Аркадий Дубнов, эксперт: “Путин Сооронбай Жээнбековду колдой турганын так билдиргенин такыр эле дүлөй же акыл-эси ордунда эмес адам гана түшүнбөй калышы мүмкүн”

Кыргызстандын мурунку президенти Алмазбек Атамбаев сөзүнө турган киши экен. Москвадан 25-июль күнү саат 19га келем деп убада кылды эле – келди!

Анан кайда бармак эле, мекениндеги кылмыштары боюнча козголгон иштеринен Москвада жашынып калууга ким уруксат бермек эле…  Кремлде Владимир Путин менен жолугушкандан кийин Кыргызстандын төртүнчү президенти кудай өзү сактасын, кокус катуу ооруп калса гана ал берген убадасын аткара албай, өз убагында келе албай калышы мүмкүн болчу.

Бирок, бактыга жараша андай болбоду…

Ошондой эле мындан кийин орус президенти Владимир Путин өзүнүн Кыргызстандагы экс-коллегасы Атамбаев менен экинчи жолукпай тургандыгы дагы айкын болду. Анткени Алмаз Атамбаевди визити Кремлде өтө эле таңгаларлык, жагымсыз таасир калтырды.

Путин менен болгон кыска, жарым сааттык жолугушуудан чыгып, Кремлдин кожоюну ал жолугушууда Атамбаев менен болгон сүйлөшүүнүн мазмунун кандай сөздөр менен мүнөздөгөнүн билип туруп, анан ал сүйлөшүүлөрдүн негизги маани-максатын теңирден тескери бурмалоо үчүн кандай гана талант болуш керек.

Алгач көңүл бура турган нерсе, Путин макулдук берген Атамбаев менен аудиенцияны Москвада ММКларда чагылдыруунун протоколдук өзгөчөлүгү болду. Жолугушууну видеотасмага тартышпады, биргелешип сүрөткө түшүшкөн жок, демек күтүүсүз келген конокту элге көрсөтүүнүн зарылдыгы жок деп эсептешти. Атамбаев тескерисинче мунун баарын каалап турган. Жолугушуудан кийин журналисттерге Путин өзү жалгыз чыгып, сөз арасында, Алмаз Атамбаев менен жолугушканын ырастады.

Кыргызстан башынан өткөргөн эки олуттуу ички саясый жарылууларды – эки революцияны эске салып,  республиканын кызыкчылыгында эми муну токтотуу керек деди Путин.

Анан эң башкы, эң маанилүү сөзүн айтты: өлкө “азыр иштеп жаткан президенттин айланасына биригиш керек”  деди. Андан кийин Кыргызстан менен биргелешкен долбоорлор жөнүндө айтып келип, дагы бир жолу “биз албетте бул долбоорлорду азыр иштеп жаткан бийлик менен бирге ишке ашырууну көздөйбүз” деп баса белгиледи.

Путин Кыргызстандын президенти Сооронбай Жээнбековду колдой турганын так жана түшүнүктүү билдиргенин такыр эле дүлөй же акыл-эси ордунда эмес адам гана түшүнбөй калышы мүмкүн.

Атамбаевди дүлөй деп шектенгенге азырынча негиз жок.

Анда эмне үчүн Атамбаев Кремлде айтылгандарды чала угуп, чала түшүнүп калды?..

Кыргызстандын мурунку президенти Атамбаев Кантка кайтып келгенден кийин Кремлдеги жолугушуу боюнча өзүнүн версиясын айтып жатып, ар кайсынын башын бир чолуп, бирок ага Путин ачык жана даана түшүндүргөн Кремлдин эң негизги позициясы тууралу айткан жок.  “Кыргызстан башынан өткөргөн эки олуттуу ички саясый жарылууларды – эки революцияны эске салып,  республиканын кызыкчылыгында эми муну токтотуу керек. Кыргызстандын стабилдүүлүгү биз үчүн эң башкы максат.  Өлкө тургундары азыр иштеп жаткан президенттин айланасына биригиш керек” деген орус президентинин сөзү бул Москванын Кыргызстанга, анын саясатчыларына жана коомдук активисттерине жиберген кыйытма коңгуроосу.

Албетте Атамбаевдин Россиянын чөнтөгүнүн эсебинен жана атайын кызматтарынын уюштуруусу аркылуу Москвага жасаган кыска жана чукул сапарынын жыйынтыгы ушундай натыйжа менен бүткөнүн көпчүлүгү түшүнүштү. Белгилей кетчү жагдай, дал ушундай атайын кызматтардын уюштуруусу менен жана бирөөнүн эсебинен баруу – бул “вассал-патрон” схемасы боюнча түзүлгөн мамиленин анык далили, мындай көрүнүш Атамбаевдин “москвалык калкалагычтары” менен болгон “достук” байланышына мүнөздүү…

Атамбаев мунун баарын кадимки эле көрүнүштөй кабыл алат, Москвадан кайтып келгенден кийин ал самолеттун чыгымы 100 миң евро болгону аны ойлонтпой турганын, анткени чыгымдын баарын Россия тарап төлөй турганын айтты. Эгер ал өз чыгымын өзү төлөбөй, чет элдик президенттин эсебинен сапарлап жүрүүгө жол берсе, анда эмнеге мен президент болгонго чейин эле бизнестен байыгамын деп чиренет же президент кезимде Кыргызстандын саясый, экономикалык жана башка көз карандысыздыктарын камсыз кылдым деп мактанат?

Андан башка да, Атамбаев мен Москвага өзүмдүн жеке коопсуздугума кепилдик алуу үчүн барганым жок деп адатынча калп айтып жатат. Анын Москвага чоңдордун чакыруусу менен барганынын өзү эле анын “россиялык калкалагычы” бар экенин далилдейт.

Кремлдин бул аракеттери Кыргызстанда да 2018-жылдагы Армениядагы окуялардын алдын-алуу максатында жасалгандай. Анда бийликке келген Пашинян экс-президент  Роберт Кочарянды  камакка алган. Россия мында ар дайым өзүнүн мурунку өнөктөшү Кочарянды колдоп келет.

Ал эми Кыргызстандагы окуяларда Россиянын Атамбаевди колдогону байкалбайт. Анткени Кремлдин көзү менен караганда Атамбаев менен Кочарянды салыштырууга болбойт…

Аркадий Дубнов, Россиялык саясый эксперт

Кыргызчалаган Kyrgyztoday.kg

Нет комментариев

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *