетүүгө жана катышууга кызыкдар экенин ырастады. Форумда каралган багыттарды иштеп чыгуу Кыргыз Республикасын туруктуу өнүктүрүүнүн стратегиялык максаттарынын негизин түзөт. Бул багыттар боюнча Кыргызстан менен Кореянын ортосунда эки тараптуу негизде да, Форумдун алкагында да жемиштүү иштер жүргүзүлүүдө.

Корея Республикасынын Тышкы иштер министри Пак Чин өз сөзүндө Корея Республикасы Борбордук Азия аймагы менен кызматташууга өзгөчө маани берерин жана форумдун күн тартибине ылайык өз ара аракеттенүүнүн артыкчылыктуу багыттары боюнча ар кандай биргелешкен долбоорлорду ишке ашырууну улантарын белгиледи. Ал кошумчалагандай, Борбордук Азия өлкөлөрү менен дипломатиялык мамиле түзүлгөндөн берки 30 жыл аралыгында мамлекеттер толук кандуу туруктуу саясий диалог түзүүгө жетишип, соода-экономикалык жана маданий-гуманитардык кызматташтык жанданууда.

Борбордук Азия өлкөлөрүнүн тышкы саясий ведомстволорунун башчыларына ошондой эле Пусан шаарынын мэри Пак Хён Чун да кайрылды. Мэр Пак Хён Чун өз сөзүндө Борбордук Азия регионунун шаарлары менен боордоштук байланыштарын чыңдоого корей тарап кызыкдар экенин эске алуу менен Борбордук Азия өлкөлөрү менен тыгыз кызматташууга даяр экендигин билдирди.

Форумдун жыйынынын жыйынтыгында делегация башчылары КАРК форумунун Катчылыгынын 2023-жылга иш планын бекитип, Борбордук Азия өлкөлөрү менен Кореянын тышкы иштер министрлеринин биргелешкен билдирүүсүн кабыл алышты, анда өз ара аракеттенүүнүн бардык катышуучу өлкөлөрдүн кызыкчылыктарына жооп берген жана актуалдуу келечектүү багыттары чагылдырылды.

Мындан тышкары, Сеулдагы Форумдун 15-жыйынына катышуунун алкагында Борбордук Азия өлкөлөрүнүн делегация башчыларынын Корея Парламентинин Төрагасы Ким Жин Пё жана Кореянын Премьер-министри Хан Док Су менен жамааттык жолугушуулары өткөрүлдү. Анын жүрүшүндө корей тарап Борбордук Азия аймагы мындан ары да Корея Республикасынын маанилүү өнөктөштөрүнүн бири бойдон кала берерин белгилеп, өз ара аракеттенүүнүн артыкчылыктуу багыттары боюнча Борбордук Азия өлкөлөрү менен кызматташууну мындан ары да бекемдөөгө даяр экендигин баса белгиледи.

Маалымат үчүн: ушул жылдын 23-25-октябрында Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министри Ж.Кулубаев Корея Республикасында расмий сапар менен жүрөт, анын алкагында Кореянын Тышкы иштер министри, Кореянын Парламентинин Спикери жана Премьер-министри менен эки тараптуу жолугушуулар өткөрүлдү.

Ысык-Көлгө "Акылдуу шаар" куруу маселеси талкууланууда

Ысык-Көлгө “Акылдуу шаар” куруу маселесин талкуулоо үчүн Кыргызстанга Түштүк Кореянын Жер, инфратүзүм жана транспорт министрлигинин өкүлдөрү келишти. Бул тууралуу Экономика жана коммерция министрлиги кабарлады.

Маалыматка караганда, долбоор “гранттык негизде глобалдык кызматташуу аркылуу акылдуу шаарларды өнүктүрүү” боюнча K-City Network программасынын алкагында ишке ашат.

Министрдин орун басары Канат Абдрахмановдун белгилешинче, аталган долбоор “калктын жашоо-шартын жакшыртып, Кыргызстанга туристтерди тартат”.

“Акылдуу шаардын башкы планын иштеп чыгууда логистикалык мүмкүнчүлүктөрдү жана энергиянын кайра жаралуучу булактарын колдонууну эске алуу менен эл аралык атаандаштыкка жөндөмдүү шаарды курууга басым жасалат”, – деп айтылат министрлик тараткан кабарда.

Маалыматта “Акылдуу шаар” качан курулуп баштай турганы жана долбоордун баасы жазылган эмес.

Сентябрдын башында Министрлер кабинетинин төрагасы Акылбек Жапаров “Экологиялык таза шаар” долбоорунун концепциясы талкууланган учурда “Асман” шаары сөзсүз куруларын билдирген. Ал курулуш иштерин алгач болжол менен 20 миң адамга эсептелген шаарчадан баштоо керектигин, ал жакта элдин ден соолугун чыңдоо жана туристтерди тартуу үчүн жайы-кышы тийиштүү шарт болушу зарылдыгын айткан.

Президенттин администрациясы Ысык-Көлдө “Асман” деп аталган, 500 миң туруктуу жашоочуга ылайыкташтырылган шаарды куруу долбоорун былтыр жайында жарыялаган. Экологиялык таза, заманбап шарттары бар бул шаар 7-10 жылдын аралыгында курулары кабарланган. Шаар Тору-Айгыр айылына түшмөк, бирок быйыл май айында ал жер өзгөргөнү белгилүү болгон.

Бир катар жарандык активисттер долбоорго каршы чыгып, “Асман шаарынын курулушуна жол жок” деген кыймыл түзүлгөн. Алар Ысык-Көл менен анын жака-белиндеги жерлер “коргоого алынган биосфералык аймакка кирет, шаар курулса экологиялык катастрофа жаралышы ыктымал” деген жүйө келтиришкен.

Эдил Байсалов өлкөнүн 7-миллионунчу жараны Жакшылыктын өзүнө 1 млн сом, ата-энесине 200.000 сом тапшырды

Министрлер Кабинетинин Төрагасынын орун басары Эдил Байсалов Баткен облусуна иш сапарынын алкагында өлкөбүздүн 7 миллионунчу жараны Жакшылыктын ата-энеси болуу бактысына туш келген Валижан жана Айжаркын Абдрасуловдор менен жолугушту.

Кызыл-Кыя шаардык жалпы дарыгердик практика борборунун төрөт бөлүмүнүн имаратында Кыргыз Республикасынын Президентинин атынан 7-миллионунчу жаранга 16 жашка чыкканда 11,5 млн сомго жакын сумадагы каражат топтолчу депозиттик эсеп ачуу үчүн 1 млн сом суммасындагы сертификатты тапшыруу аземи орун алды. Мындан тышкары, наристенин ата-энеси 200 миң сомдук сертификат алат.

Өлкөнүн 7 облусунан жана Бишкек шаарынан жети миллионунчу кыргызстандык менен бир мезгилде төрөлгөн 8 ымыркайдын ата-энелерине да 200 миң сомдон берилет. Балдардын ата-энелерине көрсөтүлгөн суммага сертификат жергиликтүү бийлик өкүлдөрү тарабынан берилет.

Андан соң Министрлер Кабинетинин Төрагасынын орун басары Эдил Байсалов Баткен облусуна болгон жумушчу сапарынын алкагында бир катар социалдык объектилерди кыдырды.

Тактап айтканда, ал Кызыл-Кыя шаардык жалпы дарыгердик практика борборунун эс алуу жайынын иши, футбол аянтчасынын, ошондой эле операциялык бөлүмүнүн абалы менен таанышты.

Сапардын алкагында Эдил Байсалов 500 окуучуга эсептелген №3 У.Салиева атындагы орто мектептин аймагында болуп, курулуш иштеринин жүрүшү менен таанышты, ошондой эле Кызыл-Кыя шаарынын БАМ кичи районундагы жаңы спорт залынын ачылыш аземине катышты.

