Menu

КР Атайын жана Ыйгарым укуктуу Элчиси Нурлан Айтмурзаев АКШнын Аспен шаарында өтүп жаткан 6-Глобалдык тоо шериктештигинин жолугушуусунда сөз сүйлөдү

Кыргыз Республикасынын делегациясы 2022-жылдын 27-28-сентябрында АКШнын Аспен шаарында өтүп жаткан 6-Глобалдык тоо шериктештигинин жолугушуусунда сөз сүйлөдү.

Өз сөзүндө Кыргыз Республикасынын Президентинин тоолорду өнүктүрүү боюнча атайын өкүлү, Кыргыз Республикасынын Атайын жана Ыйгарым укуктуу Элчиси Нурлан Айтмурзаев тоолуу өлкөлөрдүн жогорку өкүлдөрүнө, эл аралык уюмдарга, коммерциялык эмес экологиялык активисттерге жана башка катышуучуларга Кыргыз Республикасынын глобалдык тоо демилгелери тууралуу маалымат берди.

Атап айтканда, кыргыз делегациясы катышуучуларды Кыргыз Республикасынын Президенти С.Н. Жапаров тарабынан БУУнун Башкы Ассамблеясынын 76 жана 77-сессияларынын жалпы дебаттарында, Глазгодо өткөн климаттын өзгөрүүсү боюнча саммитте жана башка эл аралык форумдарда айтылган демилгелер менен тааныштырды.

Катышуучулар ошондой эле мамлекет башчысы тарабынан Эл аралык тоолорду туруктуу өнүктүрүү жылынын алкагында жарыяланган Тоо экосистемаларын жана климаттык туруктуулукту коргоо жылынын алкагында өткөрүлгөн «Жашыл Мурас» сыяктуу улуттук иш-чаралар менен таанышты.

Катышуучулардын өзгөчө көңүлү 2023-2027-жылдарга БУУнун тоолуу аймактарды өнүктүрүү боюнча беш жылдык иш-аракеттер планын кабыл алуу максатында Кыргызстан тарабынан демилгеленген БУУнун Башкы Ассамблеясынын жаңы резолюциясына да бурулду.

Делегациялардын башчылары жана ПРООН, ФАО, ЮНЕП, Дүйнөлүк банк сыяктуу эл аралык уюмдардын жогорку өкүлдөрү Кыргызстанга тоолуу өлкөлөрдүн жалпы кызыкчылыктарын дүйнөлүк аренада жылдырып жаткандыгы үчүн ыраазычылык билдиришти. Колорадо штатынын губернатору Жаред Полис Кыргыз Республикасынын 2022-жылды Туруктуу тоолорду өнүктүрүүнүн эл аралык жылы деп жарыялоосун кубаттады. Жыйындын катышуучулары ошондой эле БУУнун тоолуу аймактарды өнүктүрүү боюнча беш жылдык аракеттер планын кабыл алууну колдошту.

ИИМ: Жеке ишкерге кол салып, андан $50.000 акча опузалап талап кылган Жети-Өгүздүн эки тургуну кармалды

Ишкердик субъекттеринин укуктарын жана мыйзамдуу кызыкчылыктарын коргоо милициянын артыкчылыктуу багыттарынын бири болуп саналат.
Ички иштер министрлиги, ишкерлерге кылмыштуу жана башка мыйзамсыз кол салууларды алдын алууга, бөгөт коюга жана бизнес чөйрөсүнүн өкүлдөрү өздөрүнүн ишмердүүлүгүнүн корголгондугун сезиши үчүн жагымдуу шарттарды түзүүгө багытталган бардык зарыл чараларды көрүүдө.
2022-жылдын сентябрь айында ИИМдин КИББдин Бишкек шаары боюнча 3-башкармалыгынын УКККБнын (Уюшкан кылмыштуулукка каршы күрөшүү башкармалыгы) кызматкерлери ишкердик кылган жаранды кылмыштуу топтун мүчөлөрү унаа менен сүзүп кеткендиги тууралуу маалымат алышкан.
Өздөрүн кылмыштуу топтордун биринин өкүлдөрүбүз деп тааныштырган белгисиз адамдар, Аламүдүн районунун тургунуна психологиялык кысым көрсөтүү жолу менен коркутуп, 50 миң АКШ доллары өлчөмүндө акча каражатын опузалап талап кылып жүрүшкөнү аныкталган.
Мындан тышкары, кол салгандар үй-бүлө мүчөлөрүнүн өмүрүнө жана ден-соолугуна, ошондой эле ишкердин бизнестеги ишмердүүлүгүнө зыян келтире тургандарын айтып, аны коркутуп келишкен.
Аталган факт Кылмыштардын бирдиктүү реестрине катталып, Аламүдүн райондук ички иштер бөлүмү тарабынан Кыргыз Республикасынын Кылмыш-жаза кодексинин 208-беренеси (опузалап талап кылуу) менен кылмыш иши козголгон.
Жогорудагы кылмышка шектүү адамдарды аныктоо жана кармоо максатында комплекстүү тергөө-ыкчам иш-чаралары жүрүп баштаган.
Кечээ, Бишкек шаары боюнча ИИМдин КИББдин 3-башкармалыгынын ыкчам кызматкерлери Бишкек ШИИББдин атайын операциялар отрядынын кызматкерлери менен биргеликте жүргүзгөн ыкчам иш-аракеттеринин натыйжасында ишкерден опузалап акча талап кылып жаткандарды 200 000 (эки жүз миң) сом өлчөмүндөгү акча каражатын алып жаткан жеринен кармашкан.
Алар, Ысык-Көл облусунун Жети-Өгүз районунун тургундары 1973-жылы туулган М.Б. жана 1981-жылы туулган К.А. экендиги аныкталган.
Кармалгандардын бирөөсү мурда сот жообуна тартылган.
Азыркы учурда бул факты боюнча иликтөөнү Аламүдүн РИИБдин тергөө кызматы жүргүзүп жатат. Кармалган жарандардын ушул сыяктуу башка кылмыш иштерине тиешеси бардыгы текшерилип жатат.

Тажикстан да Орусиянын "Мир" карталарын тейлөөнү токтотту

Тажикстандагы “Душанбе Сити” банкы техникалык мүчүлүштүктөрдөн кийин Орусиянын “Мир” төлөм системасынын карталарын тейлөөнү токтотту.

ТАСС агенттигинин маалыматына караганда, учурда аталган банктын банкоматтары менен РОS-терминалдары “Мир” карталарын кабыл албай жатат.

Банктан техникалык көйгөйлөр 23-сентябрда башталганын билдиришкен.

“Душанбе Сити” карта колдонуучуларынын саны боюнча Тажикстанда экинчи орунда турган банк.

Тажикстанда “Мир” карталарын эки гана банк тейлейт – “Сбербанк Тажикстан” (“Амонатбанк”) жана “Душанбе Сити”.

23-сентябрда Өзбекстанда да техникалык себептерден улам “Мир” караталарын кабыл алуу убактылуу токтотулган.

Буга чейин Вьетнамдын, Түркиянын жана Казакстандын айрым каржы-насыя уюмдары “Мир” төлөм системасы менен иштешүүнү токтоткону кабарланган.

Булак: Борбор Азия жаңылыктар кызматы

Өзбекстанда Орусиянын "Мир" карталарын тейлөө убактылуу токтотулду

Өзбекстанда Орусиянын “Мир” төлөм системасынын карталарын тейлөө убактылуу токтотулду. Бул тууралуу Uzcard – Бирдиктүү жалпы улуттук процессинг борборунун басма сөз кызматы кабарлады.

Мекеменин билдирүүсүндө орус банктары чыгарган “Мир” карталарын тейлөө техникалык себептерден улам токтотулганы белгиленген.

“Өзбекстандын аймагында Uzcard – “Мир” кобейджинг карталары штаттык режимде иштеп жатат. Бирок чет өлкөлөрдө иштеген жок”, – деп жазылган билдирүүдө.

Социалдык түйүн колдонуучулары Өзбекстанда “Мир” карталарын пайдаланууда көйгөйлөр болуп жатканын бир нече күндөн бери жазып жатышкан. 21-сентябрда Uzcard орусиялык төлөм системасынын карталарын кабыл алууну улантып жатканын билдирген.

12-сентябрдан тарта Өзбекстандагы “Капитал” жана “Ипак Йули” банктары чет өлкөлүктөргө эсеп ачуу жана банк карталарын берүү шарттарын катаалдаткан. “Капитал” банк мындан ары банк карталары “студент”, “расмий ишке орношкон” жана “Өзбекстанда 15 күндөн көп убакыт жүргөн” деген категорияларга туура келген чет өлкөлүктөргө гана берилерин билдирген. “Ипак Йули” чет өлкөлүктөр эсепти банктын Ташкенттеги башкы кеңсесинен гана алса болорун кабарлаган.

Орусия быйыл февралда Украинага кол салгандан кийин Батыш өлкөлөрү Москвага каршы болуп көрбөгөндөй санкцияларды киргизип, чектөөлөргө орус банктары да туш болгон. Орусиялыктар башка өлкөлөрдө орус банктарынын карталары менен төлөө жана чет өлкөлүк төлөм кызматтарын пайдалануу мүмкүнчүлүгүнөн ажыраган. Мындан улам Орусия жарандарынын көбү санкцияларды кыйгап өтүү үчүн КМШ өлкөлөрүнүн жана Түркиянын банктарынан карта ачтыра башташкан. Алар үчүн “карта туризминин” негизи багыты Борбор Азия өлкөлөрү, анын ичинде Кыргызстан, Казакстан, Өзбекстан жана Тажикстан болуп калган.

Булак: Борбор Азия жаңылыктар кызматы

Казакстанда Орусиянын 15 телеканалын көрсөтүү токтотулат

“Beeline Казакстан” байланыш оператору 5-октябрдан тарта BeeTV сервиси менен “TV+Үйдөгү интернет” пакетинде Орусиянын телеканалдарын көрсөтүү токтотуларын билдирди.

Кеп “Дом кино”, “Победа”, “О!”, “Первый канал СНГ”, “НТВ МИР”, “Карусель International”, “Россия 24”, “Музыка Первого”, “РТР Планета”, “Время: далекое и близкое”, “Телекафе”, “Поехали”, “Дом кино Premium HD”, “Бобёр”, “Россия К” телеканалдары жөнүндө болууда.

Байланыш операторунун билдирүүсүндө бул телеканалдар “Еврокино”, “Любимое Кино”, “1HD music” жана “Еда Премиум HD” каналдары менен алмаштырылары белгиленген. Мындан тышкары BeeTV сервисине 13 аймактык телеканал кошулат.

Орусия Украинага басып киргенден бери Казакстанда Кремлдин мамлекеттик пропагандасынын казак жарандарына тийгизип жаткан таасири тууралуу көп айтыла баштаган.

Апрелде коомдук пикирге мониторинг жүргүзгөн Demoscope бюросу “Орусиянын Украинага басып кириши” деген темадагы социологиялык сурамжылоосунун жыйынтыгын жарыялаган. Анын авторлору казакстандыктардын көбү орус пропагандасынын таасири алдында калып, согуш тууралуу Акордонун же ата мекендик ЖМКлардын билдирүүсүнө караганда Кремлдин агрессивдүү маалыматтарын көбүрөөк кабыл алышат деген жыйынтыкка келишкен.

Февраль айында Орусия Украинага басып киргенден кийин Караганда облусундагы “Ремстройсервис” компаниясы согушка нааразылык катары орус телеканалдарын өчүргөн. Аймакта интернет жана телекөрсөтүү кызматтарын көрсөткөн компания анда “согушка жана согуш пропагандасына каршы экенин” жарыялаган. Бирок компания ошол эле күнү орус телеканалдарын кайра көрсөтө баштаган.

Бир аптада Кыргызстанда 3,5 миңден ашуун орус жараны каттоого турду

21-сентябрдан бери Кыргызстанда Орусиянын 3,5 миңден ашуун жараны каттоого турду. Санариптик өнүгүү министрлиги алар августта келгенин билдирди.

Эреже боюнча, Кыргызстанга келген орусиялыктар өлкө аймагында 30 жумушчу күнү аралыгында каттоосуз жүрө алышат. Андан соң алты айга каттоого турушат. Алты ай өткөндөн кийин же өлкөдөн чыгып кетүүгө, же каттоосун дагы жарым жылга узартууга милдеттүү.

Министрликтин эсебинде, быйыл сегиз айда Кыргызстанга келип, каттоого тургандардын саны 170 миңге чамалайт.

“Бул жаңы катталгандар менен кошо каттоосун узарткандардын жалпы эсеби экенин белгилейбиз”, – деди министрликтин басма сөз катчысы Дамира Азимбаева.

2021-жылдын сегиз айында 141 орусиялык каттоого турган.

21-сентябрда жарыяланган мобилизацияга байланыштуу жүздөгөн орусиялыктар, негизинен эркектер жапырт өлкөдөн чыгып кетип жатышат. Мунун жыйынтыгында казак-орус чек арасында автоунаалардын бир нече чакырымга созулган кезеги пайда болду.

Орусиянын өзүндө мобилизацияга каршы акциялар уланууда. Аларды полиция күч менен таратып, жүздөгөн адамды кармап кетти. “ОВД-Инфо” укук коргоо тобу билдиргендей, 26-сентябрга карата 2386 киши кармалды.

Жалал-Абад мамлекеттик университетинде 82 студент жасалма документ аркылуу диплом алганы аныкталды

Башкы прокуратура Жалал-Абад мамлекеттик университетинде 82 студент жасалма документ аркылуу диплом алганы аныкталганын билдирди. Анда аталган окуу жайды текшерүү маалында бюджеттик орундарды бөлүштүрүүдө мыйзам бузуу фактылары катталганы жазылган.

“Университеттин педогогикалык багыты боюнча бюджеттик (гранттык) группаларды аяктаган 82 бүтүрүүчү облус аймагындагы райондордогу мектептерде эки-үч жыл иштегени тууралуу жалган буйрук, тактама жана күбөлөндүрүлгөн эмгек китепчелеринин көчүрмөлөрүн тапшырып, жогорку окуу жайды бүтүргөнү тууралуу дипломдорду алып кеткен. Документтерди текшерүүдө алар мектептерде иштебегени аныкталган”, – деп айтылат маалыматта.

Башкы көзөмөлдөөчү органдын эсебинде, мамлекетке 600 миң сомго жакын зыян келтирилген. Учурда Кылмыш-жаза кодексинин 337-беренеси (кызмат абалынан кыянат пайдалануу) менен иш козголуп, тергөө уланууда.

Улуттук коопсуздук комитети (УКМК) ушул жылдын башында мамлекеттик кызматкерлердин жогорку билими тууралуу дипломдорун текшере баштаган жана бул өнөктүк үч айга созуларын билдирген. Анда тизмеде жогорку билими тууралуу документи жасалма деп шек саналгандардын арасында министрлер, алардын орун басарлары, президенттин облустагы өкүлү, шаар мэрлери, депутаттар, судьялар баштаган бир катар кызмат бар экени айтылганы менен дээрлик көбүнүн аты-жөнү ачык жарыяланган эмес.

УКМК апрелде Жогорку Кеңештеги “Ата-Журт – Кыргызстан” фракциясынан депутат Фархат Исмаилов менен “Альянстын” депутаты Фарходбек Алимжановдун жогорку билими тууралуу документтери жасалма болуп чыкканы тууралуу БШКга маалымат берилгенин билдирген. Боршайком атайын кызмат жөнөткөн материалдарды тиешелүү мекеме-органдар менен чогуу карап чыккандан кийин мыйзамга жараша чечим кабыл алынарын кабарлаган.

Ушул айдын башында БШКга тиешелүү документтер дагы деле келе электиги белгилүү болгон. Буга байланыштуу Билим берүү жана илим министрлиги түшңдүрмө берген эмес.

Дипломдору жасалма деп шек саналып жаткан депутаттар дипломдору жасалма экенин төгүндөгөн.

Өткөн айда Билим берүү жана илим министрлигинин комиссиясы экс-депутат Рыскелди Момбековдун дипломун жараксыз деп тапкан. Саясатчы эки диплому бар экенин айтып келет. Анын өкүлү 2020-жылы октябрь айындагы башаламандык учурунда анын парламенттеги иш бөлмөсүнөн дипломатиялык паспорту менен 2003-жылы алган диплому уурдалып кеткенин айткан.

БШК жыл башында “Бүтүн Кыргызстан” фракциясынан депутат Орозайым Нарматованын диплому жасалма деген негизде анын мандаттан ажыраткан. Экс-депутат муну саясий куугунтук катары сыпаттаган.

Акылбек Жапаров Бишкекте №75 мектеп-лицейдин ачылышына катышты

Бүгүн Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинетинин Төрагасы Акылбек Жапаров жана Бишкек шаарынын мэри Эмилбек Абдыкадыров №75 жалпы билим берүүчү мектеп- лицейдин ачылыш аземине катышты.

Министрлер Кабинетинин башчысы белгилегендей, мектептин имараты авариялык абалда болгон, буга байланыштуу 550 окуучуга эсептелген жаңы мектепти куруу чечими кабыл алынган.

