Menu

САЯСАТ

Элвира Сурабалдиева чек ара келишимин колдобогон депутаттарга кысым башталганын билдирди

Жогорку Кеңештин 24-ноябрдагы жыйынында депутат Элвира Сурабалдиева кыргыз-өзбек чек ара келишимине каршы добуш берген депутаттарга коркутуу, кысым башталганын айтып чыкты. Ал спикер Нурланбек Шакиевге кайрылып, парламент өкүлдөрүн коргой албай жатканын сынга алды.

“Кемпир-Абаддын берилишине каршы добуш берген депутаттарга корутуп-үркүтүү болуп жатат. Бизди коргой албасаңыз, анда биз сизди эмнеге шайладык? Баса, кечээ менин туулган күнүм болду, урматтуу Камчыбек Кыдыршаевич (Ташиев), белегиңизди эч качан унутпайм. Менин инимди “иш козгойм” деп коркуткан УКМКнын кызматкерлерин да унутпайм. Кечээ каршы добуш берген депутаттардын баары менен сүйлөшсөм, баарынын мамлекеттик кызматта иштеген туугандарын, жакындарын жумуштан алып жатыптыр. Менин жакын туугандарымдын арасында мамлекеттик кызматта иштегендери жок, бирок алыскы туугандарымды иштен алып жатыптыр. УКМК ушуга чейин барсаңар, оокатыңарды, бизнесиңерди тартып алам десеңер, бул Бакиевдердин тушунда да болгон эмес. УКМК менин туугандарымдын бизнестерине келип, “ал кызды тыйынсыз калтырам, талаада калтырам” деп коркутуп жатыптыр. Баарыңар табакташ болуп отуруп алып, бизди бир-бирден атып эле салбайсыңарбы?”,-деди Сурабалдиева.

Жогорку Кеңеш 17-ноябрда кыргыз-өзбек чек арасынын айрым тилкелерин делимитациялоо боюнча келишимди ратификациялоо жөнүндөгү мыйзам долбоорун дароо үч окууда карап, кабыл алган. Документти 64 депутат колдоп, 19у каршы добуш берди.
Ошондой эле чек арадагы Кемпир-Абад суу сактагычынын суу ресурстарын биргелешип башкаруу тууралуу келишим да колдоо тапкан.
Процедурага ылайык, мыйзам президент кол койгондон кийин күчүнө кирет.

Келишимге ылайык, Кемпир-Абад суу сактагычынын суусун Кыргызстан менен Өзбекстандан 12ден адам (ред: 24 киши) кирген биргелешкен комиссия башкарат. Өзбекстан суу сактагычтын коопсуздугун камсыздайт, техникалык жактан тейлейт жана кыргыз тарап менен макулдашылган көлөмдө сууну агызат. Суунун деңгээлин горизонталь боюнча 900дөн жогору эмес кармап туруу милдетин алат. Бирок буга өзгөчө кырдаалдар – мисалы, суу каптоо, жаратылыш кубулуштары жана форс-мажордук жагдайлар кирбей турганы жазылган.
Кыргызстанда Кемпир-Абад суу сактагычынын жеринин Өзбекстанга берилишине каршы болгон 30га жакын саясатчы, активисттер “жапырт башаламандык уюштурууга даярданган” деген шек менен камакка алынды. Алар муну саясий куугунтук катары баалап жатышат.

Никол Пашинян ЖККУ саммитинин соңундагы декларацияга кол коюудан баш тартты

Армениянын премьер-министри Никол Пашинян Еревандагы Жамааттык коопсуздук келишим уюмунун (ЖККУ) саммитин жыйынтыктаган декларацияга кол койгон жок. Бул тууралуу армян өкмөтүнүн басма сөз кызматы кабарлады.

Анын алдында Пашинян аталган уюмду Азербайжандын Арменияга каршы аракеттерине саясий баа берүүгө, бул маселеде өнөктөштүк көрсөтүүгө чакырган. Ал ошол эле маалда ЖККУдан аскердик жардам сурабай турганын белгилеген.