Жумушчу сапарынын соңунда Министрлер Кабинетинин Төрагасынын орун басары борбордук стадионго барып, машыктыруучулар курамы үчүн жаңы заманбап имараттын курулушунун жүрүшү менен таанышты.

Токмок шаарындагы мал базарда карыянын 120.000 сом акчасын уурдаган жаран кармалды

Үстүбүздөгү жылдын 16-октябрында белгисиз жарандар тарабынан Токмок шаарындагы мал базарында карыянын баласынын ашына мал алуу үчүн алып келген 120 000 сом акчасы уурдалганы жана кайрымдуу боорукер кыргыз жигиттери, ошол жерден акча чогултуп карыяга беришкен видеотасма тарап кеткен. Бул тууралу Чүй ОИИББдин Басма сөз кызматы билдирет.
Социалдык тармактарга тараган окуя боюнча 2022-жылдын 16-октябрында Токмок ШИИБдин ЭМКЖна катталып, тергөөгө чейинки текшерүү иштери башталган.
Текшерүү убагында акчасын уурдаткан карыянын өздүгү аныкталып ал, 1943-жылы туулган К.М. аттуу жаран болуп чыккан.
2022-жылдын 17 октябрында Чүй ОИИББдин жетекчилиги жана Токмок ШИИБдин жетекчилиги акчасын уурдаткан карыянын үйүнө барып сүйлөшүү иштери жүргүзүлгөн.
Сүйлөшүүнүн натыйжасында 1943-жылы туулган К.М. аттуу карыя арыз менен кайрылып, ал арызында 2022-жылдын 16-октябрында болжол менен саат 9.00 чамасында Токмок шаарындагы мал базарында курткасынын төш чөнтөгүнөн белгисиз адамдар 120 000 сом акчасын уурдап кеткендигин билдирип, аларга чара көрүүнү суранган.
Аталган факты боюнча Токмок ШИИБдин КБРне катталып, Кыргыз Республикасынын КЖКнын 205-беренесинде (Уурулук) көрсөтүлгөн кылмыштын белгилери менен кылмыш иши козголгон. Тергөөнүн жүрүшүн ИИМдин жетекчилиги өзгөчө көзөмөлүнө алган.
Чүй облусунун ИИББнын кылмыш иликтөө башкармалыгынын жана Токмок ШИИБдин ыкчам кызматкерлеринин жүргүзгөн иштеринин натыйжасында кылмыш жасаган адам аныкталып, ал 1983-жылы туулган Г.У. аттуу Токмок шаарынын тургуну экендиги аныкталды.
1983-жылы туулган Г.У. аттуу жаран шектүү катары кармалып, Токмок ШИИБнүн убактылуу кармоо жайына киргизилди. Шектүү болгон Г.У. келтирилген 120 000 сом акчаны толук төлөп берди.
Тергөө уланып жатат.

HRW кыргыз бийлигин активисттерди бошотууга чакырды

Эл аралык Human Rights Watch уюму Кыргызстанда саясатчыларды жана активисттерди жапырт кармалгандарды бошотууга чакырган билдирүүсүн жарыялады.

“Бийлик кармалгандардын баарын кое берип, алардын укугу, анын ичинде тергөөдө жана соттук териштирүүлөр учурунда да.корголушун камсыз кылышы керек”, – деп жазылган анда.
Бишкектин Биринчи май райондук соту 24-25-октябрга караган түнү башаламандык уюштурууга шек саналып, жапырт кармалган 20 саясатчы жана активисттин бөгөт чарасын карап, баарын эки айга камакка алган чечим чыгарган.
Ага ылайык, кармалгандар Жаза аткаруу кызматынын 21-мекемесинде же СИЗО-1 деген аталыш менен жалпыга маалым болгон Бишкектеги №1 тергөө абагында 20-декабрга чейин камакта болот. Арасында саясатчы Азимбек Бекназаровдун камактагы мөөнөтү 23-декабрга чейин, Рита Карасартованын камак мөөнөтү 21-декабрга чейин деп белгиленди.
Жалпысынан 20 кишинин бөгөт чарасы аныкталып, чечим чыкты. Сот ишин таңкы саат бешке чейин улантты.
Чечим чыккандар:
1.Азимбек Бекназаров
2.Асия Сасыкбаева
3.Али Шабдан
4.Рита Карасартова
5.Айданбек Акматов
6.Равшан Жээнбеков
7.Кубанычбек Кадыров
8.Чыңгыз Капаров
9.Перизат Суранова
10.Кеңешбек Дүйшөбаев
11.Нурлан Асанбаев
12.Эрлан Бекчоро уулу
13.Айбек Бусурманкулов
14.Таалайбек Мадаминов
15.Улукбек Маматаев
16.Гүлнара Журабаева
17.Клара Сооронкулова
18.Бектур Асанов
19.Талант Эшалиев
20.Жеңиш Молдокматов.
Бүгүн, 25-октябрда активист Атай Бейшенбек менен Акыл Айтбаевдин бөгөт чарасы каралары кабарланган.
23-октябрда Бишкекте жыйырмадан ашуун оппозициялык саясатчы менен активисттердин үй-жайында тинтүү жүргүзүлүп, милицияга чакырылган жана 48 саатка камакка алынган. Алар акыркы күндөрү “Кемпир-Абад суу сактагычынын жерин Өзбекстанга берилишине каршы” болуп келаткан.
Ички иштер министрлиги (ИИМ) аларга Кылмыш жаза кодексинин 36-278-беренеси (“Массалык башаламандыктарды уюштурууга даярдануу”) менен козголгон кылмыш иштин алкагында тергөө жүргүзүлүп жатканын маалымдаган.
Кармалгандар башаламандык уюштурууга камынганы тууралуу аудио интернетке тараган.
24-октябрда Бишкекте жүздөгөн жарандар жүрүшкө чыгып, камалгандарды бошотуу талабы менен президент Садыр Жапаровго кайрылуу жолдошту. Ошто да ондон ашуун активисттин катышуусунда ушундай талап менен митинг өттү. Жалал-Абад жана Өзгөн шаарларында бийликтин саясатын колдогон акция уюштурулду.
Садыр Жапаров ушул күнү улуттук “Кабар” агенттигине курган маегинде камалгандардын ишине кийлигише албай турганын, чекитти сот кое турганын айтты.
Бийлик кыргыз-өзбек чек арасына байланыштуу чагымчылдар элге туура эмес маалымат берип жатканын билдирип келет.

УКМК: Кыргыздын "алтын жаштарынын" арасында күн сайын баңгизат сатып жүргөн баңги синдикатынын активдүү мүчөсү кармалды

Кыргыз Республикасынын УКМК, баңги заттарды мыйзамсыз жүгүртүүгө каршы күрөшүү боюнча жүргүзүлүп жаткан иштердин алкагында, Бишкек шаарында жана Чүй облусунда синтетикалык баңги затын сатуу каналы аныкталып, баңги синдикатынын активдүү мүчөсү кармалды. 

Такталгандай, жеке адамдар тарабынан синтетикалык баңгизаттарды «Telegram» социалдык тармагындагы интернет-дүкөндөр аркылуу таратуу, анын ичинде мектеп окуучуларына, өспүрүм мектеп окуучулары үчүн жеткиликтүү болгондугу аныкталган.

Өткөрүлгөн атайын иш-чаралар баңги заттарды таратуунун ыкмаларын жана жолдорун документтешти

Баңги заттарды таратуунун ыкмаларын документтештирүү боюнча атайын иш-чаралардын жүрүшүндө, күн сайын синтетикалык баңгизаттарды сатуу менен алектенип, көптөгөн жаштарды баңгичиликке тартуу боюнча жигердүү иштерди алып барып жүргөн, ошондой эле дары-дармек синдикатынын активдүү мүчөсү КР жараны Я.И. аныкталган.