«Бүгүн биз жаңы, заманбап мектепти ачып жатабыз, анда өлкө жетекчилигинин, борбордун мэриясынын аракети менен балдардын билим алуусу жана инсандык өнүгүүсү үчүн жакшы шарттар түзүлдү. Билимди алуу жана топтоо гана эмес, алган билимди иш жүзүндө пайдалана билүүнү үйрөнүү керек. Билим берүү тармагында реформаларды баштап, 12 жылдык билим берүүгө өтүп жатабыз. Балдарыбыздын мамлекеттик, расмий жана англис тилдерин эркин билүүсүнө өзгөчө көңүл бурулат. Биздин жарандар өлкөдө жашап, дүйнөнүн бардык булуң-бурчунда эмгектенишине кызыкдарбыз», – деди Акылбек Жапаров.

Маалымат үчүн: Эки кабаттуу билим берүү мекемеси 20 окуу классынан турат. Жер участогунун жалпы аянты – 1,8 га, ал эми имараттын аянты 5607 кв. метрди түзөт.

Мектепте бардык зарыл көмөкчү кабинеттер: кийим илигичи менен вестибюль, санитардык кабинеттер, канцелярия, универсалдуу мастерской, кыздар үчүн эмгек классы, дарыгердин, техникалык кызматкерлердин, машыктыруучунун кабинети, инвентарларлар коюулуучу, дарылоо бөлмөлөрү, ашкана, түштөнүү залы. кийим алмаштыруучу жай, лабораториялар, китепкана, окуу залы жана жыйындар залы каралган.

Окуу класстарынан тышкары мектеп имаратында өзүнчө блок менен бөлүнгөн музыка класстары да бар.

Президенттин Ысык-Көл облусундагы ыйгарым укуктуу өкүлү Алтынбек Сулайманов өз каалоосу менен кызматын тапшырды

Президенттин Ысык-Көл облусундагы ыйгарым укуктуу өкүлү Алтынбек Сулайманов өз каалоосу менен кызматын тапшырды. Бул тууралу өкүлчүлүктүн Facebook социалдык тармагындагы баракчасында Алтынбек Сулаймановдун билдирүүсү жарыяланды.

Төмөндө А.Сулаймановдун билдирүүсү:

Урматтуу мекендештер!
Баарыңыздарга маалым, мен дайыма өлкөбүздүн аймактык башкаруусун түп-тамырынан реформалоону сунуштап келгем. Ар дайым жергиликтүү бийликтин ишин сындап, губернаторлор, акимдер, айыл өкмөттөр толук кандуу иш жүргүзө албай жатканын да айтып келгем. “Ат баспайм деген жерин миң басат” дегендей, тагдыр буйруп өзүм губернатор болуп калдым. Жергиликтүү бийликтин ишин жон терим менен сезип, ичинен көрдүм. Жергиликтүү бийликте бүгүнкүдөй башкаруу болуп турганда, элетте эч кандай өнүгүү болбосуна көзүм жетти. Жергиликтүү өзүн-өзү башкаруу бийлиги олуттуу реформага муктаж. Борбордук башкарууну децентрализациялоо керек. Мен саясатчы, сөзүнө бек турган инсан катары ар бир баштаган ишимди аягына чыгарууга аракеттенип келем. Мындай жергиликтүү башкаруу системасы иштеп турганда аракеттерим текке кетерине көзүм жетти. Ошондуктан мен Ысык-Көл элинин да, өзүмдүн да убактымды кетирбей, өз каалоом менен кызматымды тапшырууну чечтим.

Актилек Мусаева Кыргызстандын Кытайдагы Атайын жана ыйгарым укуктуу элчиси болуп дайындалды

Бүгүн, 27-сентябрда Кыргыз Республикасынын Президенти Садыр Жапаров кол койгон Жарлыкка ылайык, Мусаева Актилек Ишенгазыевна Кыргыз Республикасынын Кытай Эл Республикасындагы Атайын жана ыйгарым укуктуу элчиси болуп дайындалды.

Канайым Бактыгулова Кыргызстандын Кытайдагы Атайын жана ыйгарым укуктуу элчиси кызматынан бошотулду

Кыргыз Республикасынын Президенти Садыр Жапаров кол койгон Жарлыкка ылайык, Бактыгулова Канайым Джумадиловна Кыргыз Республикасынын Кытай Эл Республикасындагы Атайын жана ыйгарым укуктуу элчиси, Пекин шаарындагы резиндециясы менен эки ишти айкалыштыруу боюнча Кыргыз Республикасынын Монголиядагы Атайын жана ыйгарым укуктуу элчиси кызматынан бошотулду.

Медиа коомчулук өкүлдөрү Болот Темировдун иши боюнча тынчсыздануусун билдиришти

Медиа коомчулук өкүлдөрү иликтөөчү журналист Болот Темиров Кыргызстандан чыгарыла турган болсо, аскердик мобилизация жүрүп жаткан Орусияда анын өмүрүнө коркунуч жаралышы ыктымал деген кооптонуусун билдиришти.

“Медиа полиси институту” уюму баштаган медиа өкүлдөрүнүн ачык кайрылуусу бүгүн, 26-сентябрда жарыяланды.

Анда эгер Темировдү өлкөдөн чыгарса мамлекет анын коопсуздугун чоң тобокелге салган болору белгиленди.

“Кыргызстандын Конституциясынын 56-беренесинде адамды жасаган кылмышы үчүн гана чектесе болору жазылган. Ал эми Болот Темиров жана анын жактоочулары 22-сентябрдагы сот отурумунда коюлуп жаткан айыптарды толугу бойдон четке кагып, кылмыш ишинин материалдары айыптарды негиздей да, далилдей да албаганын белгилешти” , – деп айтылат кайрылууда.

Темировду жана аны менен иштешкен төкмө акын Болот Назаровду милиция быйыл 23-январда кармап, чет жакка чыкпоо тууралуу тилкаттын негизинде кайра бошоткон.

Ошол эле күнү Улуттук коопсуздук боюнча мамлекеттик комитеттин (УКМК) төрагасы Камчыбек Ташиев журналисттерге брифинг уюштуруп, мамлекетке зыян келтирбегенин жана коррупцияга аралашпаганын айткан.

Анын алдында Болот Темировдун “Ютубдагы” Temirov LIVE каналына жемкорлук тууралуу иликтөө жарыяланып, анда Ташиевдин аты аталган.

Темировго жана Назаровго карата иш Кылмыш-жаза кодексинин “Баңгизат каражаттарын, психотроптук заттарды жана алардын аналогдорун сатып өткөрүү, маңзатты мыйзамсыз даярдоо” беренеси менен козголгон.

Журналистке “Мамлекеттик чек арадан мыйзамсыз өтүү” жана “Документтердин жасалмасын жасоо” деген эки берене да кошулган.

Тергөөнүн материалдарында Темировдун аскердик билети Орусиянын жаранына таандык экени жазылган.

УКМК жана Ички иштер министрлиги (ИИМ) журналистке бут тосуу болуп жатканы тууралуу айыптарды четке каккан.

Президенттин басма сөз кызматы бийлик иликтөөчү журналисттерге колдоо көрсөтөрүн билдирген.

Төкмө акын Болот Назаров “Ютуб” каналына жемкорлукту ашкерелеген чыгармаларын жарыялап келет.

Темировдун иши Бишкектин Свердлов райондук сотунда каралууда.

22-сентябрдагы соңку отурумда мамлекеттик айыптоо сотко аны беш жылга жалпы тартиптеги колонияга камоону сунуш кылды. Прокурор Мээрим Алиева Темировду өлкөдөн чыгаруу тууралуу маселе көтөрдү.

Кийинки отурум 28-сентябрда өтөт.

Дагестанда мобилизацияга каршы акцияларда 90 киши кармалды

Дагестанда мобилизацияга каршы митингдер кайра жанданып, 90дой киши кармалды: алардын 70и Махачкаладан, калганы Хасавюрттан экенин кабарлады.

“Кавказ.Реалии” билдиргендей, Махачкалада жүздөгөн кишилер көчөлөргө чыгышты. Нааразылыктын катышуучулары менен полициячылардын ортосунда жапырт башаламандык катталды.

Кийинчерээк полиция жана Росгвардия өкүлдөрү Ленин атындагы аянтты курчап, нааразылыкты видеого түшүргөн жаштарды кармап, телефондорун текшеришти.

Хасавюрттагы митингге эки жүздөй киши келди. Полиция аларга күч колдонуп, демонстранттар каршылык көрсөтүштү. Полиция бөлүмүнө жеткирилгендердин арасында “Новое дело” басылмасынын журналисти Идрис Юсупов менен RusNews басылмасынын башкы редактору Сергей Айнбиндер да бар. Айнбиндер кармоо учурунда аны токмоктоп, техникасын тартып алышканын билдирди.

Нааразылык акциясы Нальчик шаарында да болду. Митингчилерге жергиликтүү чиновниктер жолугушту. Алар респубилкадан канча киши Украинадагы согушка тартылары жөнүндө суроого жооп берүүдөн баш тартышты.

25-сентябрда Махачкалада мобилизацияга каршы митингдер өтүп, ага көптөгөн аялдар катышкан. 120га жакын киши кармалып, сегиз адамга кылмыш иши козголгон.

21-сентябрда Орусиянын президенти Владимир Путин жарым-жартылай мобилизация жарыялаган. Анын буйругу орус армиясы Украинада чегинип жаткан маалга туш келди. Бул – Экинчи дүйнөлүк согуштан кийин Орусияда жарыяланган алгачкы мобилизация.

Булак: Борбор Азия жаңылыктар кызматы

Тилек Токтогазиев, экс-министр: "Урматтуу Президент, Кара-Балта спирт заводуна сиздин кишиңизди жетекчи кылып дайындабай койгонум үчүн мени "иштей албады" деп жатасызбы?"

Күнөсканачы ишкер, экс-министр Тилек Токтогазиев facebook социалдык тармагындагы өзүнүн баракчасы аркылуу президент Садыр Жапаровго каяша айтты:
Урматтуу Президент!
Сиз 23 сентябрь күнү “Кабар” маалымат агенттигине берген маегиңизде:
“Эсиңиздердеби, Октябрь окуясынан кийин жалаң жаштарды алып келе баштагам. Жарым жылга жакын иштешти. Тажрыйба болбогондон кийин өздөрү да кыйналат экен, мамлекетти да кыйнайт экен.” – дептирсиз.
Биринчиден тактоо иретинде айтып коеюн, Кыргыз Республиканын мыйзамы боюнча жаштар деп 14 жаштан 28 жашка чейинкилерди атай алабыз. Мен Кыргызстандын тарыхында эң жаш министр катары болуп, 29 жашымда дайындылдым. Биздин Өкмөттө 40 жашка толо электерден Артем Новиков (33 жашта) жана Алтынбек Исмаилов (34 жашта) эле болгон. Калгандар орто муун же улуу муундагылар болгон эле. Жалаң жаштар дегениңиз – карандай калп. Ошол эле учурда, үчөөбүз тең жогорку билимдүү, өз тармактарыбыздагы адистер катары ишти тың эле алып кетип жатканбыз.
Экинчиден биздин Өкмөт жарым жыл эмес, 3 эле ай иштеди. Бул сиздин экинчи калпыңыз.
“Министр болгондордун арасында “штаттык расписание” деген эмне экенин билбегендер болду. Анан кантип килейген министрликти башкарат?” – деп айтыптырсыз. Ушул министрдин аты-жөнүн айтып коюңуз! Эл билсин. Бирок билип билбей жалпы жаштарга көө жаппаңыз.
Урматтуу Президент, ушактын деңгээлинен чыгыңыз. Андан көрө дүйнөгө уят болбой, бийликтин 3 бутагын унутпай эстеп жүрүңүз.
“Күнөскана ачып, бадыраң өстүрүп алса эле «ии, мен министр болууга даяр экем» деп ойлобош керек. Министрлик бир теплица менен эле чектелбейт.” – деп мен жөнүндө айтыптырсыз. Ушул жерде менде сизге төмөнкү суроолор жаралып калды:
1) Мени министр кылып ким дайындады эле? Өзүңүзбү же бирөө мажбурладыбы?
2) Ушундай жоопкерчиликтүү позицияга дайындагандын алдында менин резюмемди окудуңуз беле? Окусаңыз, анда мен 2009-жылдан бери ишкерлик менен жана коомдук иштер менен алектенип жүргөнүмдү, 2012-жылдан бери күнөскана тармагында иштеп жүргөнүмдү, 2017-жылы Кыргыз Республикасынын Ардак грамотасын алганымды, 2018-жылдан бери күнөсканачылардын асоциациясын жетектегенимди, 2014 жылдан бери АКШ, Нидерланды, Швейцария, Германия, Австрия, Орусия, Колумбия, Мексика Индия, Туркия, Кытай ж.б. өлкөлөрдүн айыл чарбасын изилдеп, алардын агробизнеси, технологиялык компаниялары жана илимий изилдөө институттары менен кызматташканымды билмексиз.
Урматтуу Президент, окубасаңыз, ушактарга таянып министрлер жөнүндө өзүңүздүн пикириңизди түзсөңүз, анда өзүңүздүн Президент катары элибизден берилген аманатыңызды шалаакылык менен аткарып жатыпсыз.
Биздин команда иштей албаса, анда эмнеге сиздин 2021-жылдын 9 февралында чыккан Жарлыгыңыз 1 пунктан тышкары, толугу менен биз тараптан жазылды эле?
Же Кара-Балта спирт заводго сиздин кишиңизди дайындабай койгонумду – иштей албайт деп жатасызбы? Ал боюнча мен сизге жазуу түрүндө жоопту кайтаргам. Ишеничтүү эмес репутациясы менен кишилерге жана компанияларга мен мамлекеттик мүлктү бергенге каршы болгом. Ал менин да, сиздин да жеке мүлкү эмес. Ал элдин мүлкү. Андай иштер ачык айкын конкурстун негизинде жүргүзүлүш керек. Биздин команда оор учурда келип, Министрликтин дыйкандардын алдында да, кызматкерлердин алдында да бүт милдеттерди убагында аткардык.
– 6,2 млрд сом ФСХ-9 программанын негизинде жеңилдетилген кредиттер февралдын башында берилди.
– 540,9 миллион сом жеңилдетилген шарттары менен айыл чарба техникасын сатып алганга, лизинг программасына убагында берилди.
– Кыргыз-Орус өнүктүрүү фонд менен биргеликте айыл чарба багытына кошумча жеңилдетилген кредиттик продукттар киргизилген.
– 2 айда Электрондук документтер алмашуу системасын бир тыйын бюджеттен кетирбей киргиздик.
– Программдык бюджеттештирүүгө өтүү процессин баштадык.
– Айыл чарбага багытталган, бирок иштетилбей жаткан 403 миллион сом казначействодон табып, аны лизингге 4,5% менен бергенге ишти баштап бердик.
– Жайыт пайдалануучуларга Эл аралык айыл чарба өнүктүрүү фонддун колдоосу менен 30 миллион сомго 19 үрөөн тазалоочу техниканы өткөрүп бердик.
– Мыйзамдарга өзгөрүү киргизип, буудайга гана эмес, жалпы өсүмдүктөрдүн жакшы сапаттагы үрөөндөрдүн баасынан 30 пайызын мамлекет субсидия кылып бергенин киргиздик.
– Эл аралык уюмдар менен сүйлөшүүлөрдү жүргүзүп, жалпы 52 миллион долларлык долбоорлорду Кыргызстанга алып келгенге салымыбызды коштук.
– Үрөөн чарбаларды кайра аттестациалоо үчүн комиссияга биринчи жолу көзкаранды эмес эксперттерди киргизип 109 үрөөн чарбанын 40 пайызы үрөөн чарба статусунан айрылышты. Ага чейин статусту алып алып, миңдеген гектар жерлерди конкурссуз ээлеп алышчы экен. Анан карапайым элге субарендага беришчи экен.
– Кореянын агротехнологиялары менен биздин дыйкандарды тааныштырыш үчүн атайын демонстрациялык талаа ачканга Корея элчилигине жана Корея өнүктүрүү уюмдарына көмөк көрсөттүк.
– Дыйкандарыбызга жакын болуш үчүн “Дыйкандос” телеграм ботту ишке киргиздик. Анын максаты бүт мамкызматтарды, маалыматтарды шаарга келбей эле, телеграм аркылуу эле алуу болчу.
– Космос аркылуу биздин талаларыбызда канча гектар жана эмне өсөт, жайыттардын абалы кандай болгонун билиш үчүн ГИС-технологияларды киргизип баштаганбыз. Бул азыркы биздин айыл чарбабыз боюнча фейк маалмыттарды жоймок эле. Миңдеген мамкызматкерлердин жумушун азайтмак эле. Туура эмес маалыматтын негизинде кандай саясатты жүргүзсө болот? Азыр бул биздин демилгебиз кайра артка кетиптир. Ачык айкын иштөө – бул азыркы бийликтин принциби эмес экенин далили.
– Балык чарба жана аквакультураны (форель ) өнүктүрүү боюнча эки мыйзамды демилгелеп ЖКтин 3 окуусунан өткөздүк.
– Айыл чарба продукцияга баалар кескин түрдө өспөш үчүн өзгөчө кадамдарга барганга туура келген:
* Өзүбүздө дефицит болгон ЧИЙКИ заттарды үчүнчү мамлекеттерге чыгарбоо боюнча токтом кабыл алганбыз.
* Кыргыз Республика боюнча айыл чарба жарманкелерди жума сайын өткөрүү чечими кабыл алынган. Ал жактарда элибиз заводдордор түздөн түз продукттарды сатып алганга шарттар түзүлгөн.
* Кызылчаны ташыш үчүн Минтранс темир жол тарифти 5,5 эсе көтөрөбүз деген чечимине каршы чыгып, кумшекердин баасын 47 сомдон сактап калганбыз. “Кыргыз темир жолу” мекемесинин тарифтик саясатын текшерүү үчүн ведомстволор аралык комиссия түзгөм.
– Агрокамсыздандыруу боюнча мыйзамды иштеп баштаганбыз.
– Кластердик ыкманы киргизип баштаганбыз.
– Питер Бурян, Европа Биримдиктин Борбор Азиядагы атайын өкүлү менен сүйлөшүүдө, Европа Биримдиктин Жашыл экономиканы өнүктүрүү программасына катышуу чечимибизди билдиргем. Европа Биримдиги дүйнөдө өнүгүп жаткан өлкөлөргө (!) 1 триллион евро грант түрүндө берип жатат. Ошонун ичинен биз жок дегенде 1 миллиард еврого программаларды даярдайбыз деп пландаганбыз. Питер өзүнүн колдоорун билдирген. Мени кызматтан алгандан кийин, ал өзүнүн Твиттери аркылуу көңүлүн айтты эле.
– Монголиянын айыл чарба министри менен мартта жолугушту пландаганбыз. Ал визиттин максаты – атайын мамлекеттик программаны баштоо болчу. Монголияда 60 миллиондон ашуун кой жана эчки бар. Бир жылдык козунун баасы 30 доллар. Биз Айыл банк аркылуу ишкерлерге каржы маселесин кредиттер аркылуу чечип берип, Монголиянын Өкмөтү тарабынан бүт бюрократияны жеңилдетип берип, Кыргызстанда байлап багыш үчүн 300 миң козуга келишим түзөлү дегенбиз. Бир нече айдан кийин ал козуларды жаңы өнүгүп келеткан эт комбинаттарга тапшырып, 10 миңдеген үй-бүлөлөргө кошумча киреше булактарын түзүп берели дегенбиз. Ал эми эт комбинаттар болсо ички базарды жана Дубай (БАЭ), Катарды кой эти менен камсыздаганга жетишмек. Бирок тилекке каршы, бул программаны жана башка эл аралык деңгээлдеги чоң программаларды ишке ашырганга убакыт берилген жок.
Кыргызда жакшы сөздөр бар:
– Көп жашаганда эмес, көптү көргөндөн сура.
– Кары келсе – ашка, жаш келсе – ишке.
Ар бир революциядан кийин бийликтегилер билимдүү жаштарды тартабыз – деп убада беришет. “Эшеги суудан өткөнчө” – дегендей.
Урматтуу Президент, сиз кадр саясатыңызды өтө туура эмес жүргүзүп жатасыз. Люстрация эмес эле криминализация жана коррупционализация болуп калды. Ал боюнча пикиримди кийинчирээк өзүнчө жазайын…
Тилек Токтогазиев, экс-министр