Беларус президенти Александр Лукашенко саммитте Армения кол коюлчу документтерге кошумча киргизүүнү сунуштаганын, бирок ал колдоо таппаганын айткан.

Орусиянын президенти Владимир Путиндин басма сөз катчысы Дмитрий Песков саммиттин жыйынтыгы тууралуу комментарий берип жатып, Армениянын ЖККУдан чыгышы тууралуу сөз болбогонун билдирди. Бирок “лидерлер орток пикир таппаган учурлар” болгонун ырастап, муну “азыркы жагдайдын кыйынчылыктары” менен негиздеди.

Кыргызстан, Армения, Казакстан, Орусия, Беларус жана Тажикстан мүчө болгон уюмдун катчылыгы Еревандагы саммитте эл аралык жана аймактык коопсуздук көйгөйлөрү, кризистик кырдаалда чара көрүүнү жакшыртуу жолдору талкууланарын кабарлаган.

Министрлер кабинети жыл соңуна чейин донорлордон бюджетти колдоого 30 млрд. сом алууга ниеттенүүдө

Кыргызстан бюджетти колдоо үчүн 2022-жылдын он айында донорлордон 12,1 миллиард сом алды. Бул тууралуу 22-ноябрда Жогорку Кеңештин Отун-энергетикалык комплекси, жер казынасын пайдалануу жана өнөр жай саясаты боюнча комитетинин жыйынында өлкөнүн каржы министри Алмазбек Бакетаев билдирди.

Жыйындын жүрүшүндө депутаттар быйыл бюджетти колдоо үчүн канча каражат алуу пландалганына кызыгышты.

“2022-жылдын 10 айында 12,1 миллиард сом алдык. Жыл соңуна чейин 30 миллиард 600 миллион болот”, – деди министр.

Октябрда каржы министринин орун басары Руслан Татиков Министрлер кабинети акыркы 10 айдын ичинде эл аралык каржы институттарынан бюджетти колдоого 180 миллион доллар алганын, анын 50 миллиону грант болгонун айткан.

2021-жылы Кыргызстан эл аралык донор уюмдардан 38 миллиард сом (447 миллион 585 миң 394 доллар) алган. Каржы министрлигинин Эл аралык кызматташтык башкармалыгынын жетекчиси Нурбек Акжолов чет өлкөдөн каражат эки багыт боюнча келип жатканын билдирген: мамлекеттик инвестициялар аркылуу ири долбоорлорду ишке ашырууга жана бюджетти колдоо үчүн. 11,4 миллиард сом бюджетти колдоого жумшалса, 26,4 миллиард сом ири долбоорлорго тартылган.

2022-жылдын сентябрь айына карата Кыргызстандын мамлекеттик карызы 5,2 миллиард долларга жетти. Анын 4,1 миллиарды тышкы карыз. Калганын Министрлер кабинети ички каржы институттары гана сатып ала турган мамлекеттик баалуу кагаздар боюнча төлөп бериши керек.

Европа Биримдиги Борбор Азия аркылуу Орусияны айланып өтчү транспорттук коридорлорду өнүктүрөт

Европа Биримдиги (ЕБ) менен Борбор Азия өлкөлөрү Орусияны айланып өтчү транспорттук коридорлорду өнүктүрүү боюнча кызматташууну тереңдетүүгө кызыкдар. Бул тууралуу ЕБдин тышкы иштер жана коопсуздук саясаты боюнча жогорку өкүлү Жозеп Боррель билдирди.

Анын айтымында, Борбор Азия өлкөлөрү Евробиримдикти “эң ылайыктуу өнөктөш” деп эсептейт. Өз кезегинде ЕБ чөлкөмдөгү мамлекеттер менен мамилесин бекемдөөгө кызыкдар.

Боррелль ЕБ менен Борбор Азиянын ортосундагы мамилелер чың эмес экенин белгиледи. “Борбор Азия өлкөлөрү Европанын жана дүйнөнүн базарларына Орусиянын аймагы аркылуу гана чыгуу мүмкүнчүлүгүнө ээ. Бирок ашыкча көз карандуулуктун жана тандоонун жоктугунун баасы өтө чоң болот. Биз муну өз тажрыйбабызда көрдүк”, – деди Боррель.