Белгилей кетсек, синтетикалык баңгизаттар Кыргыз Республикасынын “Алтын жаштары” деп аталгандардын арасында кеңири таралып популярдуулукка ээ жана калктын ден соолугуна глобалдык коркунуч туудурууда.

2022-жылдын 20-октябрында Бишкек шаарынын аймагында синтетикалык баңги затынын кезектеги партиясын сатып жаткан жеринен жаран Я.И кармалып, андан ар кандай түрдөгү синтетикалык баңги заттары алынган.

2022-жылдын 22-октябрында Бишкек шаарынын Биринчи Май райондук сотунун чечими менен Я.И. 2 айлык мөөнөткө КР УКМК тергөө камак жайына камакка алуу түрүндө баш коргоо чарасы тандалган.

Учурда козголгон кылмыш ишинин алкагында баңгизаттарды сатуу каналына тиешеси бар башка адамдарды аныктоо боюнча кошумча чаралар көрүлүүдө.

Тергөө жүрүп жатат.

 

Башаламандык уюштурууга шек саналгандар эки айга камалды

Кыргызстанда башаламандык уюштурууга шек саналып, жапырт кармалган саясатчылардын жана активисттердин баары эки айга камакка алынды. Мындай чечимди 24-октябрда жана 25-октябрга караган түнү Бишкектин Биринчи май райондук соту чыгарды.

Ага ылайык, кармалгандар Жаза аткаруу кызматынын 21-мекемесинде же СИЗО-1 деген аталыш менен жалпыга маалым болгон Бишкектеги №1 тергөө абагында 20-декабрга чейин камакта болот. Арасында саясатчы Азимбек Бекназаровдун камактагы мөөнөтү 23-декабрга чейин деп белгиленди.

Жалпысынан 20 кишинин бөгөт чарасы аныкталып, чечим чыкты. Сот ишин таңкы саат бешке чейин улантты.

Чечим чыккандар:

1.Азимбек Бекназаров
2.Асия Сасыкбаева
3.Али Шабдан
4.Рита Карасартова
5.Айданбек Акматов
6.Равшан Жээнбеков
7.Кубанычбек Кадыров
8.Чыңгыз Капаров
9.Перизат Суранова
10.Кеңешбек Дүйшөбаев
11.Нурлан Асанбеков
12.Эрлан Бекчоро уулу
13.Айбек Бусурманкулов
14.Таалайбек Мадаминов
15.Улукбек Маматаев
16.Гүлнара Журабаева
17.Клара Сооронкулова
18.Бектур Асанов
19.Талант Эшалиев
20.Жеңиш Молдокматов.

23-октябрда Бишкекте жыйырмадан ашуун оппозициялык саясатчы менен активисттердин үй-жайында тинтүү жүргүзүлүп, милицияга чакырылган жана 48 саатка камакка алынган. Алар акыркы күндөрү “Кемпир-Абад суу сактагычынын жерин Өзбекстанга берилишине каршы” болуп келатышкан.

Ички иштер министрлиги (ИИМ) аларга Кылмыш жаза кодексинин 36-278-беренеси (“Массалык башаламандыктарды уюштурууга даярдануу”) менен козголгон кылмыш иштин алкагында тергөө жүргүзүлүп жатканын маалымдаган.

Кармалгандар башаламандык уюштурууга камынганы тууралуу аудио интернетке тараган.

24-октябрда Бишкекте жүздөгөн жарандар жүрүшкө чыгып, камалгандарды бошотуу талабы менен президент Садыр Жапаровго кайрылуу жолдошту. Ошто да ондон ашуун активисттин катышуусунда ушундай талап менен митинг өттү. Жалал-Абад жана Өзгөн шаарларында бийликтин саясатын колдогон акция уюштурулду.

Садыр Жапаров ушул күнү улуттук “Кабар” агенттигине курган маегинде камалгандардын ишине кийлигише албай турганын, чекитти сот кое турганын айтты.

Бийлик кыргыз-өзбек чек арасына байланыштуу чагымчылдар элге туура эмес маалымат берип жатканын билдирип келет.

Садыр Жапаров: "Жарым жыл мурда Адахан Мадумаровду үйүмө конокко чакырып, ал "достошуп" кетти эле, бир апта өтпөй кайра эле кыйкырып чыкты"

Президент Садыр Жапаров “Кабар” маалымат агенттигине берген кезектеги чакан маегинде акыркы окуяларга байланыштуу комментарий берди.

— Саламатсызбы урматтуу Садыр Нургожоевич!

— Жыйырмадан ашык активисттер, саясатчылар камакка алынды. Арасында өкмөттүк эмес уюмдардын өкүлдөрү, Жогорку Кеңештин депутаты Адахан Мадумаровдун тарапкерлери бар экен. Алар акыркы убакта “Кемпир Абад” суу сактагычына байланыштуу маселени көтөрүп жүрүшкөнү белгилүү. Кармалгандардын массалык митингдерди уюштуруу, ар кандай акцияларга чыгуу пландары тууралуу аудио-жазуулары интернетке тарады. Бирок күч түзүмдөрүнүн акыркы аракеттерине, башкача айтканда, тинтүүгө, камакка алууга жеткирбей эле үй камагына чыгарып коюп, диалогго барып, “ийри отуруп, түз кеңешүүгө” болбойт беле?

— Эки жылдан бери баары менен “ийри олтуруп, түз кеңешип” келе жатам. Быйыл жазда иш бөлмөмө ондон ашуун бейөкмөт уюмдардын өкүлдөрүн кабыл алып, үч саат бою пикир алыштым. Суроолоруна толук жооп бердим. “Жакшы иштер жасалып жаткан экен” деп ынангандай эле болуп кетишкен.

Кемпир-Абад маселеси азыркыдай коомчулукка кеңири чыга электе эле бир катар депутаттарды, анын ичинде Адахан Мадумаровду да Өкмөт үйүнө чакырып, аталган маселени ийне-жибине чейин түшүндүрүп бергем.

Жарым жыл мурда өзүн үйүмө конокко да чакырып: “Адахан мырза, Кыргызстан бирөө эле, ынтымакташалы, мага колуңардан келсе жардам бергиле. Жеңилимди жерден, оорумду колдон алып бергиле”, – дегем. Айтылган ойлорго муюп, ынангандай болуп, эки саат олтуруп, “достошуп” кетти эле. Бир апта өтүп-өтпөй кайра эле кыйкырып чыкты.

Кыскасы менден кеткен жок. Баары менен диалогго барып атам.

Өзгөнгө барып эл менен жолугуп келдим. Баткенден баштап Чаткал, Ала-Букага чейин жергиликтүү тургундардан үч жүздөй кишини Бишкекке алдырып, Өкмөт үйүндө баарлаштым. Кемпир-Абадда “курултай” уюштургандардын бардыгын бөлүп-жарбай чакырдым. Жети саат тынбай сүйлөштүк, диалог кылдык. Түшүнүп эле кеткендей болушат, анан мындай чыгып эле түз кетип жаткан иштерди бурмалаганга өтүп жатышпайбы.

Ток этер жерин айтсам, буларды “Кемпир-Абад” маселеси деле кызыктырбайт, ал жөн эле шылтоо экен. “Эптеп бир нерсе болуп кетсе, кайра бийликтин бир жерине илинип калсам” дегендер. Камалгандардын көпчүлүгү менен да жекеме-жеке диалог кылгам. Баары эле кызмат сурашат. Мамлекеттик кызмат чоё бергидей резина эмес да. Баарына жетпейт экен.