Камчыбек Ташиев: "Биз мурдагыларга окшоп сураган жерин кармата салып, “менден кийин эмне болсо ошол болсун” деп чечип кеткенден алыспыз. Саткын эмеспиз"

 “Заставалар алынган менен чек арада бир метр жер ары же бери жылган жок”, – деп билдирген 26-сентябрда КР УКМКнын башчысы Камчыбек Ташиев кыргыз-тажик чек арасы боюнча 42-протоколго кол койгондон кийин. Бул тууралу президенттин маалыматтык саясат бөлүмүнүн башчысы Дайырбек Орунбеков кабарлады.
“Төрт заставанын алынышы жергиликтүү элдин макулдугу менен болду.
Аларды эки тарап алуусуна буга чейин улам-улам кайталанып келген ар кыл деңгээлдеги чыр-чтактар себеп болду. Анткени бул заставалар эки тараптан тең бетме-бет турчу. Алардын арасында ортосундагы аралык 50 метрди түзгөнү бар. Аскерлер бири-бири менен бир аз айтыша кетсе эле атышып жатып калышат. Анан “сен биринчи баштадың, жок сен биринчи ок чыгардың” деп бири-бирибизди күнөөлөп жатып калабыз. Башкача айтканда. Эки тараптын заставларынын өтө жакын жайгашуусу кырдаалдын курчушуна себеп болуп келген.
Эми алардын алынышы менен эмнелер өзгөрдү?
Заставалар алынган менен чек арада бир метр ары же бери жылган жок, жылбайт дагы. 24 саат бою көзөмөлдө турат. Азыр 21-кылым. Технологиянын заманы. Спутниктен, учкучсуз учуучу аппараттан, дрондордон көрүп турабыз. Мындан тышкары, аскерлерибиз, жергиликтүү элибиз өз коздөрү менен көрүп турат. Жергиликтүү эл ар бир сантиметр жерди билет. Андыктан “Посттор ачылды” деп элдин башын айлантпагыла. Посттор ачылган жок. Посттор качан гана чек ара тилкелерди тактап бүткөндөн кийин гана ачылат. Өлкө жетекчилигинин чечими ошондой.
Элди дүрөбөлөң кылып, арам ойлорун ишке ашыргысы келгендерге айтаарым: кыялыңар ишке ашпайт. Биз мурдагыларга окшоп сураган жерин кармата салып, “менден кийин эмне болсо ошол болсун” деп чечип кеткенден алыспыз. Саткын эмеспиз. Санаага батпай тынч уктаңыздар. Баары жакшы болот! Бир сантиметр жерибизди бербейбиз! Чек ара маселесин чечебиз”, – деп жыйынтыктаган Ташиев.

Кыргыз Республикасы жана Өзбекстан Республикасы чек араны делимитациялоо жана демаркациялоо боюнча биргелешкен Протоколго кол коюшту

Кыргыз Республикасы жана Өзбекстан Республикасынын кыргыз-өзбек мамлекеттик чек арасын делимитациялоо жана демаркациялоо боюнча өкмөттүк делегациялары тарабынан Кыргыз Республикасы жана Өзбекстан Республикасынын кыргыз-өзбек мамлекеттик чек арасын делимитациялоо жана демаркациялоо боюнча өкмөттүк делегацияларынын биргелешкен кеңешмесинин Протоколуна кол коюлду, бул кыргыз-өзбек мамлекеттик чек арасынын айрым тилкелери жөнүндө жаңы Келишимдин долбоорун макулдашуу процедурасын баштоого мүмкүндүк берет.

Кыргыз тараптан документке Кыргыз Республикасынын Улуттук коопсуздук мамлекеттик комитетинин төрагасы, Министрлер Кабинетинин Төрагасынын орун басары Камчыбек Ташиев жана Өзбекстан Республикасынын Премьер-министри Абдулла Арипов кол коюшту.

Садыр Жапаров коргоо министрине "Соцтармактарда жалган маалымат тараткандарды “резервдик ротага” чогултуп, Баткенге алып барып курал-жарак берип, заставаларда кызмат кылдыргыла” деп тапшырма берди

КР Президентинин басма сөз катчысы Эрбол Султанбаев өзүнүн Facebook социалдык тармагындагы баракчасы аркылуу билдирүү жасады:
“Президент Жапаров коргоо министрине “Кыргызстан чек ара заставаларын алып салды, жерлерибизди берип салды” деп соцтармактарда жалган, так эмес маалымат тараткан жарандардын баарын “резервдик ротага” чогултуп, Баткенге алып барып курал-жарак берип, аскерлер менен заставаларда делимитация, демаркация иштери бүткөнгө чейин кызмат кылдыргыла”,- деген тапшырманы берди.
Эгер бир метр жерибизди берип жаткан болсок, дал ошол жерге барып “мына ушул жерибизди берип жатышат” деп айтып чыгышсын. Жалган маалыматтарды тараткандар өздөрү барып, өз көздөрү менен көрүп турушсун.
Эки жак тең бири-бирине бетме-бет жакын жайгашкан заставаларды алып салышты. Анткени ал жерлерде дайыма болор-болбос эле нерселерден ок атышуулар башталып, чоң кагылышууга айланып кеткен учурлардан улам эки жак сүйлөшүп, ушундай чечимге келишти.
Бир дагы пост ачылган жок. Делимитация, демаркация маселеси чечилип бүткүчө чек ара посттору ачылбайт.
Бул протокол Кыргызстан менен Тажикстандын чек арасын делимитациялоо жана демаркациялоо процесси толук аяктаганча, убактылуу болуп эсептелет.
Ал эми “жерлерибизди алып коюшат” деп күмөн санаган жарандарыбызга айтаарыбыз, азыркы чек ара боюнча ар бир метр жерди эки тарап тең абдан жакшы билишет. Биздин жергиликтүү эл жана чек арачыларыбыз эч качан бир метр жерди да бербейт.
Андан сырткары, ар бир чек ара тилкелерибиз спутник, учкучсуз учуучу аппараттар жана дрондор аркылуу 24 саат бою кайтарууда болот.
Аскерлерибиз жана жергиликтүү калкыбыз коопсуз жерлерден байкап турушат. Андыктан бул маселеде сарсанаа болууга эч бир негиз жок.”

Кыргызстан менен Тажикстан чек аранын айрым тилкелерине видеокөзөмөл камераларын орнотууга макулдашты

Кыргызстандын Улуттук коопсуздук боюнча мамлекеттик комитетине (УКМК) караштуу Чек ара кызматы кыргыз-тажик чек арасындагы айрым чек ара бекеттерин алуу боюнча эки тараптын макулдашуусу тууралуу түшүндүрмө таратты.

25-сентябрда “Кызыл-Бел-автожол” чек ара бекетинде Кыргызстан менен Тажикстандын УКМК төрагалары жана бир катар тиешелүү мекеме жетекчилери, Кыргызстандын Баткен жана Тажикстандын Согди облусунун башчыларынын жолугушуусу өткөн.

“Сүйлөшүүлөрдүн жыйынтыгы боюнча Кыргызстандын УКМК төрагасы генерал-лейтенант К. Ташиев жана Тажикстандын УКМК төрагасы С.Ятимов кыргыз-тажик чек ара аймактарындагы кырдаалды турукташтыруу боюнча Кыргызстандын жана Тажикстандын делегацияларынын жолугушуусунун протоколуна кол коюшту”,-деп айтылат расмий маалыматта.

Протоколго ылайык, Кыргызстан менен Тажикстан чек арадагы сегиз чек ара постун алып сала турган болду. Кыргызстан “Тамдык” бекетин алса, Тажикстан тараптан “Бедак” чек ара бекети, кыргыз тараптан “Булак-Башы” жана тажик тараптан “Кех” постторун, кыргыз тараптан “Катта-Туз” жана тажик тараптан “Каракчикум” посттору, Чайхана жерлигиндеги кыргыз тараптын “Ак-Сай” жана Кожалыдагы (Хожаи Аъло) тажик тараптын “Шаршара” бекетин алып салууну жана чек араны коргоо бөлүктөрүнүн эч кандай түрүн койбоону макулдашкан.

УКМК кабарлагандай, кыргыз-тажик чек арасын кайтаруу кыймылдуу чек ара кезметтери менен жүргүзүлөт. Алар чек араны бойлой көрсөтүлгөн жана макулдашылган маршруттар боюнча так жүрөт.

Ал эми эки өлкөнүн жергиликтүү бийликтерине “Тамдык” – “Бедак” бекеттери, “Булак-Башы” – “Кех” посттору турган жерлерде айдоо иштерин жүргүзүү тапшырылган.

Ошондой эле тараптар жаңжал көп чыккан тилкелерге видеокөзөмөл камераларын орнотууну паритеттик негизде макулдашты.

УКМК кыргыз-тажик чек арасындагы жогоруда аталган бекеттер жайгашкан тилкелерде эл жашабайт деп белгилөөдө.

Чек ара кызматы маалымдагандай, протоколго ылайык биргелешкен жумушчу топтун чек ара аймактарынан кошумча күчтөрдү чыгарып кетүү иши уланат.

Быйыл 14-17-сентябрда кыргыз-тажик чек арасында кан төгүлгөн окуяны Кыргызстандын Тышкы иштер министрлиги “Тажикстандын алдын ала пландаган куралдуу агрессиясы” деп атаган. Тажикстан да Кыргызстанга ушундай эле айып коюуда.

Чек арадагы бул куралдуу кагылышта Кыргызстан бери дегенде 62 жаранын жоготту, алардын кырк чактысы аскер кызматкери. Жараат алгандардын расмий эсеби 200гө жакындады. Чек арадагы кыргыз айылдарынан коопсуз жайларга убактылуу көчүрүлгөндөр 140 миңден ашты.

Тажикстандын Тышкы иштер министрлиги чек арада 41 жараны каза тапканын билдирди. “Озоди” радиосу жеке булактарына таянып, каза тапкан 74 кишинин тизмесин жарыялады, жергиликтүү жашоочуларга шилтеме берип тажик айылдарында да дүкөн, турак жайлар өрттөлүп, талкаланганын жазды.

Көз карандысыз башка булактардан бул маалыматты тактоого мүмкүн боло элек.

Умбриэль Темиралиев Президентке караштуу Инвестициялар боюнча улуттук агенттиктин директору болуп дайындалды

Бүгүн, 26-сентябрда Кыргыз Республикасынын Президенти Садыр Жапаров кол койгон Жарлыкка ылайык, Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 71-беренесине ылайык Темиралиев Умбриэль Темиралиевич Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Инвестициялар боюнча улуттук агенттиктин директору болуп дайындалды.

Равшанбек Сабиров Президентке караштуу Инвестициялар боюнча улуттук агенттиктин директору кызматынан бошотулду

Бүгүн, 26-сентябрда Кыргыз Республикасынын Президенти Садыр Жапаров кол койгон Жарлыкка ылайык, Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 71-беренесинин негизинде, Кыргыз Республикасынын Президентине караштуу Инвестициялар боюнча улуттук агенттиктин директору Сабиров Равшанбек Азатович өз каалоосу боюнча ээлеген кызматынан бошотулду.

Чек ара кагылышында танктын ичинде тирүүлөй күйүп кеткен 3 жоокердин сөөгү бүгүн "Ата-Бейит" комплексинде жерге берилди

Бүгүн, 26-сентябрда, президент Садыр Жапаровдун катышуусунда “Ата-Бейит” Улуттук тарыхый-мемориалдык комплексинде 2022-жылдын 14-17-сентябрында кыргыз-тажик мамлекеттик чек арасындагы окуялардын жүрүшүндө курман болгон УКМКнын Чек ара кызматынын аскер кызматкерлери – танк экпиажынын мүчөлөрү Шерали Анаркуловдун, Санжарбек Анаркуловдун жана Жаңыбай уулу Тилектин сөөгү жерге берилди.

Экипаждын үч мүчөсү аткылоонун натыйжасында танктын ичинде тирүүлөй күйүп кетишкен. Сөөктөрдү аныктоо үчүн тийиштүү экспертизалар жасалган.

Мамлекет башчысы курман болгондордун жакындарына жана туугандарына терең кайгыруу менен көңүл айтып, митинг-реквием өттү.

Митинг-реквиемдеги өз сөзүндө  Президент Садыр Жапаров төмөнкүлөрдү белгиледи:

Урматтуу кыргызстандыктар!

Бүгүн биз Кыргыз мамлекеттүүлүгүн сактап, Эгемен Кыргызстанды кийинки урпактарга – бизге мурас кылып калтырып кеткен ата-бабаларыбыздын сөөгү жаткан ыйык Ата-Бейитте турабыз. Бирок бул жолу демейкидей алардын рухтарына таазим этип, Куран окуганы эмес, алардын катарына Кыргызстандын аймактык бүтүндүгү, кыргыз элинин бейпилдиги үчүн өмүрүн сайып, курман болгон эр жүрөк жоокерлерибиздин катарындагы азаматтарыбыз – Шерали Ураимбекович Анаркуловду, Санжарбек Нурмаматович Анаркуловду жана Жаңыбай уулу Тилекти акыркы сапарга узатууга келип,  кабыргабыз кайышып турат.

Курман болгон баатыр жоокерлерибиздин ата-энелерине жана ага-туугандарына терең кайгыруу менен көңүл айтам. Ушундай эр жүрөк уулдарды тарбиялап өстүргөнүңүздөргө башымды ийип, таазим кылам. Эр-азамат уулдарыбыздын жаткан жери жайлуу, топурагы торко болсун. Баатырларыбыздын эрдиги эч качан унутулбайт. Алардын аттары эгемендүү өлкөбүздүн тарыхында алтын тамгалар менен жазылып калат.