Өз сөзүндө ал негизинен Кытай менен Европаны Казакстан, Азербайжан, Грузия жана Түркия аркылуу байланыштырган Транскаспий коридору жөнүндө сөз кылды. Боррель белгилегендей, Европа реконструкциялоо жана өнүктүрүү банкы бул коридордун техникалык-экономикалык негиздемесинин үстүндө иштеп жатат.

Боррель Орусия менен Кытай Борбор Азияда “маанилүү роль ойной турганын”, бирок Евробиримдик аймактын “негизги соода жана инвестициялык өнөктөшү” экенин кошумчалады. Ал ЕБ акыркы он жылда Борбор Азияга 100 миллиард евродон ашык инвестиция салганын, бул Орусия менен Кытайга караганда “бир топ көп” экенин белгиледи. Биримдик дагы 300 миллиард еврого чейин бөлүүнү пландоодо.

Орусия Украинага басып киргенден кийин Батыш өлкөлөрү киргизген санкциялардан улам Орусия Борбор Азия өлкөлөрү менен кызматташууну күчөткөн. 2022-жылдын октябрында Орусия – Борбор Азия форматындагы биринчи саммит өтүп, анда орус президенти Владимир Путин “Орусия Борбор Азия өлкөлөрүнүн экономикасынын алдыңкы инвестору: биздин түз инвестициялардын жалпы көлөмү беш миллиард долларга жакын” деп билдирген.

Евробиримдик Кыргызстандын санариптештирүү тармагын өнүктүрүүгө 3 млн. евро бөлөт

Европа биримдиги (ЕБ) Кыргызстандын санариптештирүү тармагын өнүктүрүүгө 3 миллион евро бөлөт. Бул тууралуу өлкөнүн Тышкы иштер министрлигинин (ТИМ) басма сөз кызматы билдирди.

Мекеменин маалыматына караганда, тиешелүү чечим тышкы иштер министринин орун басары Айбек Молдогазиев менен Европа комиссиясынын эл аралык кызматташтык боюнча башкы директору Петерис Устубстун жолугушуусунда кабыл алынды.

“Жолугушууда көп жылдык индикативдик программанын алкагындагы долбоорлорду улантуу, ошондой эле санариптештирүү тармагындагы долбоорлордун алкагында 3 миллион евро колдоо көрсөтүү боюнча макулдашуулар жетишилди”, – деп жазылган министрликтин билдирүүсүндө.

Кыргызстандын бийлиги бир нече жылдан бери мамлекеттик мекемелерге санариптештирүү киргизилип жатканын билдирип келет. Президент Садыр Жапаров бир канча жолу мамлекеттик органдарды кеңсе кагаздарын колдонууну кыскартып, электрондук документ жүргүзүүгө өтүүгө чакырган. Министрлер кабинетинин маалыматына караганда, мындай чара кагаз колдонууну 50% кыскартып, жылына 112 миллион сом үнөмдөөгө мүмкүндүк берет.

КРнын делегациясы Европа Биримдиги – Борбор Азия форматындагы министрлердин 18-жыйынына катышты