Ар кандай кызмат орундарын ачып, баарына кызмат жеткирсең деле болот. Бирок мамлекеттин ар бир тыйыны менин мойнумда да. Кантип ысырап кылам. 7 миллион элдин алдында ар бир тыйын үчүн жооп беришим керек. Коркок болсом, балким мурдагылардай – 2010-жылдагыдай кылып, пайда-батасы жок министрликтерди ача коюп, “мына сага, министр бол!” деп тынчытып койсом деле болмок. Бирок мен андайга барбайм! Анткени мен корккудай ууру кылган жокмун. Бийликте олтурганда ар бир жасаган ишимди 10 жылдан кийин болобу, же 100 жылдан кийин болобу, эл алкыш айткандай кылып жасап кетем.

Кемпир-Абад жана чек ара маселелери боюнча да ошондой болот, буюрса. Убакыт керек. Көпчүлүк элдин ишеними болсо болду. Калганын мага койгула.

Ал эми камалгандар боюнча мен кийлигише албайм. Укук коргоо органдары бар. Мамлекеттин, элдин коопсуздугун камсыз кылуу – алардын түздөн-түз милдети. Алар өз ишин так аткарып атышат. Акыркы чекитти сот коет. Ошондон кийин гана мага кайрылышса, ырайым берип камактан чыгарууга укугум болот. Мыйзамдуу жолу ушундай.

— Чоң рахмат Садыр Нургожоевич. Иштериңизге ийгилик!

— Чоң рахмат, сиздерге да ийгилик каалайм.

Булак: Kabar

Санариптик өнүгүү министрлиги: магистралдык линиядагы авариядан улам Интернетте көйгөй жаралды

Санариптик өнүгүү министрлиги 24-октябрда Интернеттин үзгүлтүккө учурашы боюнча комментарий берди.

Мекеменин билдирүүсүндө магистралдык линиялардын биринде авария болгону, буга байланыштуу дүйнөлүк желенин иши үзгүлтүккө учураганы белгиленген.

“Интернет байланыш жакын арадан толугу менен калыбына келтирилет. Мындан тышкары Интернет байланышты камсыздоо үчүн резервдеги каналдарга өтүү жумуштары жүргүзүлүп жатат”, – деп билдирди министрлик.

Буга чейин MegaCom уюлдук оператору “олуттуу авария” болгонун, мындан улам абоненттердин бир бөлүгү Интернетсиз калганын кабарлаган.

Бишкекте акцияга чыккандар президентке кайрылуу жолдошту

Бишкекте массалык кармоолорго каршы 24-октябрда уюштурулган акциянын катышуучулары президент Садыр Жапаровго кайрылуу жолдошту. Алар камалгандарды бошотууга чакырган кайрылууга Ала-Тоо аянтында кол коюп, тарай башташты.

Темир жол бекетинен Ала-Тоо аянтын көздөй жүрүшкө чыккандар “Кемпир-Абад” суу сактагычынын жерин Өзбекстанга бербөөнү, бул жаатта пикирин эркин айтып чыккан саясатчыларды, активисттерди камактан бошотууга үндөштү.

Уюштуруучулар акцияга 500дөй киши катышканын билдиришти.

23-октябрда Бишкекте жыйырмадан ашуун оппозициялык саясатчы менен активисттердин үй-жайында тинтүү жүргүзүлүп, милицияга чакырылган жана 48 саатка камалышкан.

Ички иштер министрлиги (ИИМ) аларга Кылмыш жаза кодексинин 36-278-беренеси (“Массалык башаламандыктарды уюштурууга даярдануу”) менен козголгон кылмыш иштин алкагында тергөө амалдарын жүргүзүп жатат.

Президент Садыр Жапаров Кемпир-Абад суу сактагычынын айланасында чагымчылдар элге туура эмес маалымат берип жатканын билдирген.

Жогорку Кеңештин бир нече депутаты активисттердин кармалышын сындап чыкты

Жогорку Кеңештин депутаттары Жанар Акаев, Тазабек Икрамов, Исхак Масалиев, Дастан Бекешев жана Мирлан Самыйкожо саясатчылар менен активисттердин үйүн тинтип, кармоону кескин сындашты.

Депутат Жанар Акаев эркин пикирин айткан жарандардын кармалышын айыптап, бийликти жана милициянын жетекчилерин аларды бошотууга чакырды.

“Бүгүнкү камоолор акылга сыйгыс көрүнүш, милиция жарандык активисттерди, саясатчыларды, блогерлерди, баарын тез арада бошотсун. Бул өтүнүч эмес, талап. Мыйзамды одоно бузбагыла”, – деди Акаев.

Депутат Тазабек Икрамов Фейсбук баракчасына “саясий кысымга алуу, үйүн тинтүү коомдун активдүү катмары менен бийлик ортосундагы ачык диалог болуусуна кедергисин тийгизет жана өлкөдөгү саясий-социалдык кырдаалдын курчушуна алып келет” деп жазды.

Министрлер кабинетинин төрагасынын орун басары Эдил Байсалов оппозициялык саясатчылардын жана активисттердин үйү тинтилип жатканы боюнча видео билдирүүсүн Фейсбуктагы баракчасына жайгаштырды. Анда Байсалов күч органдарынан тергөөнүн жыйынтыгын күтүү керек экенин айтып, өлкөдө демократиянын принциптери менен шайланган президент, парламент мыйзамдуу иш алып барып жатканын белгиледи. Ошондой эле ал элди бийлик жетекчилеринин чечимдерин колдоого чакырды.

23-октябрда Бишкекте жыйырмага жакын оппозициялык саясатчы менен активисттердин үйүндө тинтүү жүргүзүлүп, милицияга чакырылган.

Укук коргоочу Азиза Абдирасулованын маалыматына караганда, саясатчылар Клара Сооронкулова, Асия Сасыкбаева, Жеңиш Молдакматов, Равшан Жээнбеков, Азимбек Бекназаров, Бектур Асанов активисттер Эрлан Бекчоро, Али Шабдан, Перизат Суранова, Улукбек Маматаев, Гулнара Журабаева, Таалай Мадеминов, Чыңгыз Капаров, Атай Бейшенбек, Рита Карасартова, журналист Айданбек Акмат уулу 48 саатка кармалды.

Абдирасулова саясатчы Канат Исаев Биринчи май райондук сотунун чечими менен бир айга камакка алынганын билдирди. Азырынча бул маалыматты райондук соттон тактоого мүмкүн болбоду. Исаевдин кайсы ишке шектелип жатканы тууралуу маалымат жок.

Ички иштер министрлигинин (ИИМ) Тергөө кызматы Кылмыш жаза кодексинин 36-278-беренеси (“Массалык башаламандыктарды уюштурууга даярдануу”) менен козголгон кылмыш иштин алкагында тергөө амалдарын жүргүзүп жатат. Милиция атайын тергөө иш-чараларынын жүрүшүндө айрым жарандардын массалык башаламандык уюштурууга, бийликти мыйзамсыз басып алуу боюнча иштерге катыштыгы бар экендиги боюнча далилдер алынганын билдирүүдө. ИИМ кылмышка шектүүлөрдүн жашаган үйлөрү тинтилип, Жазык процессуалдык кодексинин 96-беренесине ылайык кармоо иштери жүрүп жатканын маалымдады.

22-октябрда бир катар саясатчылар, саясий уюмдар, активисттер “Кемпир-Абадды коргоо” комитетин түзүшкөнүн жарыялаган. Анын алдында Ош облусунун Өзгөн районунда жөө жүрүш өткөн.

22-октябрда президент Садыр Жапаров “Кабар” маалымат агенттигине маек куруп, анда кыргыз-өзбек чек ара маселеси боюнча түшүндүрмө берген. Жапаров Кемпир-Абад суу сактагычынын айланасындагы маселелерге кеңири токтолуп, чагымчылдар элге туура эмес маалымат берип жатканын билдирген. Президент келишимдер Жогорку Кеңеште ачык караларын айтып, андан кийин элдин 99% келишимди колдой турганына ишенерин айткан. Мамлекет башчы жөө жүрүш, митингдерди кимдер атайын уюштуруп жатканын билерин да белгилеген.