Урматтуу агайын туугандар!

Бул күндөрдө жалпы кыргызстандыктар, алыс-жакында жүргөн мекендештерибиз – баарыбыз Баткен жергесине болгон куралдуу кол салуунун, агрессиянын натыйжасында 62 жараныбыздын өмүрү кыйылганына сай-сөөгүбүз сыздап турган убагыбыз.

Буга чейин эле көйгөй жараткан кыргыз-тажик чек арасын Кыргызстан тарап ар дайым сүйлөшүү жолу менен чечүүгө умтулуп келген. Дегеле кыргыз эли эч качан бирөөнүн жерине көз артып, кандай жол менен болсо да басып алайын деген эл эмес. Кыргыз эли – ар дайым калыстыкты туу туткан, акыйкат жолду тандаган, нарк күткөн айкөл эл, бийик эл. Пейилин кенен коюп, кучагын жайып, канчалаган элдерди батырган кеменгер эл. Айкөл Манас атабыз “Кулаалы таптап куш кылган, курама жыйып журт кылган” эл.

Таза ниет менен салам айтып келгенге сунаарга ашы даяр, жаман ниет менен келгендерге кынында кылычы даяр элибиз тарых барактарында далай жолу катылгандын катыгын берип келген улуу эл!

Ал эми кылымдардан бери коңшу жашап келе жаткан тажик элинин башында тургандар чек ара маселесин тынчтык жолу менен чечүүнүн ордуна, алдын ала чагымчыл план түзүп, бир эле учурда ар кайсы жерден чабуул жасап, маселени агрессия жолу менен чечип жерлерин басып эле алабыз  деген арам ой менен Кыргызстанга кол салышты. Ал тургай чек арадан алыс жайгашкан облустун жүрөгү – Баткен шаарын дагы реактивдүү куралдар менен аткылашты. Өрүкзарлуу Баткен жергебизге бүлүк салды. Бейпил жаткан элибиздин башына каран күн түштү. Жүз миңдеген элибиз туруктуу конушунан козголуп, кооптуу аймактарга кетүүгө аргасыз болду.

Бирок кыраан Манас атабыздын урпактары Ата Журттун топурагын көркоолорго тепселетпейбиз деп, Баткен жерине оор техникалар менен бастырып кирген баскынчыларга татыктуу жооп кайтарды, тикесинен тик туруп, аскерий техникаларынын таш-талканыны чыгарып, артка кууп чыгышты. Бири кем дүйнө, куралдуу жаңжалда душмандын ажал бүрккөн окторунан Мекенин сүйгөн эр-жигиттерибиздин кырчындай өмүрлөрү кыйылды. Алардын аталары сыздап, энелери боздоп, жубайлары, балдары кан какшап ыйлап калышты. Кайрат кылыңыздар, мамлекет силерди унутта калтырбайбыз.

Элимдин, жеримдин бейпилдигине жооптуу болгон менин да жүрөгүм тилинип, канап турат.

Баскынчылар басып кирип, өлүм огун жамгырдай жаадырып киргенде: “Баткенибиздин бир укум жерин да баскынчыларга бербейбиз” деп аскер башчысына доклад кылып жаткан жүрөгү тоо жоокерлерибиз, булар кыргыз элимдин кыраандары!  “Аруу кыргыз жерине душмандын бутун бастырбайбыз, акыркы огубуз калганча атышабыз” деп жалындаган ар-намыска бек эр-азаматтарыбыз, “жоо колуна түшкүчөктү аларды чогуу ала жатайын” деп гранатасын жардырып, өлүмгө тике караган кыраандарыбыз дүйнөгө эр Манастын урпактары экендиктерин дагы бир жолу тастыктап кетишти.

Кымбаттуу калайык калк!

Башына күн түшкөндө бир туунун астына биригип, кыйын кырдаал жаралганда бир муштумдай түйүлүп, ар кандай турмуш сыноолорунан татыктуу чыгып келген элибиз бул ирет дагы ынтымагынан жазган жок.

“Баткеним биз сени менен!” деген ураан астында бүт кыргызстандыктар Баткенге кол сунду. Ак саамалайлуу апаларыбыз: “Муңайбагыла, башыңарды бийик көтөргүлө, балдарым! Силер баатыр элдин тукумусуңар!” деп дем берип турса, ар улуттагы жарандарыбыз, атүгүл тажик улутундагы жарандарыбыз дагы, мүмкүнчүлүгү чектелген жарандарыбыз, атүгүл кичинекей бөбөктөрүбүздөн бери өз муктаждыгына деп чогулткан тыйын-тыпырларын тапшырып жатышты. “Жаным жандаш, каным кандаш” деп, кан тапшыргандар күн-түн дебей кезектешип кан беришти. Алыс-жакында жүргөн мекендештерибиз: “чек арадагы көкжалдарыбызга эмне жабдуулар керек болсо, алып беребиз” деп алыстан боор тартып, сарсанаа болуп турушту.

Мына ушундай биримдиги бекем, ынтымагы чың кыргызстандыктарымдын  улуу салтынан, улуу наркынан айланып кетсе болот. Барыңыздарга ырахмат айтамын! Мындай урагыс биримдиги турганда кыргыз элин эч ким жеңе албайт!

Урматтуу баатыр уулдардын ата-энелери, жубайлары, ага-туугандары!

Силердин арка-бел туткан тооңор көчкөн жок! Чырак туткан ак шамыңар өчкөн жок! Силердин уулдарыңар Мекен үчүн шейит болушту. Жараткан шейит даражасын баарына эле буюра бербейт. Бул баатырлардын артында калдайган калың кыргыз эли, аскасы бийик кыргыз жери турат! Баатырларынын эрдигин даңктап, атын өчүрбөй турган эгемен мамлекети турат! Айкөл кыргыз эли, эгемен кыргыз мамлекети силерге арка-бел, шам-чырак болуп берет!

Кайрат кылыңыздар! Сабыр кылыңыздар! Кайратыңыздардан жанбаңыздар!

Кадырлуу кыргызстандыктар, кылымдарды карыткан кыргыз эли мындай кыйчалыш кырдаалдардын далайын баштан кечирип, биримдиги менен жеңип чыккан улуу эл экенибизди унутпайлы. Мындан ары дагы ошол улуу нарк менен башыбызга кандай гана күн келбесин, баарын жеңип чыгабыз.

Биз жамы кыргыз журтчулугу үчүн мааниси терең, Кыргызстанга расмий иш сапарлар менен келген чет өлкөлөрдүн жетекчилери келип урмат кылып, баш ийе турган Ата-Бейитке Баткен чегин коргоп жатып курман болгон баатырларыбызга арнап эстелик-монумент тургузабыз. Бул монументке чек арабызды коргоп жатып курман болгон жоокерлерибиздин бардыгынын ысымдары киргизилет.  Ар жылы келип, мамлекет түптөгөн ата-бабаларыбызга, эгемендик үчүн, Мекен чеги үчүн курман болгон жоокерлерибизге таазим кылып, эскерип турабыз. Аларга баатырлар деген наам ыйгарылат.  Себеби, бул инсандар кыргыз мамлекетинин жаркын келечеги үчүн жан берип, өз кандары менен тарых жазышты. Ошондуктан алардын урматына ар дайым башыбызды ийип, таазим кылышыбыз абзел. Кийинки муун өз Мекенинин татыктуу, тарыхый атуулдарын билиши керек! Алар менен ар качан сыймыктанып, эрдиктерин жана каармандыгын даңазалап айтып жүрүшү кажет! Ошондо өткөндү сыйлап, келечекке умтулган болобуз! Ошондо ишибиз оң, багытыбыз түз болот!

 Канын кең Мекенине, жанын Кыргызстан жерине арнаган бир боорлорум! Ала-Тоонун калканы болуп, акка моюн сунган азаматтар!

Силер кылымдарды карыткан улуу Кыргызстан элинин бейпилдиги, керемет Кыргызстан жеринин тынчтыгы үчүн кармашып жатып курман болдуңар. Берген антыңарга бекем турдуңар, айткан шертиңерден кайткан жоксуңар. Кыргызстандын намысы деп жатып жан бердиңер. Силердин Мекен деп төккөн каныңар жерде калбайт, эрдигиңер эч качан унутулбайт. Атыңар өчпөй ааламга тарайт, кылымдарга жашайт. Силер менен ата-энеңер, уул-кыздарыңар эле эмес, жалпы кыргызстандыктар сыймыктанат. Силердин баатырдыгыңар, каармандыгыңар менен кийинки муун сыймыктанып, “Кыргызмын”, “кыргызстандыкмын!” деп баштарын бийик көтөрүп, душмандын көзүнө тике карашат!

Кымбаттуу баатырларым, жаткан жериңер жайлуу, топурагыңар торко болсун! Жаратканым бейишинен  берсин!”.

Президент белгилегендей, «Ата-Бейит» улуттук тарыхый-мемориалдык комплексинде Баткен облусунун аймагында мамлекеттик чек араны коргоодо аскердик милдетин өтөө учурунда курман болгон аскер кызматчыларынын элесин түбөлүккө калтыруу максатында эстелик орнотулат.

Мамлекет башчынын сөзүнөн кийин аза күтүү музыкасынын коштоосунда Ардактуу кароол ротасы УКМКнын Чек ара кызматынын үч аскер кызматкери – танкчылар Шерали Анаркуловдун, Санжарбек Анаркуловдун жана Жаңыбай уулу Тилектан сөөгүн жерге беришти.

Үч жолу ок атылды. Президент Садыр Жапаров жоокерлердин мүрзөсүнө  топурак салып, куран окулду.

ИИМ: Алдамчылар өздөрүн ыктыярчы, активист катары көрсөтүп, кыргыз-тажик чек арасында жабыркагандарга жардам берүү шылтоосу менен акча чогултууга аракет кылышууда

Өлкө үчүн оор мезгилде Баткен облусундагы чек ара чыр-чатагынын кесепетинен 62 жараныбыз каза болуп, 198 жаран ар кандай жаракат алып, 430 ашык үй, мектептер, бала бакчалар жана башка административдик имараттар талкаланып, ал эми 136 миң 770 жаран үй-жайын таштап кетүүгө аргасыз болду. Бул тууралуу ИИМдин басма сөз кызматы билдирет.

Тилекке каршы  мындай учурларды пайдаланып, адам баласынын кайгысынан акча табууга аракет кылган алдамчылар дагы бар болууда.
Биз жарандардын көңүлүн өздөрүн ыктыярчы, активист катары көрсөтүп, каражат чогултуу боюнча билдирүүлөрдү таратып жаткан алдамчылардын кылтагына илинип калбоого бурабыз.
Ошол эле учурда алар ар кандай банктык реквизиттерди көрсөтүп, анын үстүнө посттордун бирине Баткен облусундагы соңку окуяда жаракат алган жоокердин сүрөтүн тиркеп коюшкан.
Эскерте кетсек, акча каражаттарын которууга мүмкүн болгон атайын банк эсептер  расмий билдирүүлөрдө гана көрсөтүлөт.

Ташиев Баткенде эвакуация болгондор үйлөрүнө кайтса болорун айтты

Улуттук коопсуздук боюнча мамлекеттик комитеттин (УКМК) төрагасы Камчыбек Ташиев чек арадагы кол салуудан улам убактылуу жер которгон Баткен жана Лейлек районунун тургундарын үйлөрүнө кайта берүүгө чакырды.

Бул тууралуу ал 25-сентябрда Тажикстандын Улуттук коопсуздук мамлекеттик комитетинин төрагасы Саймумин Ятимов менен жолугушуудан кийин айтты.

“Үйүнө кайтууга мүмкүнчүлүгү жокторго жергиликтүү бийлик, Өзгөчө кырдаалдар министрлиги (ӨКМ) транспорт уюштуруп берет. Көчөгө чыгып, машине издеп кыйналбаңыздар. Бүгүндөн баштап Кудай буюрса мамлекетибизде, чек арабызда тынчтык болот”, – деди Ташиев.

Кыргыз өкмөтү түзгөн Медиа штаб кабарлагандай, эки өлкөнүн атайын кызматтарынын башчылары 25-сентябрда Баткен районундагы “Кызыл-Бел” көзөмөл-өткөрмө бекетинде жолукту. Алар Кыргызстан менен Тажикстандын чек арасындагы айрым чек ара постторун алып салуу, чек араны делимитация жана демаркациялоо боюнча комиссиянын ишин тездетүү тууралуу сүйлөшүштү.

Быйыл 14-17-сентябрда кыргыз-тажик чек арасында кан төгүлгөн окуяны Кыргызстандын Тышкы иштер министрлиги “Тажикстандын алдын ала пландаган куралдуу агрессиясы” деп атаган. Тажикстан да Кыргызстанга ушундай эле айып коюуда.

Чек арадагы бул куралдуу кагылышта Кыргызстан бери дегенде 62 жаранын жоготту, алардын кыркы аскер кызматкери. Жараат алгандардын расмий эсеби 200гө жакындады. Чек арадагы кыргыз айылдарынан коопсуз жайларга убактылуу көчүрүлгөндөр 140 миңден ашты.

Тажикстандын Тышкы иштер министрлиги чек арада 41 жараны каза тапканын билдирди. “Озоди” радиосу жеке булактарына таянып, каза тапкан 74 кишинин тизмесин жарыялады. Мындан тышкары жергиликтүү жашоочуларга шилтеме берип тажик айылдарында да дүкөн, турак жайлар өрттөлүп, талкаланганын жазды. Көз карандысыз булактардан бул маалыматты тактоого мүмкүн болбой жатат.

Кыргыз-тажик чек арасы: эки тараптан сегиз бекет алынмай болду

Кыргызстан менен Тажикстан чек арадагы сегиз чек ара постун алат. Бул тууралуу Кыргызстандын Улуттук коопсуздук боюнча мамлекеттик комитетинин (УКМК) төрагасы Камчыбек Ташиев билдирди.

Кыргыз өкмөтү түзгөн Медиа штаб кабарлагандай, мындай чечим Камчыбек Ташиев жана Тажикстандын Улуттук коопсуздук мамлекеттик комитетинин төрагасы Саймумин Ятимовдун 25-сентябрдагы жолугушуусунда кабыл алынды.

Баткен районундагы “Кызыл-Бел” көзөмөл өткөрмө жайындагы жолугушууда кабыл алынган чечимдер менен кол коюлган протокол тууралуу Камчыбек Ташиев журналисттерге маалымат берди.

“Конфликтке алып келген негизги постторду алып салдык. Биринчиден, Тажикстан тараптан “Бедак”, Кыргызстан тараптан “Тамдык” чек ара посту толук алынат. Ал жерде аскер кызматкерлери да, жөнөкөй адамдар да болбойт. Экинчиден, Кыргызстандан “Булак-Башы”, Тажикстандан “Кех” бекети толук алына турган болду. Үчүнчү Тажикстандан “Карачикум”, Кыргызстандан “Катта-Туз” чек ара бекети алынат жана бир да аскер, жөнөкөй жарандар болбойт. Андан тышкары, Кыргызстандан “Дача”, Тажикстандан “Шаршара” посту алынат. Ошентип, эки өлкөдөн төрттөн пост алынып, мурдагы конфликттерди жокко чыгарууга мүмкүнчүлүк түзүлдү”, деди Ташиев.

Мындан тышкары ал Кыргызстан менен Тажикстандын чек арасын делимитация жана демаркациялоо боюнча комиссиянын ишин тездетүү тууралуу сүйлөшүү болгонун кошумчалады.

Быйыл 14-17-сентябрда кыргыз-тажик чек арасында кан төгүлгөн окуяны Кыргызстандын Тышкы иштер министрлиги “Тажикстандын алдын ала пландаган куралдуу агрессиясы” деп атаган. Тажикстан да Кыргызстанга ушундай эле айып коюуда.

Чек арадагы бул куралдуу кагылышта Кыргызстан бери дегенде 62 жаранын жоготту, алардын кыркы аскер кызматкери. Жараат алгандардын расмий эсеби 200гө жакындады. Чек арадагы кыргыз айылдарынан коопсуз жайларга убактылуу көчүрүлгөндөр 140 миңден ашты.

Тажикстандын Тышкы иштер министрлиги чек арада 41 жараны каза тапканын билдирди. “Озоди” радиосу жеке булактарына таянып, каза тапкан 74 кишинин тизмесин жарыялады, жергиликтүү жашоочуларга шилтеме берип тажик айылдарында да дүкөн, турак жайлар өрттөлүп, талкаланганын жазды.

Көз карандысыз булактардан бул маалыматты тактоого мүмкүн боло элек.