Кечээ, 17-ноябрда Самарканд шаарында Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министринин орун басары Айбек Молдогазиев жетектеген Кыргыз Республикасынын делегациясы Европа Биримдиги – Борбор Азия форматындагы министрлердин 18-жыйынына катышты.
Жолугушуунун жүрүшүндө тараптар коопсуздук, соода-экономикалык, инвестициялык, суу-энергетикалык өз ара аракеттенүү, айлана-чөйрөнү коргоо, билим берүү, илим жана инновациялар чөйрөсүндөгү аймактар аралык кызматташуунун кеңири спектри боюнча пикир алышты.
COVID-19 кризисинин кесепеттерин жоюу үчүн соода-экономикалык тармакта өз ара пайдалуу кызматташтыкты чыңдоого даярдыгын ырасташты. Бул максатта сооданын көлөмүн көбөйтүү, “жашыл экономиканы” өнүктүрүү, Борбор Азияга инвестиция тартуу жана ВСП+ программасын натыйжалуу пайдалануу боюнча конкреттүү чаралар жана инструменттер каралды.
Кыргыз тарап эркин соода, инвестиция, транспорттук-транзиттик инфраструктураны өнүктүрүү жана санариптештирүү Борбор Азиядагы өсүштүн кыймылдаткычы болушу керектигин белгиледи. Ошондой эле өлкөдөгү кичи жана орто бизнести өнүктүрүү жана андан ары колдоо, бизнес чөйрөсүн чыңдоо боюнча чаралар тууралуу маалымат берилди. 2021-жылдын 5-ноябрында Бишкекте өткөн биринчи форумдан кийин Кыргызстандын ЕБ-БА Экономикалык форумун түзүү демилгесин Казакстан 2023-жылы улантышы айтылды.
Аймак өлкөлөрү менен Евробиримдик коопсуздук маселелерин, анын ичинде Ооганстандагы кырдаалды, чек араны жөнгө салуу, терроризмге, экстремизмге жана баңги аткезчилигине каршы күрөштү талкуулашты.
Дүйнөдөгү бир топ татаал жана чыңалган геосаясий кырдаалдын, Ооганстандагы туруксуздуктун жана дүйнөнүн ар кайсы бөлүктөрүндө чыңалуунун жаңы очокторунун шартында Кыргыз делегациясы бардык маселелерди саясий жана дипломатиялык жол менен чечүү зарылдыгын жана коопсуздук маселелери боюнча диалогду улантуунун жана пикир алмашуунун жогорку актуалдуулугун белгиледи.
Жолугушуунун катышуучулары климаттын тез жана кайтарылгыс өзгөрүшүнүн маселелери боюнча жалпы тынчсызданууларын билдиришти. Бул маселе боюнча кыргыз тарап кайра жаралуучу энергия, ресурстарды жана энергияны үнөмдөө, “жашыл” транспорт, органикалык айыл чарба калдыктарды башкаруу, токой плантацияларын калыбына келтирүү жана көбөйтүү чөйрөлөрүндө конкреттүү долбоорлорду ишке ашыруу аз көмүртектүү жана жашыл өсүү жолунда чечим болушу мүмкүн экенин билдирди.

Жогорку Кеңеш кыргыз-өзбек чек арасы боюнча келишимди ратификациялады

Жогорку Кеңеш 17-ноябрдагы жалпы жыйынында кыргыз-өзбек чек арасынын айрым тилкелерин делимитациялоо боюнча келишимди ратификациялоо жөнүндөгү мыйзам долбоорун дароо үч окууда карап, кабыл алды. Документти 64 депутат колдоп, 19у каршы добуш берди.

Ошондой эле чек арадагы Кемпир-Абад суу сактагычынын суу ресурстарын биргелешип башкаруу тууралуу келишим да колдоо тапты.

Процедурага ылайык, мыйзам президент кол койгондон кийин күчүнө кирет.

Жыйынга президент Садыр Жапаров катышып: “Эч коркпоңуздар. Биз туура жолдо кетип баратабыз. Жер берип жаткан жокпуз. Тескерисинче, мурдагылар берип жиберген жерлерди кайтарып алуудабыз”,- деп айтты.

Келишимге каршы пикирин билдирген депутат Адахан Мадумаров он мүнөт сөз берүүнү өтүнүп, колунда үч томдук архивдик документтер бар экенин айтты.

“Сабаттуу деген Усубалиев, Сүйүнбаев, Разаков бир да жер бербегенин далилдеген документтер турат… Алардын баарын катып коюп, көзүңүзгө көрсөтпөй жатышат да, урматтуу кесиптештер”, – деди Мадумаров. Бирок ага сөз берилген жок.