Ондон ашык саясатчы, активист 48 саатка камалды

Саясатчылар Клара Сооронкулова, Асия Сасыкбаева, Жеңиш Молдакматов, Равшан Жээнбеков, Азимбек Бекназаров, Бектур Асанов, активисттер Эрлан Бекчоро, Али Шабдан, Перизат Суранова, Улукбек Маматаев, Гулнара Журабаева, Таалай Мадеминов, Чыңгыз Капаров, Атай Бейшенбек, Рита Карасартова, журналист Айданбек Акмат уулу 48 саатка камалды. Бул тууралуу укук коргоочу Азиза Абдирасулова билдирди.

Анын айтымында, саясатчы Канат Исаев Биринчи май райондук сотунун чечими менен бир айга камакка алынды. Азырынча бул маалыматты райондук соттон тактоого мүмкүн болбоду. Исаевдин кайсы ишке шектелип жатканы тууралуу маалымат жок.

23-октябрда Бишкекте жыйырмага жакын оппозициялык саясатчы менен активисттердин үйүндө тинтүү жүргүзүлүп, милицияга чакырылган. Абдирасулова алардын жакындары жана адвокаттары менен такай байланышта болууда. Күндүз журналист Канышай Мамыркулова да милицияга сурак берип чыкканы кабарланган.

Ички иштер министрлигинин (ИИМ) Тергөө кызматы Кылмыш жаза кодексинин 36-278-беренеси (“Массалык башаламандыктарды уюштурууга даярдануу”) менен козголгон кылмыш иштин алкагында тергөө амалдарын жүргүзүп жатат. Милиция атайын тергөө иш-чараларынын жүрүшүндө айрым жарандардын массалык башаламандык уюштурууга, бийликти мыйзамсыз басып алуу боюнча иштерге катыштыгы бар экендиги боюнча далилдер алынганын билдирүүдө. ИИМ кылмышка шектүүлөрдүн жашаган үйлөрү тинтилип, Жазык процессуалдык кодексинин 96-беренесине ылайык кармоо иштери жүрүп жатканын маалымдады.

22-октябрда бир катар саясатчылар, саясий уюмдар, активисттер “Кемпир-Абадды коргоо” комитетин түзүшкөнүн жарыялаган. Анын алдында Ош облусунун Өзгөн районунда жөө жүрүш өткөн.

22-октябрда президент Садыр Жапаров “Кабар” маалымат агенттигине маек куруп, анда кыргыз-өзбек чек ара маселеси боюнча түшүндүрмө берген. Жапаров Кемпир-Абад суу сактагычынын айланасындагы маселелерге кеңири токтолуп, чагымчылдар элге туура эмес маалымат берип жатканын билдирген. Президент келишимдер Жогорку Кеңеште ачык караларын айтып, андан кийин элдин 99% келишимди колдой турганына ишенерин айткан. Мамлекет башчы жөө жүрүш, митингдерди кимдер атайын уюштуруп жатканын билерин да белгилеген.

ИИМ: Массалык баш аламандыктарды уюштурууга жана бийликти мыйзамсыз басып алуу боюнча иштерге катыштыгы бар жарандар кармалды

ИИМдин Тергөө кызматы тарабынан Кыргыз Республикасынын Кылмыш-жаза кодексинин 36-278-беренеси «Массалык баш аламандыктарды уюштурууга даярдануу» менен козголгон кылмыш иши боюнча тергөө амалдары жүргүзүлүүдө.
Атайын тергөө иш-чараларынын жүрүшүндө, тергелип жаткан кылмыш ишинин алкагында айрым адамдардын массалык баш аламандыктарды уюштурууга жана даярдоого, андан кийин бийликти мыйзамсыз басып алуу боюнча иштерге катыштыгы бар экендиги боюнча далилдер алынган.
Кылмыш иши боюнча шектүүлөр жашаган даректерде тинтүү жүргүзүлүп, Кыргыз Республикасынын Жазык-процесстик кодексинин 96-беренесине ылайык кармоо иштери жүргүзүлүүдө.
Тергөөнүн жыйынтыгы боюнча кошумча маалымат берилет.

Эсиңиздерге сала кетсек, бүгүн таңкы саат 08:00дө бир нече активисттердин үйүнө тинтүү жургүзүлүп, андан кийин алардын камакка алынганы билдирилген:

  1. Равшан Жээнбеков
  2. Рита Карасартова
  3. Гүлнара Журабаева
  4. Клара Сооронкулова
  5. Асия Сасыкбаева
  6. Перизат Суранова
  7. Жеңиш Молдоакматов
  8. Али Шабдан
  9. Эрлан Бекчороев
  10. Кубанычбек Кадыров
  11. Айданбек Акматов
  12. Кеңешбек Дүйшөбаев
  13. Чыңгыз Капаров

Чынгыз Айдарбеков Кыргызстандын Атайын жана Ыйгарым укуктуу Элчиси дипломатиялык рангынан ажыратылды

Бүгүн, 22-октябрда Кыргыз Республикасынын Президенти Садыр Жапаров кол койгон Жарлыкка ылайык, Айдарбеков Чингиз Азаматович Кыргыз Республикасынын Атайын жана Ыйгарым укуктуу Элчиси дипломатиялык рангынан ажыратылды.
Бул чечим Айдарбеков Кыргыз Республикасынын жакынкы бир катар чет өлкөлөрдөгү чет өлкө мекемелеринин (элчиликтердин) кызматкери кезинде дипломат деген жогорку наамды дискредитациялаган жагдайлар ачылгандыгына байланыштуу кабыл алынган.

Садыр Жапаров: Кемпир-Абадды биз берген жокпуз. Тетирисинче, алып атабыз. Биз бир күндү эмес, 100 жылды алдын ала көрө билип атабыз

Президент Садыр Жапаров “Кабар” маалымат агенттигине берген кезектеги маегинде кыргыз-өзбек чек ара маселеси боюнча түшүндүрмө берди.

— Саламатсызбы урматтуу Садыр Нургожоевич!

— Өзгөндө Кемпир-Абаддын өзбек тарапка берилишине каршылык билдирип, жөө жүрүш өттү. Дегиле, ушул суу сактагыч боюнча чечим кандай болгон атат? Кемпир-Абад толугу менен өзбек тарапка өтүп кетет деген кооптонуулар канчалык негиздүү?

Биринчиден, Кемпир-Абадды биз берген жокпуз. Тетирисинче, алып атабыз.

60-жылдардан бери плотинаны алар башкарып келишти. Эми мындан ары плотинаны башкарууда 50/50 пайыз кылып биргелешкен ишкана түзүп, чогуу башкарабыз деп келиштик. Суунун деңгээли 900 горизонттон өйдө көтөрүлүп кетпешин көзөмөлдөп туралы дедик. Көлдөн насос менен айылдарга суу тартып алууга мүмкүнчүлүк түзүлдү.

Буга чейин мындай мүмкүнчүлүк жок эле.

Эми тарыхий- архивдик кагаздарга таянсак, 1965-жылы плотинаны өзбек тарап курган. Биз бир тыйын акча салган эмеспиз. Суу басып калган жерибиз үчүн ошол эле 1965-жылы 4127 гектар жерди чек аралаш жерлерден Баткенден, Оштон, Жалал-Абаддан кылып өзбектер өз жерлерин беришкен. Ошондо азыркы суу басып жаткан 4127 гектар жер ошол мезгилде эле өзбектерге өтүп жатпайбы. Чагымчылдар биз бүгүн берип жаткандай кылып кыйкырып атышат.