Кыргызстан менен Мальдив өлкөсү визасыз режим тууралу макулдашууга кол коюшту

Кечээ, 23-сентябрда Нью-Йорк шаарында БУУнун Башкы Ассамблеясынын 77-сессиясынын алкагында Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министри Жээнбек Кулубаев Мальдив Республикасынын Тышкы иштер министри Абдулла Шахид менен жолугушту.
Визасыз режимдин географиясын кеңейтүү максатында жолугушуунун алкагында Кыргыз Республикасынын Министрлер Кабинети менен Мальдив Республикасынын Өкмөтүнүн ортосундагы визалык талаптардан өз ара бошотуу жөнүндө макулдашууга кол коюу аземи болуп өттү.
Макулдашууда Кыргыз Республикасынын жана Мальдив Республикасынын – жалпы жарандык, ошондой эле дипломаттык жана кызматтык/расмий паспортторуна ээ жарандары 30 (отуз) күнгө Тараптардын мамлекеттеринин аймактарына кирүүдө, андан чыгууда жана убактылуу жашап турууда визалык талаптардан бошотула тургандыгы көрсөтүлгөн.
Жолугушуунун соңунда, Тараптар эки өлкөнүн ортосундагы достук мамилелерди жана ар тараптуу өз ара аракеттенүүнү өнүктүрүүгө көмөктөшүү ниетин билдиришти.

Сулайман Кайыпов, профессор: Азыр адамзат тирешип, БУЛ ДҮЙНӨДӨ КИМ КАЛАТ ДА, КИМ КАЛБАЙТ деген маселе чечилип жатат

Мени аксакалсын дешти. Анда, ак сакалдын кебине кулак салгыла
Адамзаттын соңку жаңы тарыхы өзүнүн жаңы тилкесин ачып жатат. Кандаш, жатындаш, бир тууган элдер, кудай кошкон миң жылдык кошуна калктар бирин-бири кырып жоготууга даяр турган, опурталдуу күнгө келип такалдык. Жалпы адамзаттан ырк, ыйман, ынсап, боорукерлик ж. б.лар кетип турган чак. Алардын ордун чырлык, тажаалдык, кара мүртөздүк, бузукулук, ач көздүк, тойбостук, ташбоорлук ыкчам ээлеп бара жаткан учур. Дүйнөдө акылмандар, билимдүүлөр канчалык көп чыккан сайын, адамзат үчүн зөөкүрлүк, карасанатайлык жасаган наадандардын саны андан бетер артууда. Адамдын акыл-эси, таланты, жөндөмү өзүнө каршы иштей баштаганын көрүүдөбүз. Тарыхтын өнүгүү жолу ушул күнгө алып келди. Тагдырга чара жок…
Кеңири масштабда ала турган болсок, кептин ачыгы, БУЛ ДҮЙНӨДӨ КИМ КАЛАТ ДА, КИМ КАЛБАЙТ деген маселе чечилип жатат. Мурда сыя калем менен чийилген дүйнөнүн саясый картасы эми кызыл кочкул адам каны менен кайра чийилет окшоп калды. Жаалы катуу жаңы доор дүйнөдөгү ыркы жок, өнүгө албаган, ар-намысы ойгонбогон элдердин мойнуна кебезге оролгон ач албарсын такап туру. Мындайда аёо болбойт… руху күчтүү, уңгусу бекем, акылы тунук, ниети таза элдер гана жаңы мөөнөттө жашоо үчүн мандат алуу акысына ээ болот. Көбүнчө, байлык чечпейт, дух чечет.
Демек, биз тез аранын ичинде эсибизге келип, бар күчүбүздү, акылыбызды бир уучка бириктирип, кадимки, баягы-баягы көөнө кыргыз сыяктуу оңдонуп, окторулуп чыгышыбыз керек. Тез арада… Тез арада! Убакыт бизге каршы иштеп жатат. Мунун эң башкы шарты, чоң-кичине, улуу-кичүү, тияктык-буяктык, мусулман-теңирчи, кызыл-кара, оппозиция-позиция болумуш этип тейтектегенди, майда-чүйдө сөздөрдү кан буугандай токтотушубуз зарыл. Бири-бириңерди чымчылаган сасык сөзүңөрдү, болду эми, токтоткула, кыргыз уулу!
Саясатчы ини-карындаштарым, силердин да оозуңарга келгенди оттоп сүйлөй берген эрке-талтаң дооруңар бүттү, эми өлкөбүздүн бар балушу үчүн башыңарды катыргыла. Ал колуңардан келбесе, орундарды бошоткула, колунан келгендер барып иштесин.
Кыргыздын акчалуу, байсымак уул-кыздары, алкымыңарды тыйып, четке ташып кеткен арам оокатыңарды адал ишке жумшагыла; акчаңар көп болгондугу үчүн эмес, ушул өлкө бар болгондугу үчүн силер барсыңар, ушуну кеч боло электе түшүнгүлө!
Кыргыз коомунун мүчөлөрү, өлкө жетекчилери тууралуу ыйкы-тыйкы ушак сөз сүйлөгөндү таптакыр токтотолу. Аны-муну, жасалма этика-метиканы мындай коюп, ачык айтсам момундай:
1. Садыр Жапаровдун ак көңүлдүгүн, кең пейилдигин, кечиримдүүлүгүн, ачык сөздүүлүгүн, ичи таза ишенчээктигин, ошол эле мезгилде, чечкиндүүлүгүн эч кимден таба албайсыңар! Мурдакы бешөөнүн түбүнө жеткен кекчилдик, трайбализм дегендер мында жок.
2. Камчыбек Ташиевдин тайманбастыгын, жанын канжыгага байлап коюп от кечкен баатырдык сапаттарын, көкжалдыгын, ошол эле мезгилде, калдаңдаган ак көнүлдүгүн эч кимден таба албайсыңар! Мурдакылардын былгытма сценарий түзүп, ак жерден кылтак салчу адаты мында жок.
3. Талант Мамытовдун сабырдуулугун, жети өлчөп бир кескен токтоолугун, калыстыгын, сылыктыгын эч кимден таба албайсыңар! Мурдакылырдын популизми, аша чапкандыгы, дардаңкөйлүгү мында жок.
4. Акылбек Жапаровдун акыл калчоо ылдамдыгын, айлакерлигин, алтернативдүү ойлоо жөндөмүн, кысталышта жол таап кеткен эпчилдигин эч кимден таба албайсыңар! Мурдакылардын иш кылбай эле, процент күтүп молтоюп отура берген адаты мында жок.
5. Курманкулдун кылдаттыгын, ар тараптуу ой жүгүртө билүү сапатын, калыбынан жазбаган калбааттыгын, толеранттуулугун, профессионалдуулугун эч кимден таба албайсыңар! Бир нерсе “өнө турган” жерлерди каттап алып, аларды ирети менен “саап” отуруу мында жок.
Ушул сапаттардын баарынын бир чекитке топтолорун ойлогондо үмүтүм арта түшөт. Баса, “Ай агай апыртып жибериптир” дебегиле, мени билгендер билет – мен “дежур чалдардан” эмесмин. Мени ушул сөздөрүм үчүн “Чоңдорго жагайын деп жаткан экен” деп, ичи бузуктар гана ойлошу мүмкүн. Мен – бирөөгө жагайын деген доордон өтүп кеткен кишимин; болгонун болгондой айтып туруу жарандык милдетине айланып калган адаммын. Менин өлкөмөн, элимен, бала-чакаман башка байлыгым жок, калганы керек да эмес.
Ооба, периште болуп кеткен эч ким жок, чекиликтер жок дейсизби, албетте бар. Бирок азыр аларды териштирип отурчу убак эмес. Тез аранын ичинде, бардык күчүбүздү жыйнап, бир кишинин сөзүнө кулак салып, бир пикирди колдоп, бир гана максатты көздөшүбүз керек болуп туру. Ал максат – Кыргызстаныбыздын бүтүндүгүн коргоп калуу! Биз да бийлигибизди сындай бербей, аны колдоп жатып туура жолго багыттоону, жакшы иштерди жасоого шыктандырууну үйрөнөлү. Кыргыздар, ээн баш, ээн ооз, эсирген эл деген жаман атактан кутулалы.
Сулайман Кайыпов, профессор

Эдил Байсалов: “Өздөн чыккан жат жаман” дегендей куру сын айткан, өзүн-өзү жарнамалаган, мамлекет менен элдин биримдигине доо кетиргендер күчөтүлгөн жоопкерчилик тартат

Министрлер Кабинетинин Төрагасынын орун басары Эдил Байсаловдун төрагалыгы астында Эвакуациялоо комиссиясынын жыйыны өттү.

Жыйындын жүрүшүндө мамлекеттик органдардын өкүлдөрү билдиргендей, учурда Баткен облусундагы 2022-жылдын 14-17-сентябрындагы окуялардын натыйжасында ички көчүрүлгөн адамдардын саны 137 миңге чукул. Алардын көбү – Баткен облусунда, калгандары Ош, Жалал-Абад, Чүй жана Ысык-Көл облустарында, ошондой эле Бишкек шаарында жайгаштырылган.

Эдил Байсалов белгилегендей, жер которууга муктаж болгондорду тез арада туруктуу жашаган жерлерине кайтаруу жана калктуу конуштардын талкаланган инфраструктурасын калыбына келтирүү үчүн шарттарды түзүү бардык бийлик органдарынын негизги милдети болуп саналат.

«Мамлекеттик башкаруунун бүткүл системасынын, ошондой эле аскердик командачылыктын иши бардык эвакуациялангандарды жакынкы күндөрдө туруктуу жашаган жерлерине коопсуз кайтып келишин камсыздоого багытталган. Бузулган үйлөрдү жана мүлктөрдү калыбына келтирүү толугу менен мамлекеттин эсебинен жүргүзүлөт. Бул иш атайын түзүлгөн комиссия тарабынан жүргүзүлөт. Калыбына келтирүү мезгилинде бардык ички көчүрүлгөндөр мамлекет тарабынан ар тараптуу колдоого алынып, өлкө жетекчилигинин көрсөтмөсүнө ылайык тамак-аш, күндө керектелүүчү жана башка буюмдар менен камсыз болушу керек», – деди Эдил Байсалов.

Эвакуациялоо комиссиясынын отурумунун жыйынтыгы боюнча учурда маселелерди ыкчам чечүүгө тоскоолдук кылып жаткан ченемдик укуктук актыларды толуктоо жана тактоо, анын ичинде мамлекеттик бюджеттен жана атайын фонддордон убактылуу жер которгон адамдарды жатакана жана тамак-аш менен камсыз кылуу боюнча жергиликтүү бийлик органдарынын чыгымдарын компенсациялоо үчүн каражат бөлүү жана анын ченемдерин белгилөө тапшырмасы берилди.

Ошондой эле, Эвакуациялоо комиссиясынын төрагасы калк арасында мамлекеттик колдоо алуу үчүн кайрылууга жана убактылуу көчүрүлгөн деп эсептелүүгө укугу жок айрым элементтердин бар экендигине көңүл бурду. Ошондуктан, убактылуу көчүрүлгөндөр үчүн тездетилген тартипте жардам алуу үчүн белгилүү критерийлерди орнотуу милдети коюлду.

Президенттик Администрациянын алдында ведомстволор аралык иштерди координациялай турган атайын жумушчу комиссия түзүлдү. Негизги жоопкерчилик аймактык бийлик органдарына жүктөлөт.

Эдил Байсалов ошондой эле азыркы оор күндөрдө бийликтин ишине болгон ишенимди кетирип, араздашууга аракет кылып жаткан чагымчыл сөздөр бар экенин белгиледи.

«Азыр куру сын айтуу, өзүн-өзү жарнамалоо учуру эмес экенин айткым келет. Азыр мамлекеттин, элдин биримдиги керек, элибизде бекеринен “Өздөн чыккан жат жаман” деп айтылбаса керек. Өзгөчө кырдаал режиминде улуттук биримдикке, элдин ишенимине доо кетирүү жана мамлекеттик бийлик органдарынын иш-аракеттеринин жана коомдун аракеттеринин маңызын бурмалоо максатын көздөп, негизсиз билдирүү жасаган адамдар мыйзам алдында күчөтүлгөн жоопкерчилик тартат. Учурда эң негизги максат – мамлекетибизди бардык тармакта бекемдөө», – деп белгиледи Эдил Байсалов.

УКМК: "Тамдык" чек ара заставасы толук талкаланып, командири каза болгон, бирок азыр застава кыргыз чек арачыларынын көзөмөлүндө

Кыргыз Республикасынын Улуттук коопсуздук мамлекеттик комитетинин Чек ара кызматынын маалымат жана коммуникация башкармалыгы 2022-ж. 16- сентябры мамлекеттик чек аранын кыргыз-тажик тилкесиндеги куралдуу кагылышуу учурунда тажик тарап Баткен чек ара отрядынын “Тамдык” чек ара заставасын артиллериялык куралдардан аткылап, үстөмдүк кылуучу күчтөр (саны жагынан көптүк кылып) менен заставага кол салгандыгын маалымдайт.

Чек ара заставасынын башчысы өз өмүрүн кыйып, заставанын өздүк курамына үстөмдүк кылган бийиктикке чыгууга мүмкүнчүлүк берип, аскер кызматкерлерине душмандын тең эмес күчтөрү менен салгылашып, андан соң маневр жасоого мүмкүнчүлүк берген.     Массалык аткылоонун натыйжасына “Тамдык” чек ара заставасынын бардык инфраструктурасы талкаланган.

Учурдан пайдаланып тажик тарап заставанын аймагын тазалоого аракет кылган.

КР УКМКнын Чек ара кызматына Тажикстандын жарандарынын “Тамдык” чек ара заставасынын аймагында жүргөндүгү тууралуу маалымат келип түшөрү менен тиешелүү чаралар көрүлүп, натыйжада Тажикстандын жарандары заставанын аймагынан чыгарылган.

Азыркы учурда чек ара заставанын аймагы Кыргыз Республикасынын Баткен багыты боюнча чек ара өкүлдөрүнүн аппаратынын көзөмөлүндө болуп, алар мамлекеттик чек аранын бул тилкесиндеги абалды такай көзөмөлдөп турушат.

Нарын шаарында өспүрүмдөрдү коркутуп, уруп-сабап, опузалап акчасын, телефондорун, буюмдарын тоноп жүргөн рэкетир кармалды

Үстүбүздөгү жылдын 1-сентябрь күнү  Нарын шаарынын тургуну М.К. милицияга арыз менен кайрылган. Арызында ал  2006-жылы туулган М.Н. аттуу инисин  “С” деген жигит коркутуп, уруп сабап,  денесине жаракат келтирип, 35 000 (отуз беш) миң сом өлчөмүндөгү акча каражатын опузалап талап кылып жатканын билдирген.
Аталган факт Нарын ШИИБи тарабынан Кылмыштардын бирдиктүү реестрине каттоого алынып, Кылмыш-жаза кодексинин 208-беренесинин 2-бөлүмүнүн 1-пункту (Опузалап талап кылуу) менен кылмыш иши козголгон.
Ошондой эле Нарын шаарынын 2003-жылы туулган жашоочусу И.Б. милицияга кайрылып, 11-сентябрь күнү саат 11:00 чамасында “С”  аттуу бала ага таандык “Айфон XS”  үлгүсүндөгү  уюлдук телефонун коркутуп, опузалап тартып алганын билдирип, шектүүгө карата мыйзам чегинде чараларды көрүп берүүлөрүн суранган.  Нарын шаарынын 1977-жылы туулган тургуну  М.Г. дагы милицияга арыз менен кайрылып, анын 2006-жылы туулган  М.Н.  аттуу уулунун баасы 3000 сомдук өңү күрөң түстөгү барсеткасын “С”  деген бала 2022-жылдын 31-август күнү эч себепсиз уруп сабап, тартып алгандыгын билдирген.
Аталган фактылар Нарын ШИИБи тарабынан Кылмыштардын бирдиктүү реестрине катталып, Кылмыш-жаза кодексинин 206-беренесинин 3-бөлүмү (Тоноо) менен  кылмыш иштери козголгон.
Ыкчам-иликтөө иштеринин жүрүшүндө 2006-жылы туулган М.Н. аттуу жабырлануучудан алган 12000 сом акча каражаты менен Нарын шаарынын тургуну 2004-жылы туулган М.С. кармалган. Шектүүнү тинтүү учурунда жогорудагы 12000 миң сом акча каражаты,  ал көтөрүп жүргөн өңү күрөң түстөгү барсеткасынан бир даана “Айфон XS”  үлгүсүндөгү өңү ак түстөгү уюлдук телефон жана сабы кара түстөгү бир даана бычак табылып алынган.
Бүгүнкү күндө арыз ээлери шектүү М.С. уруп сабап коркуткандыгын  билдиришкендиктен, аларга карата соттук-медициналык,  мындан тышкары М.С. жанынан чыккан бычакка соттук-криминалистикалык экспертизалар дайындалган.
Шектүү М.С. жогорудагы кылмыштарды жасоого шектелип Нарын шаардык сотунун токтому менен 2 айга камакка алынды.
Бүгүнкү күндө тергөө иштери уланууда.

Жээнбек Кулубаев Деңизге чыгууга мүмкүнчүлүгү жок, өнүгүп келе жаткан өлкөлөрдүн тышкы иштер министрлеринин жыйынына катышты

Кечээ, 22-сентябрда Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министри Жээнбек Кулубаев Деңизге чыгууга мүмкүнчүлүгү жок, өнүгүп келе жаткан өлкөлөрдүн тышкы иштер министрлеринин жыйынына катышты. Жыйынга деңизге чыгууга мүмкүнчүлүгү жок өлкөлөрдүн тышкы иштер министрлери жана БУУнун эң начар өнүккөн өлкөлөрү, деңизге чыгууга мүмкүнчүлүгү жок өнүгүп келе жаткан өлкөлөр, чакан аралдардын өнүгүп келе жаткан өлкөлөрү боюнча өкүлчүлүгүнүн өкүлдөрү катышты.