Улуттук коопсуздук боюнча мамлекеттик комитеттин төрагасы Камчыбек Ташиев кооптонууга негиз жок экенин, чек араны тактоо иши жеңил болбогонун айтып, келишимге кол коюлса Кыргызстандын аянты 15,5 миң гектарга көбөйөрүн билдирди.

Келишимге ылайык, Кемпир-Абад суу сактагычынын суусун Кыргызстан менен Өзбекстандан 12ден адам (ред: 24 киши) кирген биргелешкен комиссия башкарат. Өзбекстан суу сактагычтын коопсуздугун камсыздайт, техникалык жактан тейлейт жана кыргыз тарап менен макулдашылган көлөмдө сууну агызат. Суунун деңгээлин горизонталь боюнча 900дөн жогору эмес кармап туруу милдетин алат. Бирок буга өзгөчө кырдаалдар – мисалы, суу каптоо, жаратылыш кубулуштары жана форс-мажордук жагдайлар кирбей турганы жазылган.

Кыргызстанда Кемпир-Абад суу сактагычынын жеринин Өзбекстанга берилишине каршы болгон 30га жакын саясатчы, активисттер “жапырт башаламандык уюштурууга даярданган” деген шек менен камакка алынды. Алар муну саясий куугунтук катары баалап жатышат.

Садыр Жапаров кыргыз-тажик чек арасын тактоо сунушу жыл соңуна чейин берилерин айтты

Тажикстан ТИМи Ооганстандагы этникалык тажиктердин укугунун бузулуп жатканына кабатыр болду.

Кыргызстандын Тажикстан менен чек арасын тактоо боюнча документтери өлкө парламентинин кароосуна жыл соңуна чейин сунуш кылынат. Бул тууралуу 17-ноябрда Жогорку Кеңеште кыргыз-өзбек чек арасы боюнча мыйзам долбоору каралып, колдоо тапкандан кийинки жыйынтыктоочу сөзүндө президент Садыр Жапаров билдирди:

“Эми Кудай буюрса, Тажикстан менен чек ара тилкелерибизди бүтүрөбүз. Тоскоолдуктар болбосо жаңы жылга чейин бүтүрүп алып келебиз деп жатабыз. Бүгүн айтылып өттү, 199 миң чарчы чакырым болсо, эми 210 миңден ашыгыраак чарчы чакырым болуп биздин картабыз чоңоюп жатат. Тажикстан менен да бүтүрөбүз”.

Кыргызстан менен Тажикстандын ортосунда жалпысынан 972 чакырым чек ара тилкеси бар. 664 чакырым боюнча орток пикир бар экенин эки өлкөнүн президенттери 2022-жылдын апрель айында ырасташкан.

Чек ара толук тактала элек болгондуктан ортодо түрдүү кагылыштар токтобой келет. Алардын соңкусу быйыл 16-17-сентябрда катталды. Кан төгүлгөн бул окуяны Кыргызстандын Тышкы иштер министрлиги “Тажикстандын алдын ала пландаган куралдуу агрессиясы” деп атаган. Расмий Дүйшөмбү кайра Бишкекти күнөөлөгөн.

Кыргызстан кол салуудан бери дегенде 63 жаранынан айрылды. Жараат алгандардын расмий эсеби 200гө жакындады. Тажикстандын Тышкы иштер министрлиги чек арада 41 жараны каза тапканын, 200 чукулу жаракат алганын билдирген. “Озоди” радиосу өз булактарына таянып 81 кишинин тизмесин жарыялаган.

Садыр Жапаров Төрт-Көчө тилкесине нейтралдуу, статус-кво макамы берилерин айтты

Президент Садыр Жапаров Жогорку Кеңештин 17-ноябрдагы жыйынында Төрт-Көчө тилкесине статус-кво берилип жатканын билдирди. Өлкө башчы анын алкагында Тажикстандан 20га жакын, Кыргызстан тараптан үч-төрт турак жай алынарын кошумчалады.