Биз кыргыз тарап ал жерлерди үй салып, талаачылык кылып азыркыга чейин иштетип келе жатабыз. Буга архивдик документтер күбө.

Мисалы, алар берген жерлерге кайсы айылдарыбыз курулганын айтып берейин.

-Кадамжай районунун Көк-Талаа айылы 758 гектар жерге курулган.

-Пылдырак айылы 255 гектар жерге курулган.

-Араван районундагы Найман айылы 148 гектар жерге курулган.

-Ноокен районунун Достук айылы 1088 гектар жерге курулган.

-Аксы районунда аэропорт 446 гектар жерге курулган.

-Жетиген айылы 75 гектар жерге курулган.

-Падыша-Ата-Сай 5 гектар жерди ээлеп турат.

-Кара-Дөбө 45 гектар жерге салынган.

-Ала-Букадагы Ажек-Тоого 1307 гектар жер берилген.

Кыскасы, жалпысынан 4127 гектар жерди Өзбекстан тарап 1965-жылы бизге беришкен. Эки өлкөнүн ортосундагы келишимдери, карталары жана башка бизге өткөрүп берген бардык архивдик документтери турат.

Мына бүгүн ошол өзбектер берген жерлерди биздин жогоруда аталган айылдар ээлеп турат. Анан эле азыр саясат кылып, “Кемпир-Абадды берип жиберип атышат” деп, биз бүгүн берип жаткандай кылып айтып жатышат. Бул – акмакчылык.

Биз азыр эмне кылдык? 1965-жылы суунун горизонту 908 деп бекиген экен. Эгер бүгүн суунун деңгээлин 908 горизонтко чыгарып алышса, анда 5731 гектар жерди суу басып калат. Биз суунун гоизонтун 900 гө түшүрдүк. Эми 5731 гектар жерди эмес 4400 гектардан ашыгыраак жерди суу басат. Кошуналар 4127 гектар жерди 1965-жылы беришти да. Ошондо ортодо дагы 300 гектардан ашыгыраак жер айырма болуп калды. Биз бүгүн ушул 300 гектар жер үчүн 1000 гектар жер алып атабыз. 500 гектар Өзгөндүн аймагынан, 500 гектар Сузактын аймагынан. Мындан сырткары, суу тартылганда жээгинен 1246 гектар жер бошоп толугу менен бизге өтүп жатат.

Калган талаш болуп келген жерлердин дээрлик баары бизге өттү. Муну азырынча мен айтпай турайын. Жогорку Кеңеште карала баштаганда күбө болосуздар. Ачык каралат. Түз эфир болот. Ошондо азыркы бир күндүк жеке кызыкчылыгы үчүн өзүн пиар кылып жүргөндөр катуу уят болушат. Элдин 99,9 пайызы бизди колдооруна мен бөркүмдөй ишенем. Бир күндү эмес, 50-100 жылды алдын ала көрө билип, туура жол менен кетип бара жатканыбызга күбө болосуздар. Биз бир эле Өзгөн менен чек ара маселесин чечип жатканыбыз жок. Эки өлкөнүн ортосундагы 1400 километрден ашык узундуктагы чек арабызды чечип атабыз. Биринчи орунда жалпы мамлекеттин кызыкчылыгы туруш керек.

Чагымчылдар ушуну түшүнүп туруп эле элди тескери жака бурганга аракет жасап жүрүшөт. Канча жолу аларга түшүндүрдүк, түшүнүп туруп эле түшүнгүсү келбейт экен. Аларга эптеп эле чыр чыгарып, өлкөгө бүлүк салыш максат экен. Биз андайга жол бербейбиз. Демократия десе эле аша чаап бара жатышат.

Тобо дешибиз керек. Элибиз чагымчылдарды ээрчип кетпей баарын туура түшүнүп турушат. Митингдерди, кечээгидей жөө жүрүштөрдү уюштурууга кайдан, кимден акча каражат алып келип жаткандарын дагы билебиз.

Ушул жерден дагы бир нерсени баса белгилей кетейин. Чагымчылдар айласы кеткенде акыркы бир сунуш айтып атпайбы. “Суу кургап кетсе, суунун астындагы жер бизге калыш керек. Келишимге ошентип жаздырып койгула” дешет. Антип жаздырып койсок, биз келечек муунду илинчекке илип коюп кеткен болобуз. Азыркы тактап жаткан келишимдер кайра бузулуп, бүгүнкү акыбалга кайтып келет. Накта чыр ошондо чыгат. Ошондуктан, чагымчылдардын жетегине алдырбай, жаңылыштык кетирбей бүгүнкү келишим менен чек араларыбызга чекитти коюп алышыбыз керек. Биз бир күндү эмес, 100 жылды алдын ала көрө билип атабыз.

Ал жерди 70 жылдан бери суу басып жатат. Дагы 100 жыл басат. Суу түгөнсө адамзаттын жашоосу дагы түгөнөт. Макул 100 жылдан кийин суу кургап кетип жер бошоду дейли. Ошондо деле суу астынан бошогон 4000 гектар жерди өзгөндүктөр алгысы келсе башка жерден 4000 гектар берип теңме-тең алмашып алсак болот, айланайын деп эле алмашат. Себеби суу астында жаткан кум менен таш баскан сайдан көрө ким болбосун түз жерди алууну каалайт да. Дагы кандай түшүндүрүшүм керек?

Биз кошуналарыбыз менен ынтымакта жашашыбыз керек.

Түбөлүк ынтымакта, достукта жашайлы, бири-бирибизге керек болгон учурда жардам беришели деп Чолпон-Ата саммитинде келишимге кол коюштук. Биздин жакшы мамилелерибиз түбөлүк сакталыш керек. Анткени түбөлүк кошуна жашайбыз. Чек арага чекитти коюп алсак, достугубуз түбөлүк сакталат. Кандай гана маселелер болбосун бири-бирибиз менен сүйлөшүүлөр, макулдашуулар жолу менен гана эки тараптуу маселелер чечилип турат.

Чек араларыбыздын такталбагандыгынын кесепетинен чек арада кичине эле чыр чыкса, аскерлерибиз, жөнөкөй жарандарыбыз каза болуп кетип жатышат. Масштабдуу болуп кеткенден Кудай өзү сактасын. Ошондуктан, чек арага чекит коюшубуз керек!

Өзбекстан менен бүткөндөн кийин, Тажикстан менен дагы сүйлөшүү жолдору менен чек ара маселесин бүтүрөбүз.

— Чоң рахмат Садыр Нургожоевич. Иштериңизге ийгилик!

— Чоң рахмат, сиздерге да ийгилик каалайм.

Булак: Kabar.kg

Кыргызстандын дагы эки банкы Россиянын "Мир" картасын тейлөөнү токтотту

Кыргызстандын бери дегенде дагы эки банкы Орусиянын “Мир” банктык картасын тейлөөнү токтотту.

“Азия Банкы” жана “Кыргызстан Коммерциялык банкы” бир катар орусиялык банктар менен кызматташуусун токтоткону белгилүү болду. “Азия Банкынын” колл-борбору “Мир” карталарын тейлөө бир жумадай мурда токтотулганын билдирди.

“Биз тилекке каршы, чын эле “Мир” карталарын тейлөөнү токтоттук. Анын себебин атай албайбыз, бул биздин жетекчиликтин чечими”, – деп белгиледи банктын өкүлү.

Ал арада “Кыргызстан Коммерциялык банкы” “Мир” карталарын тейлөөдөн баш тартышынын себеби Орусияга салынган санкцияларга байланыштуу экенин билдирди.

Банктан “санкциянын таасири тийип калышы мүмкүн” деген негизде “Мир” картасын тейлөө токтотулганын билдиришти.