Өз сөзүндө Жээнбек Кулубаев Кыргызстандын эл аралык соодага толук кандуу катышууну жана COVID-19 пандемиясынан кийин натыйжалуу калыбына келтирүүнү камсыздоо үчүн транспорттук инфраструктураны өнүктүрүүгө басым жасоо менен, 2014-2024-жылдарга деңизге чыга албаган өлкөлөр үчүн Вена иш-аракеттер программасын ишке ашыруу ниетин ырастады.

Ошондой эле КР Тышкы иштер министри деңизге чыга албаган өлкөлөр менен өнүктүрүү боюнча өнөктөштөрдүн “жашыл” экономика принциптерин жана гидроэнергетика сыяктуу кайра жаралуучу энергия булактарын пайдалануу долбоорлорун ишке ашыруудагы кызматташуусунун маанилүүлүгүн белгиледи.

Жээнбек Кулубаев деңизге чыгууга мүмкүнчүлүгү жок, өнүгүп келе жаткан өлкөлөр тобунун күн тартибинде тоолуу өлкөлөрдүн кызыкчылыктарын эске алуунун маанилүүлүгүн өзүнчө белгиледи. Ошону менен бирге, ал тиешелүү эл аралык демилгелерди илгерилетүү боюнча деңизге чыгууга мүмкүнчүлүгү жок өлкөлөрдүн өздөрүнүн ишинин маанилүүлүгүнө көңүл бурду. Мисал катары, Тышкы иштер министри Кыргыз Республикасынын БУУнун Башкы Ассамблеясынын 77-сессиясынын 2023-2027-жж. тоолуу аймактарды өнүктүрүүнүн 5 жылдык планын ишке ашыруу боюнча резолюциясын кабыл алуу демилгеси тууралуу маалымат берди жана аны колдоп берүүнү өтүндү.

Баткенде жараат алган 198 адамдын 137си ооруканада жатат

Баткенде чек арадагы каргашада жараат алган 198 адамдын 61и азыркы тапта үйдөн дарыланууда, 126сы Бишкектин жана Оштун, калгандары Баткендин ооруканаларында жатышат. Бул тууралуу 23-сентябрда Саламаттык сактоо министрлигинин Жарандык коргонуу секторунун башчысы Кубаныч Калмаматов билдирди.

Анын айтымында, жараат алгандардын 13ү балдар, 14ү аялдар.

Баткенде үй-жайын таштап чыгып кетүүгө мажбур болгондор үчүн төрт мобилдик клиника иштеп жатканын айткан Калмаматов Бишкектен барган 16 медициналык бригада да жардам берип жатканын кошумчалады. Аталган бригадалардын курамында 100дөн ашык хирург, травматолог, психиатр, педиатр, акушер-гинеколог адис бар.

Кант диабетине чалдыккандар инсулин менен толук камсыз болгону да маалымдалды.

Быйыл 14-16-17-сентябрда чек арасындагы кол салуудан 59 кыргыз жараны курман болду. Чек арадагы кыргыз айылдарынан коопсуз жайларга убактылуу көчүрүлгөндөр 140 миңден ашты. Тажик тарап 41 жараны өлгөнүн билдирген. “Озоди” рдиосу өз булактарына таянып чек арада каза болгон 70 адамдын тизмесин чыгарды. 20-сентябрда Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы ассамблеясында маалымат берип жатып президент Садыр Жапаров Тажикстанды “бардык макулдашууларга карабай чабуул жасады” деп айыптаган. Тажик тарап окуя үчүн Кыргызстанды айыптоодо.

Депутат чек арага жакын аймактардын тургундарына курал-жарак берүүнү сунуштоодо

Жогорку Кеңештин депутаты Улан Бакасов чек арага жакын аймактардын жашоочуларына курал-жарак берүү сунушталган мыйзам долбоорун демилгеледи. Документ парламенттин сайтына жарыяланып, коомдук талкууга коюлду.

Депутаттын демилгесине ылайык, 20 жашка толгон жарандарга курал-жарак берилип, тышкы коркунуч жаралган учурда аны колдонуу укугу болушу керек. Ошол эле маалда курал колдонууга уруксат ала турган жарандар атайын окуудан өтүп, курал колдонуудагы коопсуздук эрежелери боюнча билимдери текшерилет.

“Чек атага жакын өзгөчө макамдагы аймактардын тургундары сырткы коркунуч жаралган учурда өмүрүн, саламаттыгын жана мүлкүн коргоо үчүн курал-жарак колдонуу укугуна ээ болушу керек”, – деп жазылган документке тиркелген негиздеме-маалымкатта.

2021-жылы май айында да Жогорку Кеңештин депутаттарынан турган топ ушундай эле демилге менен чыгып, бул өлкөнүн аймактык бүтүндүгү менен эгемендигине кол салуулардын алдын алууга жана чек ара коопсуздугун камсыз кылууга жардам берерин билдиришкен. Ал мыйзам долбоору 2021-жылдын апрель-май айларында кыргыз-тажик чек арасында болгон чырдан кийин сунушталган. Анда Кыргызстандын 36, Тажикстандын 19 жараны набыт болгону кабарланган.

Орусияда акыркы 10 жылда жарандык алган борбор азиялыктар аскердик кызмат өтөөгө милдеттендирилиши мүмкүн

Орусияда жарыяланган аскердик мобилизациянын алкагында акыркы 10 жылдын ичинде орус жарандыгын алган борбор азиялыктар бир жыл аскердик кызмат өтөөгө милдеттендирилиши мүмкүн.

Тиешелүү сунуш даярдалып жатканын Орусия президентинин алдындагы Адам укуктары боюнча кеңештин мүчөсү Кирилл Кабанов билдирди.

Анын айтымында, эгер Кыргызстандан, Казакстандан, Өзбекстандан жана Тажикстандан барып жарандык алгандар бир жыл аскердик кызмат өтөөдөн баш тартса, алардын өзүлөрүн жана үй-бүлө мүчөлөрүн орус жарандыгынан ажыратуу пландалууда.

“Бул демилгени ишке ашыруу – жарандарын кылмыш жоопкерчилиги менен коркутуп, ыктыярчы катары атайын аскердик операцияга катышуусуна тыюу салып жаткан аталган өлкөлөрдүн бийликтерине адекваттуу жооп болот”, – деди Кабанов.

Буга чейин Борбор Азия өлкөлөрү өз жарандарын чет өлкөлөрдүн аймактарындагы согуштарга катышпоого жана аскердик түзүмдөргө кошулбоого чакырып, “мындай аракеттер үчүн кылмыш жоопкерчилиги бар экенин” эскертишкен.

Орусия президентинин басма сөз катчысы Дмитрий Песков менен премьер-министр Михаил Мишустиндин уулдары аскерге мобилизациялоого баруудан баш тартышты

Шаршембиде “Популярная политика” YouTube-каналынын алып баруучулары Орусия Федерациясынын жогорку кызматтагы аткаминерлеринин жакын туугандары делген бир нече кишиге түз эфирде чалган.

Алып баруучу өзүн аскердик комиссариаттын кызматкеримин деп тааныштырып, маектештерине мобилизация жараянына тартылууга чакырган.

Орусия президентинин басма сөз катчысы Дмитрий Песковдун уулу Николай катары тааныштырылган абонент аскердик комиссариатка келүүдөн баш тарткан.

“Сиз менин Песков мырза экенимди билсеңиз, менин ал жерге барышым канчалык туура эмес экенин түшүнүшүңүз керек”, -деген ал маселени башка деңгээлде чечүүгө убада берген.

Владимир Путиндин басма сөз катчысы Дмитрий Песков уулу Николай “жалгыз туура тандоону” жасоодон баш тартканына ишенбей турганын айтып, анын сөзү бурмаланганын билдирди. Бирок чалуу түз эфирде көрсөтүлгөн.

Орусиянын премьер-министри Михаил Мишустиндин уулу катары тааныштырылган абонент Алексей Мишустин мобилизацияга кирбей турганын, себеби Жогорку экономика мектебинде магистратурада окуп жатканын айткан. Ошол эле маалда ал согушууга ниети жоктугун жана өз билими менен алектенүүнү каалай турганын кошумчалаган.

Росгвардиянын башчысы Виктор Золотовдун небереси Артём Чечихин ушул тапта аскерде кызмат өтөп жатканын жана командир койгон тапшырмаларды аткарууга даяр экенин, бирок аскердик келишимге кол койбой турганын айткан.

21-сентябрда Орусиянын президенти Владимир Путин жарым-жартылай мобилизация жарыялады. Мунун алкагында согушка запастагы жоокерлер тартылары кабарланган. Коргоо министри Сергей Шойгу мобилизация жарлыгынын алкагында 300 миңдей адам аскерге тартыларын айтып, бул мындан ары да пландуу улантыларын билдирген.

КР тышкы иштер министри Жээнбек Кулубаев Нью-Йоркто “Борбор Азия + АКШ” (С5+1) министрлер жыйынына катышты

Кечээ, 22-сентябрда Нью-Йорк шаарында Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министри Жээнбек Кулубаев “Борбордук Азия+АКШ” (С5+1) кызматташуу форматындагы министрлер жыйынына катышты.
Жолугушууга ошондой эле АКШнын мамлекеттик катчысы Э.Блинкен, Казакстандын, Өзбекстандын, Тажикстандын тышкы иштер министрлери жана Түркмөнстандын АКШдагы элчиси катышты.
Жолугушуунун негизги темасы өлкөлөрдүн эгемендүүлүгүн жана аймактык бүтүндүгүн чыңдоо, азык-түлүк коопсуздугу, ошондой эле экономикалык өз ара аракеттенүү жаатындагы кызматташтык болду.
Катышуучулар бул форматтын алкагындагы өз ара аракеттенүүнү жогору баалашып, С5+1 диалогдук аянтчасын ар тараптуу чыңдоонун маанилүүлүгүн жана кызыгуусун белгилешти.
Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министри Жээнбек Кулубаев өз сөзүндө Борбор Азия өлкөлөрүнүн өздөрүнүн ортосунда да, Америка Кошмо Штаттары менен болгон мамилелеринде да практикалык жана соода-экономикалык кызматташууга басым жасоо менен аймактык кызматташтыкты бекемдөө зарылдыгын белгиледи. Буга байланыштуу ал экономикалык өз ара байланышты чыңдоого көмөктөшүүчү конкреттүү инфраструктураны жана башка долбоорлорду ишке ашыруунун маанилүүлүгүн белгиледи.
Аймактык жана глобалдык күн тартибиндеги маселелерге токтолгон министр Ж.Кулубаев калктын жашоо деңгээлине жана сапатына өтө сезгич таасир этүүчү санкцияларды киргизүү маселелерине өзгөчө көңүл бурду. Санкциялык саясаттын кесепеттерин минималдаштыруу максатында КР ТИМ башчысы тиешелүү органдардын ортосунда санкциялык саясат боюнча диалогду жана консультацияларды уюштурууга чакырды. «Мындай чаралар дүйнөлүк коомчулукка дүйнөлүк экономиканын глобалдык кризиске андан ары жылып кетишинин алдын алууга жардам берет деп ишенебиз», – деп баса белгиледи Ж.Кулубаев.
Жолугушууда америкалык тарап калктын билим деңгээлин, ошондой эле Борбор Азия өлкөлөрүнүн экспорттук потенциалын жогорулатууга багытталган долбоорлорду ишке ашырууга 25 миллион АКШ долларын бөлүү демилгесин көтөрдү.
Жолугушуунун жыйынтыгында тараптар Борбордук Азия өлкөлөрү менен АКШнын ортосундагы кызматташуунун белгиленген форматынын алкагында активдүү өз ара аракеттенүүнү улантуу боюнча макулдашууга жетишти.

ИИМ: Акыркы күндөрү социалдык тармактарда улуттар аралык кастыкты козутууга түрткөн 20га жакын колдонуучулар аныкталып, тергөөгө чакырылды

Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрлиги жарандарды социалдык тармактарда расалык, этностук¸ улуттук, диний же региондор аралык кастыкты козутууга (араздашууга) үндөгөн чагымчыл материалдарды бөлүшпөөгө чакырат.
Ички иштер министрлиги өлкөнү туруксуздаштыруу максатында чагымчыл жана башка материалдарды тараткандар мыйзамдын негизинде кылмыш жоопкерчилигине тартыла тургандыгын эскертет. ИИМ жана анын бөлүктөрү мындай чагымчыл материалдарды тараткандарды аныктоо боюнча чараларды көрүп жатат. Акыркы күндөрү социалдык тармактарда улуттар аралык кастыкты козутууга түрткөн билдирмелер активдүү жарыяланууда. Алсак, 20 жакын социалдык тармактын колдонуучулары агрессивдүү түрдө улуттар аралык кастыкты козутууга (араздашууга) алып келген билдирүүлөрдү жарыялашкан.
Кыргыз Республикасынын ички иштер органдарынын кызматкерлери тарабынан социалдык тармактарга мониторинг жүргүзүү учурунда жогорудагы жарандар аныкталып, ички иштер органдарынын тергөө кызматтарына жеткирилишкен.
Алар менен түшүндүрүү иштери жүргүзүлүп, тергөө амалдары өткөрүлүүдө. Учурда өлкөдө жана чек арага чектешкен аймактарда коомдук-саясий абал туруктуу. Күч түзүмдөрү коомдук тартипти жана жарандардын коопсуздугун камсыз кылуу, кылмыштуулук менен күрөшүү боюнча иштерди жогорку деңгээлде жүргүзүп жатат.
Ички иштер министрлиги аймактар жана улуттар аралык кастыкты козутууну көздөгөн жарандар Кыргыз Республикасынын Кылмыш-жаза кодексинин 330-беренеси («Расалык, этникалык, улуттук, диний же аймактык кастыкты козутуу») боюнча кылмыш жоопкерчилигине тартылаарын эскертет.
Мыйзам бузууларга, чагымчылдык жасоого аракеттенүүгө, коомдук тартипти бузууга байланышкан жагдайлар аныкталса, мыйзам чегинде чаралар көрүлөт.

Садыр Жапаров: Мурунку бийликтер коңшуларга берип жиберген жерлерди кайра алып жатабыз. Жакында кайсыл жерлер кайтарылганы ачыкка чыгат

Президент Садыр Жапаров Кыргыз улуттук “Кабар” маалымат агенттигине чакан маек куруп, анда Нью-Йоркто БУУнун Башкы ассамблеясынын 77-сессиясынын жалпы дебаттарында сүйлөгөн сөзү, чек ара маселесине байланыштуу айрым суроолорго жооп берди.

— Саламатсызбы урматтуу Садыр Нургожоевич!

— Алгачкы эле суроом БУУдагы сөзүңүзгө байланыштуу. Жогорку трибунада сүйлөгөн сөзүңүз коомчулук тарабынан аябай жылуу кабыл алынды. Тажик тарапты ачык эле агрессор деп атадыңыз. Ушул ассамблеянын жалпы дебаттарында сүйлөгөн сөзүңүздүн текстин ким жазды? Спичрайтерлерби, дипломаттарбы же өзүңүзбү? Коомчулукта бирөөлөр жазып берди да деген сөздөр да болуп жатат?

БУУда сүйлөгөн сөзүмдү өзүм жаздым. Болгондо да учакта кетип бара жатып өтө маанилүү жерлерин толуктадым. Спичрайтерлер чек ара маселесин чечүүдө же кандайдыр бир жолугушууларга мени менен бирге катышкан эмес да. Маселе кандай чечилип же чечилбей жатканынан кабарлары жок. Спичрайтерлер менен президенттин администрациясындагы тиешелүү бөлүмдөр өлкөбүздүн ички иш-чараларда сүйлөй турган сөздөрүмдү гана алдын ала даярдашат. Бирок ошондо да баары бир көпчүлүк жерлерин өзүм оңдойм, алымча-кошумча кылам дегендей. БУУда сүйлөй турган сөзүмдүн ар бир тамгасын «Жети өлчөп, бир кеспесем» болбойт эле. Себеби БУУнун жогорку трибунасы оюнчук эмес да. Анын үстүнө бул маселе жөнөкөй маселе эмес, өтө олуттуу маселе.

— Кандай болсо да, бул сөзүңүз улутту бириктирүүчү мааниге ээ болду десем жаңылышпайм. Ал турсун мурда-кийин сындап жүргөндөр дагы кубаттап, алкап атышты. Эл кадимкидей бир муштумга бириккени көрүндү. Эми ушул биримдикти мындан ары дагы кармап калуу мүмкүнбү? Катуу сындап жүргөндөр да, адатта Адахан Мадумаров, Алмазбек Атамбаевдин кылмыш иши саясий негизде козголду дешкен Ош коогалаңы боюнча жоопко тартылып жатышкан убактылуу өкмөттүн мүчөлөрүнүн тарапкерлери да сизди колдошту. Саясий иш дегендерди жаап салып, түрмөдө жаткан Атамбаевди бошотуп салсаңыз болобу?