“Сиз кол коюп жиберген (ред: Адахан Мадумаров) протокол боюнча “ал мыйзамсыз” деп айтып атасыз. Бирок тигил тарап барбайт экен. “Мына” деп эле көрсөтүп туруп алат экен. Бир нече жолу көрсөттү. Өткөндө Астанада да үч тараптуу жолугушууда “кол коюп берип эле аткарбайт” деп көрсөтүштү. Андан бери Камчыбек Кыдыршаевич эки жолу сүйлөшүп келди. Биз эми аны кайра кайтарып, нейтралдуу, статус-кво бердиртип атабыз. Андай болсо сеники да, меники да эмес болсун деп ушуга макул кылдык. Эгерде айнып кетпесе эле. Нейтралдуу аймак. Биз Лейлекке түз өтөбүз. Алар Ворухга түз кетет. Ортодо нейтралдуу зона болот”, – деди Садыр Жапаров.

Жогорку Кеңештин депутаты Адахан Мадумаров 2009-жылы Коопсуздук кеңешинин катчысы болуп турган кезде Ош – Баткен – Исфана жолун оңдоого жана көпүрө куруу үчүн 275 метр узундуктагы беш гектар жерди тажик тараптан 49 жылдык мөөнөткө ижарага алуу боюнча протоколго кол койгон. Депутат документ юридикалык күчкө ээ эмес экенин кайталап келет.

Президент Садыр Жапаров 17-январда “Вечерний Бишкек” басылмасына курган маегинде 2009-жылы Баткендеги Төрт-Көчө тилкеси боюнча кол коюлган протоколду “чыккынчылык” деп атаган.

Жогорку Кеңеш ушул тапта Кыргызстан менен Өзбекстандын чек арасынын айрым участоктору жөнүндө келишимди жана Кемпир-Абад суу сактагычынын суусун биргелешип башкаруу жөнүндө кыргыз-өзбек өкмөттөр аралык макулдашууну ратификациялоо жөнүндө мыйзам долбоорун карап жатат.

Бишкекте Кемпир-Абад боюнча нааразылык акция өтүүдө

17-ноябрда Бишкектеги Максим Горький атындагы гүлбакта Кемпир-Абад суу сактагычынын жеринин Өзбекстанга берилишине каршы нааразылык акция өтүп жатат.

Жыйырма чакты киши Жогорку Кеңештин депутаттарына кайрылып, кыргыз-өзбек чек арасы боюнча мыйзам долбоорун ратификациядан өткөрбөөгө чакырышты.

Ушундай эле талап коюлган акция Ош облусунун Өзгөн районунун акимчилигинин алдында да өтүп жатат.

Жогорку Кеңеш Кыргызстан менен Өзбекстандын чек арасынын айрым участоктору жөнүндө келишимди жана Кемпир-Абад суу сактагычынын суусун биргелешип башкаруу тууралуу кыргыз-өзбек өкмөттөр аралык макулдашууну ратификациялоо боюнча мыйзам долбоорун карап жатат.

Президент Садыр Жапаров менен Улуттук коопсуздук боюнча мамлекеттик комитетинин төрагасы (УКМК) Камчыбек Ташиев Өзбекстан менен чек араны тактоодо Кыргызстан утушта экенин айтышты.

Макулдашууга ылайык, Кемпир-Абад суу сактагычынын суусун Кыргызстан менен Өзбекстандан 12ден адам (ред: 24 киши) кирген биргелешкен комиссия башкарат. Өзбекстан суу сактагычтын коопсуздугун камсыздайт, техникалык жактан тейлейт жана кыргыз тарап менен макулдашылган көлөмдө сууну агызат. Суунун деңгээлин горизонталь боюнча 900дөн жогору эмес кармап туруу милдетин алат. Бирок буга өзгөчө кырдаалдар мисалы, суу каптоо, жаратылыш кубулуштары жана форс-мажордук жагдайлар кирбей турганы жазылган.

Кыргызстанда Кемпир-Абад суу сактагычынын жеринин Өзбекстанга берилишине каршы болгон 30га жакын саясатчы, активисттер “массалык башаламандык уюштурууга даярданган” деген шек менен камакка алынды. Алар муну саясий куугунтук катары баалап жатышат.

Меню