Буга чейин Кыргызстандагы “Компаньон”, “Дос кредо банк” жана “Бакай банк” Орусиянын “Мир” банктык картасын тейлөөнү токтотушкан. Банктардын сайттарында бул техникалык себептен улам экени жазылган. Карталарды тейлөө качан жаңыртылары тууралуу маалымат айтылган эмес.

23-сентябрда Өзбекстанда Орусиянын “Мир” банктык картасын тейлөө токтотулганын Uzcard Жалпы республикалык бирдиктүү процессинг борбору кабарлаган. Ага чейин 21-сентябрда Казакстандын Улуттук банкы да Орусиянын төлөм системасынын “Мир” карталарын тейлөө өлкөдөгү банкоматтарда убактылуу токтотуларын кабарлаган. 19-сентябрда Түркиянын ири финансылык мекемелери – Isbank жана Denizbank картаны тейлөөдөн баш тарткан.

Орусия Украинанын аймагында согуш баштагандан кийин көпчүлүк Батыш өлкөлөрү ага катаал санкцияларды салган. Анын ичинде орусиялык банктар да чектөөгө кабылган. Натыйжада орус жарандары Орусиянын банктык карталары менен чет жакта төлөм жүргүзө албай, эл аралык карталарды өлкө ичинде колдоно албай калышкан.

Ушундай шартта Орусиянын жарандары санкцияны буйтаган жол таап, КМШ мамлекеттерине, Түркияга жана башка өлкөлөргө барып банктык карта алып жатканы айтылган. “Карта туризминин” популярдуу багыты катары Борбор Азия өлкөлөрү – Кыргызстан, Тажикстан, Казакстан жана Өзбекстан аталган.

Президент Садыр Жапаров Куланак ГЭСинин курулушуна старт берди

Кыргыз Республикасынын Президенти Садыр Жапаров бүгүн, 21-октябрда, Нарын облусунун Куланак айылында Куланак ГЭСинин курулушунун башталышына “Мезгил кутусун” салып, курулушка старт берди.

Мамлекет башчысы өз сөзүндө бүгүнкү окуя –  Куланак гидроэлектр станциясынын пайдубалын түптөп, курулушун баштоо Нарын облусунун гана эмес, бүтүндөй Кыргызстандын экономикасына, энергетика тармагына пайда алып келе турганын баса белгиледи.

“Бул Кыргызстандын энергетикасынын тарыхындагы келечекке жол ачкан маанилүү кадамдардын бири. Мына ошондуктан, баарыңыздарды бүгүнкү жакшы саамалык менен куттуктап кетүүгө уруксат этиңиздер!”, – деп белгиледи Президент.

Садыр Жапаров өлкө жетекчилиги жаңы ГЭСтерди куруу менен мамлекеттин экономикасын өнүктүрүүгө багыт алып жатканын белгиледи.

“Өлкөнүн энергетикалык көз карандысыздыгын жана коопсуздугун камсыз кылуу – биздин негизги максаттарыбыздын бири. Албетте, бул максаттар кагаз жүзүндө эле калып калбашы үчүн бардык күч-аракетибизди жумшап жатабыз.

Ошол эле учурда Жараткан тартуулаган ажайып жаратылышыбызды келечек муун үчүн таза сактап, өткөрүп берүү маселесин эсибизден чыгарганыбыз жок.

Учурда энергиянын кайра жаралуучу булактарын өнүктүрүүнүн ар кайсы жолдорун издеп жатабыз жатат. Алардын ичинен чакан ГЭСтерди курууга өзгөчө көңүл бурулуп жатканын баса белгилейм”, – деди ал.

Садыр Жапаров мамлекеттин келечегин ойлогон атуулдар турганда өнүгүү мүмкүнчүлүгү кеңири болгон Кыргызстандын эли бакубат турмушта жашаарына  бекем ишенемин билдирди.

“Биз мамлекет тараптан колдон келген жардамыбызды берип, курулушка бардык шарттарды түзүп берип жатабыз. Алдыда дагы да шарттарды түзүп беребиз”, – деди ал. Андан соң, Мамлекет башчысы пландалып жаткан Куланак ГЭСи тууралуу кыскача айтып берди.

“ГЭСтин кубаттуулугу  100 МВт болот деген мерчемибиз бар. Курулуш бүтүп, ГЭС ишке киргенде жылына 450 млн квт/саат электр энергиясы өндүрүлөрү күтүлүүдө. Демек, бул бүтүндөй Нарын облусу электр энергиясы менен толук камсыздалат деген сөз.

Адистердин айтымында, ГЭСтин курулуш жүрүп жаткан маалда жалпысы 800дөн 1000 адамга чейин жумуш орду түзүлөт. Ал эми Куланак ГЭСинин курулушу бүткөрүлүп, толук ишке берилгенден кийин 100гө жакын жумушчу туруктуу иш менен камсыз болот.

Нарын дарыясынын боюна, Нарын районунун Учкун, Жан-Булак, Эмгек-Талаа, Миң-Булак, Жерге-Тал айыл аймактарынын аймагына курулушу башталган бул долбоордун алкаганда 27 метр бийиктиктеги плотина, дарыянын  нугун буруу жана сууну агызуу үчүн гидротехникалык шлюздар, 6,5 километр узундуктагы деривациялык канал, электростанциянын имараты агрегаттары менен, ошондой эле айыл чарба жерлерин сугаруу үчүн суу алуучу түйүн курулат”, – деди ал.

Президент жергиликтүү туругнадрдын көңүлүн ГЭСтин курулушу энергетика, экономика тармагына эбегейсиз пайда алып келүү менен катар айыл чарба жерлерин сугат суусу менен камсыздоого да жакшы мүмкүнчүлүктөрдү түзөрүнө бурду.

“Куланак ГЭСинин курулушу менен райондогу Учкун, Сары-Ой айыл аймактарынын 5081 гектар айдоо аянтын сугат суусу менен камсыздоо жакшырат. Мындан сырткары, 2100 гектар жаңы жер өздөштүрүлөт.

Кудай буюрса, Куланак ГЭСи Нарын облусунун гидроэнергетикасынын локомотиви болот.

Ушуга байланыштуу бардык тийиштүү мамлекеттик органдарга Куланак объектисинин артыкчылыгына өзгөчө көңүл буруп, курулуш маселелерин ыкчамдатып чечүү үчүн өз убагында натыйжалуу чараларды көрүүнү, колдоо көрсөтүүнү тапшырам”, – деп белгиледи Садыр Жапаров.

Мамлекет башчысы Энергетика министрлигине долбоорду толугу менен кынтыксыз, сапаттуу ишке ашыруу жоопкерчилигин жүктөдү.

“Нарын дарыясына дагы 2,5 миң мегаВаттык гидроэлектр станцияларын куруу мүмкүнчүлүгү бар.

Буюрса, жакынкы келечекте дагы көптөгөн орто жана чакан ГЭСтерди курабыз.

Биз эки жылдан бери көп эле курулуштарга капсула салып келе жатабыз. Алардын ар биринин  курулуш иштери өз убагында бүткөрүлүп келе жатат. Мына бүгүн дагы капсула салган объект төрт жылдан кийин ишке берилет. Бир жыл даярдык иштери, анан үч жыл курулушу жүрөт.

Жазында Камбар-Ата ГЭСине да капсула салганбыз. Аны буюрса сегиз жылда бүтөбүз деп турабыз. Сегиз эмес он жылда бүтсөк да чоң иш болот”, – деп билдирди Президент.

Садыр Жапаров Камбар-Ата ГЭСинин курулушунун аякташы менен Кыргызстан көз карандысыз, өзүн өзү камсыздаган, электроэнергияны импорттобой тескерисинче, экспорттогон өлкөгө айланарын белгиледи.