— Ушул саясий иш дегендердин баары мен бийлик башына келгенге чейин болгон иштер. Асты 12 жыл, арты 3 жылдан ашкан иштер. Мен сотторго: “Күнөөлүүбү соттогула. Күнөөсү жокпу актагыла. Мурдагыдай сот иштерин Ак үй көзөмөлгө алып турат деген болбосун”,- деп дайыма айтып келем. Соттор ишин так аткарып жатышат. Мисалы, кечээ жакында эле Октябрь окуясы, Калыс-Ордодогу мектеп, түрк жарандарына мыйзамсыз берилген паспорттор боюнча Атамбаевди сот толук актап жиберди го. Эмнеге муну көрбөйсүңөр. Соттоп жиберсе, анда дагы “саясий негизде соттоп жиберди” деп чыкмаксыңар. Актап жиберсе, бирөө дагы «адилет чечим болду» деп айтып чыккан жок. Калыс болуш керек да. 12 жылдан бери «Ош коогалаңы боюнча чекит коюп бергиле» деген элдин талабы бар. Прокуратура тергеп туруп, сотко жиберди. Сот чекитти койсун. Күнөөлүүлөр жазасын алсын, күнөөсүздөр акталып чыгышсын. Биз соттун ишине кийлигишпейбиз. Биз кийлигишпеген үчүн кечээки иштери боюнча акталышты.

Ал эми «Атамбаевди бошотуп ийбейсизби» деген сурооңуз боюнча:

Сот иштери бүткүчө мен кийлигише албайм. Азыр чыгарып жиберүүгө укугум да жок. Кой-Таш окуясы боюнча сот иши бүткөндөн кийин гана менин чыгарууга укугум пайда болот. Кечээ жакында Рустам балам: «Ата, Алмазбек Атамбаевдин балдарын кабыл алып коюнузчу, суранып атышат. Биз деле Атамбаевге кире албай канча чуркаганбыз. Биз алардын катасын кайталабай эле коелучу» деп, Атамбаевдин балдарын ээрчитип келиптир. «Аа балам, сен да менден бетер боорукер экенсин да» деп ичимден күлүп койдум. Балдарын кабыл алдым. Түшүндүрдүм. “Сот иштери бүтсүн, андан кийин менин укугум” дедим.

Биз мамлекет катары мыйзамдардын ар бир беренесин сыйлашыбыз керек.

— Биздин Куралдуу күчтөрдүн абалы, даярдыгы кандай? Кудай сактасын, тыштан агрессия болуп калса, алардын чабуулунун мизин кайтарганга күч жетеби? Жетет десеңиз, анда буга чейин эмнеге биздин айылдарга чейин тебелеп-тепсеп, аралап кирип келишти?

— Билесизби, чынын айтайын, мен бийликке келгенде армиябыз, башка күч органдарыбыз «итке минип» калыптыр. Бул сөзүмдү күч органдарында иштегендер дагы тастыктап беришет. Чынын айтсам, былтыр апрелде Тажикстан кол салганда аскерлерибиздин автоматтарынан башка эч нерсеси жок экен. 10 танкасы болсо, экөө от алат. Анда дагы беш чакырымга жетпей өчүп калышты. Калганы жүрмөк түгүл, от албайт. 70-80-жылкы танкалар, аккумуляторлору жок. Бир истребителибиз, бир тик учагыбыз жок. Эмнесин айтайын, мына ушундай итке минген армияны өткөрүп алыптырмын. Бир жыл ичинде колдон келишинче күчтөдүм. Тамак-аштары да эптеп эле экен. Дароо эки эсеге көтөрүп бердим. Бир жыл ичинде колдон келишинче, акчабыздын жетишинче заманбап курал-жарактар менен камсыз кылдым. Азыр эми Кудайга шүгүр, күчтүү болуп калдык. Душмандын мизин кайтарганга күчүбүз жетет. Өзүбүз катылбайбыз, катылгандын катыгын беребиз. «Итке минген» армиябыз эми «атка минип» турат десек болот. Бирок муну менен токтолуп калбайбыз. Коргонуу үчүн дагы күчтөп жатабыз.

Ал эми “биздин айылдарды тебелеп кетти” деген сөзүңүзгө жооп берейин. Тажикстан менен Кыргызстандын чек араларындагы айылдарда үйлөр шахматтын бетиндей болуп жайгашып калган. Союз чачыраганы биздин элдерибиз үйлөрүн сатып, Бишкекке же Россияга мигрант болуп кетишкен. Биз жакка алардын чабуулу башталганда ошол шахмат бетиндей болуп калган айылдарда жашаган калкыбызды былтыркыдай болбосун деп эвакуация кылып кеттик. Айыл бош калды. Алар бош калган үйлөрдү өрттөп, мектепке желегин илишти. Бирок кийин жооп катары сокку уруп, баарын бошотуп, кууп чыктык.

— Сиз 17 жыл мурун, биринчи жолу депутат болуп келгенде Жогорку Кеңеште чек ара маселесине жаныңыз күйүп, кийин кеч болуп калат деп чырылдап өтө эмоционалдуу түрдө көзү ачыктай эле билдирүү жасаптырсыз. Эми чек ара маселеси кандай болот? Сиз миллиарддаган акчаларды талап кылат деген экенсиз. Ал кезде президент Курманбек Бакиевге сунуштарды бериптирсиз. Азыр ошончо көп акча керекпи? Чек ара маселеси кантип чечилет? Же талаш жерлерди алар айткандай кылып берип салабызбы? Мүмкүн ошону менен талаш-тартыш да токтойт, курмандыктардын алдын алабыз (айла кеткенде айткан сөз да)

— 17 жыл мурун мен маселе көтөргөндө азыркы шахмат бетиндей болуп жайгашып калган үйлөрдү акырындап сатып алышып, уламдан улам бери жылып келе жатышканын көрүп айткам. Бирок ал кезде мени эч ким уккан эмес. Мен көзү ачык эмесмин. Терең ойлонгон адамга азыркы күнү болуп жаткан окуяларды талдап туруп эле 10-15 жылдан кийин кандай болоорун туюп-билип койсоң болот. «Кумтөр» темасын көтөргөндө деле ошол жылдары бизге өтпөсүнө көзүм жеткен. Анткени мафия күчтүү эле. Бирок 10-15 жылдан кийин акыры бизге өтөөрүн ошондо эле көргөм. Курманбек Бакиевге чек ара маселеси менен эле эмес, “Ошту убактылуу борбор кылып, чек ара маселелери чечилгенге чейин президент, өкмөт, парламент баш болуп беш-алты жыл ошол жакка барып иштеп туралы” деген сунуш айткам. Бул сунушумду парламентте да көтөргөм. Ошондо мени түндүктүк туугандар «түштүктүктөргө жагынып атат» деп жаман көрүшкөн. Бирок менин максатым ал кезде түштүктүктөргө жагыш керек эмес эле. Жалпы мамлекетибиздеги проблема алдын ала чечилсе деген ой-максатым бар болчу. Ошондо Курманбек Бакиев: «Садыр, мен өзүм түштүктөн болсом, Акаевдин ордуна келип олтурсам, анан борборду Ошко көчүрүп кетсем, түндүктүктөр туура эмес түшүнүшөт, бул маселени көтөрбөй эле койчу, суранам», – деп болбой койгон.

Ал эми талаш жерлерди берип эле салып маселени чечип салбайсызбы деген сурооңузга:

Мен мурдагылардай жерлерибизди бере салып эле маселе чечип салгыдай, аттарын атагандан да жийиркенип турам, саткын эмесмин. Тескерисинче, алар берип жиберген жерлерди кайра алып жатабыз. Жакында кайсыл жерлер кайтарылганы ачыкка чыгат.

Ар бир сантиметр жер үчүн ар бирибиз кашык каныбыз калганча күрөшүүбүз керек.

Кыргызстандын жерлери сен экөөбүздүн менчик жерлерибиз эмес. «Ме» деп эле кармата салгыдай. Бул жерлерибиз үчүн ата-бабаларыбыз дагы канын, жанын аяган эмес. Биз дагы аябайбыз. Келечек муун дагы аябаш керек. Анткени биз ата-бабалардан ар бир карыш жерди келечек муунга мурас катары өткөрүп беребиз деп карызга алганбыз. Сенин да, менин да жерим эмес. Миңдеген жылдарга учугу улана турган келечектеги Кыргыздардын жери.

 Интернетке сиздин уулуңуз Рустам жана УКМК төрагасы Камчыбек Ташиевдин уулу Тай-Мурастын Баткенде жүргөн сүрөттөрү чыкты. Ал жакка кандай максатта барышты? Депутаттар дагы аскер кийимдерин кийип Баткенде жүргөн сүрөттөрү чыккан, бул ошондой пиар эмеспи?

— Рустам менен Тай-Мурас пиар кылгыдай, бийликке жетпей жүргөндөрдөн эмес, эптеп элге көрүнө калып, эртең депутат же президенттикти алалы дегидей. Жөн гана: «Силердин карапайым балдардан эмнеңер кем? Баргыла, алдыда жүргүлө. Аскерлердин кем-карчы болсо, так маалыматты бизге жеткирип тургула», – деп биз өзүбүз жибердик. Барышты, колдорунан келген жардамдарын берип жүрүшөт.

— Баткенде акыркы окуяларда жабыркагандардын үйлөрүн калыбына келтирүү иштери кандай жүрөт? Суукта сыртта калып калышпайбы?

— Колдон келишинче тездетип бүтүрүп бергенге бардык күчүбүздү жумшайбыз. Жаңы жылга чейин бүткөнгө аракет кылабыз. Каражат жетиштүү. Казынабыз куру эмес. Андан сырткары, каза болгондордун баарынын жакындарына да жардам берилет. Баарын тактап чыгып жардам беребиз. Балдарын кароосуз калтырбайбыз. Үйлөнбөй кеткендерге ата-энесине беребиз. Кыскасы баатыр балдарыбыздын эрдиги бааланбай калбайт.

— Бишкекте ар кандай талаптар менен митингдер өттү. “Бийликтин колунан келбесе, биз баралы” деген сөздөр жаңырды. Бирок, унаалар келсе, бирөө дагы отурбаптыр. Сиз катардагы жарандардын баруусунун кереги жоктугун айттыңыз. Анан ушундай талаптар менен чыккандар тууралуу тийиштүү органдар сизге маалыматтарды берип турса керек, мисалы, алар кимдердин тарапташтары, максаттары эмне дегендей?

— Эң кызыктуу суроо бердиниз. Алар чыныгы мекенчилдер эмес. Учурдан пайдаланып өздөрүнүн арам максаттарына жетели дегендер. Эмне максаттары бар экенин баарын билебиз. Баарын тааныйбыз. Бирок тийбейбиз. Бизде демократия. Эркин сүйлөй беришсин. Бирок сөз эркиндиги деп эле жалган маалыматтарды тарата бербеши керек.

«Баткенге биз баралы» деген «жалган баатырларыбызды» өзүңүздөр көрдүңүздөр го. «Баткенге барсаң, мына сага унаа, жөнө» деп унаа коюп бергенде бирөөсү да олтурган жок. Эгер чыныгы мекенчил болсо, баатыр болсо Ак үйдүн алдына кыйкырып келбей, түз эле Баткенге кете бермек.

Учурдан пайдаланып ушундай «жалган патриотторго» айтып коеюн. Азырынча армиянын, күч түзүмдөрүнүн күч-кубаты жетиштүү. Эгер армиябыздын күчү жетпей баратса, силерди митингге чыгарып убара кылбай эле жылуу төшөктө жаткан жериңерден сууруп чыгып кетебиз. Бул –мамлекеттин толук укугу. Ошондо чыныгы мекенчил экениңер көрүнөт. Бирок Кудай ага жеткирбесин деп тилейли.

Ошону менен бирге жөнөкөй жарандарыбызга кайрылып кетейин. Агрессия башталганда «эвакуацияга чыккыла» дегенде, бириң калбай чыгып кетишиңер керек. Чек арачылар жана аскер адамдары гана калыш керек. Былтыр бизге Башкы суу бөлүштүрүүчү жайга (Головной водозабор) кол салуу болгондо, Баткенден жөнөкөй жаштарыбыз барып, таш ыргыта башташкан. «Баары кайтсын, аскер адамдарыбызга тоскоол болуп жатасыңар!», – деп буйрук бергенимде укпай коюшкан. 17 киши бир эле жерден гранатаметтун жарылуусунан каза болуп калышты. Жалаң жаш балдар.

— Көпчүлүк арасында “Президенттин айлана-чөйрөсүн тазалаш керек, ошолор артка тартып атат” деген сөздөр бар. Айланаңызда кимдер? Алар өздөрүнүн алдындагы милдеттерин толук аткара албай жатат дегенге кошуласызбы? Кимдерди кетириш керек?

— Ушундай сөздөрдү токтотуш керек. Ким кандай иштеп жатканы Президент катары мага даана көрүнүп турат. Албетте кемчиликтер бар. Бирок «Көч бара-бара түзөлөт» дейт. Иштей албаган кадрларды четинен алмаштырып жатабыз. Эскилери да бар. Ушул жерден жалпы журтчулук бир нерсени так билип коюшу керек. Эсиңиздердеби, Октябрь окуясынан кийин жалаң жаштарды алып келе баштагам. Жарым жылга жакын иштешти. Тажрыйба болбогондон кийин өздөрү да кыйналат экен, мамлекетти да кыйнайт экен. Министр болгондордун арасында “штаттык расписание” деген эмне экенин билбегендер болду. Анан кантип килейген министрликти башкарат? Күнөскана ачып, бадыраң өстүрүп алса эле «ии, мен министр болууга даяр экем» деп ойлобош керек. Министрлик бир теплица менен эле чектелбейт.

Ал эми эски кадрларды, Акылбек Жапаровду баш кылып иштеп бергиле деп өзүм чакырып келдим. Так сүйлөшүп алдык. “Буга чейин кандай иштегениңер, эмне кылганыңар мени кызыктырбайт. Мындан аркы мени менен иштеген ишиңер таза болбосо капа болбогула, бир гана эмгек акыга иштейсинер, бир сом уурдасаңар же жеке кызыкчылыгыңарга пайдалансаңар камаласыңар” деген келишим бар ортобузда.

Акылбек Үсөнбековичке: “Экөөбүздүн тең фамилиябыз – Жапаров. Фамилиябызды булгабайлы. Тарыхта ак тамгалар менен жазылып калалы. Балдарыбызды жер каратпайлы”, – деп айтып атам.

Жаман команда болсок, бир жылда бюджетти 280 миллиарддан 411 миллиардка кантип көтөрөт элек? Кантип эмгек акыларды 3 эсеге көтөрөт элек? Кантип жөлөкпулдарды көтөрөт элек? Кантип армиябызды күчтөп алат элек?

“Курал-жарак жана жаңы технологияларды сатып алабыз, бергиле”, – десек, өнөктөш өлкөлөрдүн жетекчилери: “Мурда бекер бергилечи деп суранып жүрчү элеңер. Азыр акчаны кайдан таап атасыңар?”, – деп таң калып сурап атышат.

Начар команда болсок, итке минген бойдон олтура берет элек. Мектептерди салбайт элек. Жалпы республика боюнча 37 мектеп, 3 бала бакча бүттү. Жылдын аягына чейин дагы 48 мектеп, 8 бала бакча, 1 саламаттык сактоо имараттары курулуп бүтөт, буюрса.

Жолдор асфальтталып жатат. Быйыл 600 километрге жакын жолду асфальт кылып атабыз.

Ошондуктан, «айланасын тазалаш керек» деген дежур сөздөн алыс боло тургулачы. Жаштарды алып келип койсок, тажрыйба топтогончо жөн эле эки-үч жыл убакытты жоготуп коебуз. Азыр аз аздан ар кайсы жумуштарга тажрыйба топтошсун деп Улуттук кадрдык резервден тандап алып, жаштарды аралаштырып жатабыз. Акырындык-акырындык менен чоң кызматтарга көтөрүп, бара-бара жашартабыз.

Ооба, аймактардагы өкүлдөрдүн, жергиликтүү бийликтегилердин, анча-мынча министрлер арасында жакшы иштей албай жаткандар бар. Оңолбосо, алмаштырабыз.

Азыр баары менин көзөмөлүмдө. Ар бир кыймыл-аракетин карап, отчёт алып турам. Эл-журттан суранарым, мага ишенип, беш жыл президент кылдыңарбы, аягына чейин ишенгиле. Беш жылдан кийин жыйынтык чыгарасыңар.

Анан блогер, акылдуусунуп акыл үйрөткөн жаштардан суранарым, акыл үйрөтпөй эле койсоңор. Айрымдары ансыз деле жасалып жаткан иштерди «минтип койбойсуңбу же тигинтип койбойсуңбу» деп акыл үйрөтүп киришет, өзүнөн сурасаң же жогорку билими, же тажрыйбасы жок. Сүйлөсө эле Москва, Лондондон кеп кылат. Анан эле интернетте олтуруп алып, акыл үйрөтүшөт. Баткен боюнча канча акыл үйрөтүштү. Анын баары ансыз деле жасалып бүткөн же жасалып жаткан иштер болчу.