“Азыр бизде жылына 3 млрд кв саат электр энергиясынын таңкыстыгы бар. Суунун башында турабыз, бирок ошону колдонуп, отуз жылдан бери бир дагы ГЭС салбаптырбыз. Эми сала баштадык.  Бардык потенциалдын он эле пайызын колдонот экенбиз. Эгерде дагы 90 пайызын кошуп колдонсок биз Орто Азия эмес, Европа, Кытайга электр энергиясын сатсак болчудай. Кудай бурса ага да жетебиз”, – деди ал.

Мамлекет башчысы  Куланак ГЭСи жалпы кыргыз элине кызмат кылган ири өнөр жай ишканасы болоруна ишеним артты.

“Касиеттүү Тенир-Тоонун кутман элин ырыскы, кут жылоолоп, жергебизде тынчтык, элибизде өнүгүү болсун!!!”, – деп сөзүн жыйынтыктады Президент Садыр Жапаров.

Долбоордун жалпы баасы 124 млн АКШ долларын түзүп, анын  88 млн АКШ доллары Орус-Кыргыз өнүктүрүү фонду жана Евразиялык өнүктүрүү банкы сыяктуу каржы институттар тобу тарабынан насыя катары берилери белгиленет.

Баткен облусунда куралдуу кагылыштын натыйжасында курман болгон жарандардын үй-бүлөлөрүнө 1 млн сомдон төлөнүп берилет

Кыргыз Республикасынын Президентинин 2022-жылдын 17-сентябрындагы №313 «Баткен жана Ош облустарынын администрациялык-аймактык бирдиктерин калыбына келтирүү жана өнүктүрүү боюнча биринчи кезектеги чаралар жөнүндө» Жарлыгын аткаруу максатында курман болгон жарандардын үй-бүлөлөрүнө 1 млн сом өлчөмүндө,  жабыркаган жарандарга, ден соолугуна келтирилген зыяндын даражасына жараша соттук-медициналык экспертизанын корутундусу болсо 100дөн 200,0 миң сомго чейинки өлчөмдө бир жолку материалдык жардам көрсөтүү чечими кабыл алынган.

Мындай чечим Министрлер Кабинетинин токтому менен бекитилди.

Белгилей кетсек, бул токтом жарандарга, аскер кызматкерлерине, ошондой эле укук коргоо органдарынын кызматкерлерине гана тиешелүү, материалдык жардам «Аскер кызматчыларынын статусу жөнүндө» жана «Кыргыз Республикасынын укук коргоо органдарында кызмат өтөө жөнүндө» Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык көрсөтүлөт.

«Борбордук Азия + Япония» диалогунун Жогорку кызмат адамдарынын 15-жолугушуусу болуп өттү

Кечээ, 20-октябрында япон тараптын демилгеси менен гибрид форматында «Борбордук Азия + Япония» диалогунун Жогорку кызмат адамдарынын 15-жолугушуусу болуп өттү.

Жыйынга Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министринин орун басары Азизбек Мадмаров катышты.
Тараптар диалогдук аянтчанын алкагында кызматташуунун актуалдуу багыттарын, анын ичинде туруксуздуктун тобокелдиктери менен күрөшүү маселелерин талкуулашты, ошондой эле аймактык жана эл аралык кырдаал боюнча пикир алмашышты.

Министрдин орун басары А.Мадмаров өз сөзүндө Диалогго катышкан өлкөлөр менен аймактык маанидеги конкреттүү долбоорлорду ишке ашыруу аркылуу практикалык кызматташууну мындан ары тереңдетүү зарылдыгын белгиледи.

Жолугушууда ошондой эле ушул жылдын декабрь айында Токиодо өткөрүлө турган Диалогдун Тышкы иштер министрлеринин тогузунчу кеңешмесинин күн тартибинин долбоору талкууланды.

Руслан Сүйүналиев: Финансы министрлиги Баткен облусун жана жабыркаган аймактарды каржылоого даяр

КР Финансы министринин биринчи орун басары, Руслан Сүйүналиев: “Баткен облусунда болуп өткөн акыркы окуяларга байланыштуу жабыр тарткан тургундарга ыкчам жардам көрсөтүү максатында КРдин Министрлер кабинетинин токтому жана буйругу чыккан. Республиканын Министрлер Кабинети тарабынан коюлган милдеттердин негизинде Финансы министерствосу олуттуу иштерди жүргүздү. Быйылкы жылга Баткен облусуна бекитилген бюджет 4 миллиард 197 миллион сомду түзгөн. Быйыл сентябрь айынан баштап өнүктүрүү программасына тескеме чыккан, анын негизинде 500 млн сом Баткен облусуна бекитилген. Бүгүнкү күндө Баткен облусуна жардам көрсөтүү үчүн жергиликтүү тургундарды колдоого, турак жайларды калыбына келтирүүгө ж.б. 100 миллион сом которулду. Чек ара аймактарына 110 млн. сом.

Мындан тышкары, Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин буйругунун негизинде капиталдык салымдардын беренесинин көлөмү 3 миллиард сомго көбөйтүлгөн. Бүгүнкү күндө КР Финансы министрлиги тарабынан 1 млрд. бөлүндү. Жергиликтүү бийлик өкүлдөру ал сумманы  пайдалануунун жыйынтыгын эсептеп бизге сунушу менен кайрылат. Анын негизинде кошумча каражат бөлүнөт.  Финансы министрлиги Баткен облусун жана жабыркаган аймактарды каржылоого даяр. 

Мындан тышкары, жабыркаган аймактарга ыктыярдуу төлөмдөр үчүн атайын эсеп ачылган. Бүгүнкү күнгө 327 миллион сом түшкөн. Анын ичинен 84 миллион сом которулган. Бөлүнгөн каражатты Баткен облусунун ыйгарым укуктуу өкүлчүлүгү тескейт”.

Депутаттар балдарды зордуктагандарга өлүм жазасын киргизүүнү демилгелишти

Жогорку Кеңештин депутаттар тобу балдардын жыныстык кол тийбестигине каршы кылмыш үчүн өлүм жазасын караган мыйзам долбоорун демилгелешти.

Тиешелүү документ парламенттин сайтында жарыяланды жана коомдук талкууга чыгарылды.

Мыйзам долбоорунун маалымкат-негиздемесинде балдарга зомбулук көрсөтүүгө байланышкан оор кылмыштар көбөйүп баратканы белгиленген. Документтин демилгечилери көптөгөн жарандар депутаттардан жашы жете электерге зомбулук көрсөткөндөргө катаал чара көрүүнү көп жолу сурашканын айтышкан.

“Балдардын жыныстык кол тийбестигине каршы кылмыштардын күндөн күнгө өсүп баратканын, балдардын жана алардын үй-бүлөлөрүнүн тагдыры талкалап, өмүрлөрү кыйылып жатканын көңүлгө алуу менен ушул Мыйзам долбоорунда Кыргыз Республикасынын Конституциясында өзгөчө жаза чарасы катары – өлүм жазасын кароо сунуш кылынат”, – деп белгиленген документте.

Өлүм жазасын киргизүү боюнча мыйзам долбоорун 60тан ашуун депутат демилгелеген. Арасында Мирлан Самыйкожо, Надира Нарматова, Балбак Түлөбаев, Тазабек Икрамов, Шаирбек Ташиев, Искендер Матраимов жана башкалар бар.

Ички иштер министринин орун басары 2022-жылдын алгачкы 7 айында балдарды зордуктоо фактысы боюнча 39 кылмыш иши тергелип жатканын айткан.

Улуттук Статистика комитетинин маалыматына караганда, 2021-жылы балдарга карата жасалган 3034 кылмыш фактысы катталган, 500дөй иш сексуалдык зомбулук менен байланышта болгон.

Меню