— Владимир Путин менен акыркы жолугушууңузда ал «Кыргызстанга техникаларды бердик» деди. Кечээ жакында эле “ӨКМге техникаларды өзүбүз сатып алдык” деген маалымат тарады эле. Ошондо өзүбүз алганыбыз калппы, түшүндүрүп ачыктап берсеңиз.

— Мен келгени Россиядан ӨКМге бир да техника ала элекпиз. Владимир Владимирович бир тик учак жана өрт өчүргүч унааларга кол коюлган, эми беребиз деген сөздү айтты. Тагыраагы, жакын арада жиберебиз деди. Анын сөзүн «недоброжелателдер» бурмалап жатышса керек. Өткөндө ӨКМге алынган бир тик учак жана башка техникалар 100 пайыз өзүбүздүн бюджеттин эсебинен сатылып алынды.

— «Алтындарыбыз уурдалып жатат» деген кеп-сөздөрдүн аягы дагы деле токтой элек. Буга эмне деп жооп бересиз?

Өткөндө эле айттым эле, учурдан пайдаланып, дагы бир жолу айтып коеюн. Жогорку Кеңеш тиешелүү комиссия түзүп, текшерип келгенге толук укугу бар. Эч ким бут тоспойт. Төрагага айтам, комиссия түзүшсүн. Текшерип келип, жалпы элге чын экен же калп экен деп жарыя кылып коюшсун. Комиссияга коомчулуктун өкүлдөрүнөн дагы кошуп алышсын. Алтындын «А» тамгасын түшүнбөгөн блогер чалыштарды сөзсүз кошуп алышсын. Билип алышса, анан ар кандай сөздөр токтойт эле.

Мен айтып коеюн, тонналаган алтынды биякка коелу, 1 кг алтын уурдаган болсо, жакыным же досум экенине карабай каматам. Уурдаганын он эселеп кайтартабыз.

Андыктан, мен президент болуп турганда «алтын уурдалат» деген түшүнүктөн таптакыр эле алыс болгула.

— Чоң рахмат Садыр Нургожоевич, бизге убакыт бөлүп, суроолорубузга жооп бергениңиз үчүн. Иштериңизге ийгилик каалайбыз!

— Чоң рахмат, сиздерге да ийгилик каалайм.

Булак: Kabar.kg

Тажикстан өз жарандарын Украинада согушка катышуудан оолак болууну эскертти

Тажикстандын Орусиядагы элчилиги Орусияда убактылуу жашаган жана иштеп жүргөн мекендештерин чет өлкөнүн аймагында согуштук аракеттерге катышуу үчүн кылмыш жоопкерчилиги каралганын эскертти.

Элчилик кошумча маалымат алуу үчүн Тажикстандын Екатеринбург, Новосибирск, Санкт-Петербург жана Уфа шаарларындагы консулдуктарына да кайрылууну сунуштады.

20-сентябрда Москва мэри Сергей Собянин “Сахарово” миграциялык борборунда чет өлкөлүктөрдү армияга каттоо үчүн шарт түзүлөрүн билдирген. Ал Орусиянын Куралдуу күчтөрүнүн катарында бир жыл кызмат өтөө үчүн келишим түзгөн эмгек мигранттары орус жарандыгын кыска мөөнөттө жана бюрократиялык тоскоолдуктарсыз ала аларын айткан.

Тажикстандын Жаза кодексинде чет өлкөдө согуштук аракеттерге катышкан жарандарды 12ден 20 жылга чейин эркинен ажыратуу каралган. Буга чейин Сирияда согушуп келген бир нече тажикстандык узак мөөнөткө эркинен ажыратылган.

Өзбекстандын Башкы прокуратурасы: Россиянын куралдуу күчтөрүнө кошулуп, Украинага каршы согушкандар 10 жылга чейин соттолот

Орусияда жарым-жартылай аскердик мобилизация башталгандан кийин Өзбекстандын Башкы прокуратурасы өзбек мигранттарына чет өлкөлүк армиянын катарында согушка катышуу үчүн 10 жылга чейин эркинен ажыратуу жазасы бар экенин эскертти.

Мекеменин билдирүүсүндө Өзбекстандын Кылмыш кодексинин 154-беренесинин биринчи бөлүмүндө согуштук аракеттерге катышуу үчүн жалдангандарга беш жылдан 10 жылга чейин эркинен ажыратуу жазасы каралганы белгиленген.

Аталган беренеде башка мамлекеттердин армиясында, коопсуздук кызматтарында, полициясында, аскердик юстициясында же башка органдарында кызмат өтөгөн Өзбекстандын жараны 300 базалык эсептик көрсөткүч өлчөмүндө айып пул төлөп же үч жыл коомдук жумуштарды аткарууга милдеттендириле турганы жазылган. Эгер жаран аталган чет өлкөлүк түзүмдөргө жалданма болсо беш жылга чейин эркинен ажыратылат.

“Мындан улам чет өлкөлөрдө жашаган өзбек жарандарын куралдуу күчтөрдүн катарына кошулбоого, аскердик аракеттерге катышпоого чакырабыз. Мындай аракеттер үчүн кылмыш жоопкерчилиги каралган”, – деп жазылган Башкы прокуратуранын билдирүүсүндө.

21-сентябрь күнү эртең менен Орусиянын президенти Владимир Путин өлкөдө жарым-жартылай мобилизация жарыяланганын билдирген. Путиндин артынан эле мамлекеттик медиаларга маек курган Орусиянын коргоо министри Сергей Шойгу мобилизациянын алкагында 300 миңдей адам аскерге тартыларын айтты. Министр армияга негизинен запастагылар жана аскердик кызматтан өткөндөр чакырыларын, алар кошумча даярдыктан өткөрүлөрүн кошумчалады.

20-сентябрда Мамлекеттик дума өлкөнүн Кылмыш-жаза кодексин “мобилизация”, “аскердик абал”, “аскердик мезгил” деген түшүнүктөр менен толуктап, дезертирлердин жазасын катуулата турган, өз ыктыяры менен туткунга түшкөндөргө, талап-тоноочулукка баргандарга жана коргонуу тармагындагы мамлекеттик буйрукту аткаруудан баш тарткандарга жаза мөөнөттөрүн аныктаган. Анда бул мобилизацияга даярдык катары сыпатталган.

Орусия Украинага кол салгандан бери көптөгөн аскердик эксперттер Владимир Путин армиянын алдына койгон максаттарга кошумча мобилизациясыз жетүү мүмкүн эмес экенин айтып келишкен. Кремль буга чейин бир нече жолу жалпы мобилизация жарыяланбай турганын билдирген.

Орусияда аскердик мобилизацияга каршы акцияларда 1400дөн ашык киши кармалды

Орусиянын Москва жана Санкт-Петербург шаарларында өткөн мобилизацияга каршы акцияларда жүздөгөн киши кармалды.

Москвада Старый Арбатка, Санкт-Петербургда Исаакиев соборунун алдына чогулгандар “Балдарыбызга жашоо”, “Путинди окопко” жана “Согушка каршыбыз” деп кыйкырышты.

“ОВД-Инфо” укук коргоо уюмунун Москва убактысы боюнча саат 01:00гө карата жарыялаган маалыматына ылайык, Санкт-Петербургда мобилизацияга каршы акцияга чыккан 537, Москвада 535 киши кармалды. 21-сентябрда мындай акциялар Орусиянын 38 шаарында өтүп, өлкө боюнча кармалгандардын жалпы саны 1410 жетти.

21-сентябрь күнү эртең менен Орусиянын президенти Владимир Путин өлкөдө жарым-жартылай мобилизация жарыяланганын билдирген. Путиндин артынан эле мамлекеттик медиаларга маек курган Орусиянын коргоо министри Сергей Шойгу мобилизациянын алкагында 300 миңдей адам аскерге тартыларын айтты. Министр армияга негизинен запастагылар жана аскердик кызматтан өткөндөр чакырыларын, алар кошумча даярдыктан өткөрүлөрүн кошумчалады.

20-сентябрда Мамлекеттик дума өлкөнүн Кылмыш-жаза кодексин “мобилизация”, “аскердик абал”, “аскердик мезгил” деген түшүнүктөр менен толуктап, дезертирлердин жазасын катуулата турган, өз ыктыяры менен туткунга түшкөндөргө, талап-тоноочулукка баргандарга жана коргонуу тармагындагы мамлекеттик буйрукту аткаруудан баш тарткандарга жаза мөөнөттөрүн аныктаган. Анда бул мобилизацияга даярдык катары сыпатталган.

Орусия Украинага кол салгандан бери көптөгөн аскердик эксперттер Владимир Путин армиянын алдына койгон максаттарга кошумча мобилизациясыз жетүү мүмкүн эмес экенин айтып келишкен. Кремль буга чейин бир нече жолу жалпы мобилизация жарыяланбай турганын билдирген.

Иманкадыр Рысалиев, мамлекеттик ишмер: "Тез арада аймактык өзүн өзү коргоо жөнүндө мыйзам кабыл алуу зарыл"

Кыргызстанда кайрадан согуш…

 Мекенибизде кайрадан алаамат согуш кайталанып, коңшу Тажикстан менен чектешкен чек арабыздын бардык периметри боюнча жайгашкан айылдарыбыз тажик душмандын кокус чабуулуна кабылды, адам каны төгүлдү, жаш балдарыбыз өлүмгө учурап, энелер чыркырады, кырчындай эр азамат жигиттерибиздин күлгүндөй өмүрлөрү кыйылып, солкулдаган жубайлары артында калды… Канчалаган үйлөр, ишкана-мекемелер, көпүрөлөр жардырылып, өрттөлүп бырын-чырыны чыкты.

Бул тапта кыргыз бийлиги элин тынчтанууга, чыдамдуулукка чакырып, тажик тарап менен ок атышууну токтотолу деп тынымсыз сүйлөшүүлөрдү жүргүзүүдө… Ага карабай, бир аз убакыт өтпөй кайрадан душмандын огу жаап жатты. Октон, минометтун тарсылдагынан эси чыгып, балдар мектептен, эл, баса албаган кары-картаңдар үйлөрүнөн, иштеринен дүрбөп, ага чейин даярдап койгон документтерин  гана алганга үлгүрүп, жөөсү жөө, машинеси бары машине менен кырды көздөй качып, ушу күнгө чейин талаалап жүршөт.  Кан басымы жогору, жүрөк оорусу барлардын арасынан канчасы көз жумушту… Мунун баары качан токтойт, канчага чейин чыдоого болот, ким, качан бейпил турмушту алып келет?

Баткендин эли дайыма кийинки чабуулдан коркуп, тарс эткен добуштан чоочуп, коркуу менен жашагандан тажады. Колунда курал-жарагы жетиштүү, согушууга ар качан даяр турган мындай кошуна мамлекетке ишенчилик жок болгондон кийин, тез арада АЙМАКТЫК ӨЗҮН ӨЗҮ КОРГОО ЖӨНҮНДӨ МЫЙЗАМЫН кабыл алуу зарыл.

Тез арада, кечиктирилгис тартипте эмнелерды аткаруу керек?

Биринчиден, аталган мыйзамда согуш чыккан учурда жергиликтүү бийликтин жана өзүн өзү коргоо отряддарынын иш-аракет алгоритми жазылышы керек.

Экинчиден, өзгөчө кырдаал режими дайыма сакталып турган милитаризациялык аймакты түзүп, анын чектерин тактоо керек.

Үчүнчүдөн, аталган мыйзамда жергиликтүү өзүн өзү коргоочу куралдуу отряддарды түзүү жана иштетүү тартиби жазылышы керек. Аларды окутуп, контрактниктерге төлөгөндөй төлөп берүү зарыл. Буларда жабдууланган позициялары даяр турушу керек, гранатаметтор  жана абадан урулган соккуларга каршы согуш каражаттары болушу керек.  Бул өзүн өзү коргоо отряддары чабуул башталып кетсе, аскердик бөлүктөр жана оор курал-жарактар жетип келгенче, согуштун алгачкы күндөрү өз айылдарынын чектерин коргоп туруу мүмкүндүгүнө ээ болушу керек.

Төртүнчүдөн, чек арадагы ар бир айылда бомбалоодон коргонуучу жай курулууга тийиш. Өтө эле кооптуу жана корголбогон аймактарга миналар көмүлүп, жергиликтүү калк  бул аймакта миналар бар экенин  билиши үчүн тикенек зымдар менен тосулушу керек, ал эми муну билген душман чоң жолго түшкөндө өзүн өзү коргоо отряддарынын чабуулуна дуушар болушу керек.

Милитаризацияланган аймактын туурасы он — он беш километрдей болуп, бекем чепке айландыруу керек. Тынчтыкты каалайсынбы — анда согушка даярдан дейт эмеспи.

Мындан ары тургундары жаналакет качып кеткен айылдарыбызга душман кирип, каалаганындай элдин мүлкүн талап-тоноп, анан ал үйлөрдү пайдубалына чейин эч нерсесин калтырбай өрттөп, айылда калып калган бирин-экин адам болсо кармап алып кыйнап өлтүрүп, жазасыз каалаганын кылуусуна жол бербөө керек! Жетишет!

Аймактык коргонуу жөнүндө мыйзамдар дүйнөнүн көп өлкөлөрүндө кабыл алынган, алар жергиликтүү реалийлерге жана улуттук өзгөчөлүктөрүнө жараша (Израиль, Украина, Косово) ар кандай варианттарда жазылганы белгилүү.

Баткен эли көп жылдан бери чек ара аймагын баатырларча коргоп, кирип келген душманга туруштук берип  жашап келет, аларга жардам көрсөтүү керек. Алар мамлекети бар экенин, аларды согушка кызыкдар экстремисттик күчтөрдөн коргоп ала турган мыйзам бар экенин сезиши керек.

Карапайым калк сөз жүзүндө гана эмес, иш жүзүндө мамлекеттин калкынын өмүрүн кандай болбосун акчадан жана бийликтен да артык койгон саясатчылар, жетекчилер Кыргызстанда бар экенин сезип, өзүнүн мамлекетине жана өзү шайлап алган бийликке ишенүүгө тийиш.

Иманкадыр Рысалиев, экс-министр

Президенттик администрация Bombardier Global Express XRS учагын сатып алууну пландоодо - фото

Кыргызстан өлкө жетекчилигинин чет элдик сапарлары үчүн жаңы учак сатып алуу боюнча сүйлөшүүлөрүн аяктай электигин 22-сентябрда президенттин басма сөз катчысы Эрбол Султанбаев билдирди.

Анын айтымында, Bombardier Global Express XRS учагын лизингге сатып алууга байланыштуу акыркы чечим кабыл алына элек.

Султанбаев Кыргызстан чет элдик сапарлар үчүн жаңы учак сатып аларын быйыл жыл башында билдирген болчу.

Анын айтымында, 20-сентябрда президент Садыр Жапаров АКШга Bombardier Global Express XRS учагы менен акысыз, тесттик режимде барып келди, кыргыз тарап күйүүчү майын гана камсыздап берди.

“Эгер кыргыз тарапты бардыгы канааттандырса, анда бул учакты лизингге сатып алуу тууралуу макулдашылган. Учак “№1 борт” катары чет өлкөлүк сапарларга чакан делегация менен чыгууга пайдаланылат. Бул учактын чыгымдары учурда колдонулуп жаткан ТУ-154кө караганда өтө аз, үнөмдүү келет. Анын үстүнө ТУ-154 күйүүчү майды көп сарптаганы аз келгенсип, эскилигинен улам Европага, Америкага жете албайт. Учууга жарамдуулук мөөнөтү да аяктаган”, – деди Султанбаев.

20-сентябрда президент баштаган кыргыз делегациясы Нью-Йоркко барып, Бириккен Улуттар Уюмунун (БУУ) Башкы Ассамблеясынын 77-сессиясына катышкан. Анда президент Жапаров кыргыз-тажик чек арасындагы окуя боюнча маселени көтөргөн. Делегация учуп барган учак кымбат турары айтылып, коомчулук арасында кызуу талкуу жараткан.

 

Бишкекте пилоттук негизде Түштүк Кореядан келген “New Pioneer Co., LTD” компаниясынын жол тосмолору орнотулду

Пилоттук долбоордун алкагында Чүй проспектисинде “Россия” кинотеатрынын маңдайында шлагбаум тибиндеги жол тосмосу пайда болду. Бул тосмо Түштүк Кореядан келген “New Pioneer Co., LTD” компаниясы тарабынан “Бишкекасфальтсервис” МИнин жардамы менен орнотулган, узундугу 100 метр, тосмо бышык материал поливинилхлоридден жасалган.
Бул пилоттук аймак жол кыймылынын жана жөө жүргүнчүлөрдүн көптүгүнө байланыштуу шаар жолдорунун ичинен тандалып алынган.
Белгилей кетсек, Биринчи Май районунун жол инфраструктурасын өнүктүрүү максатында аталган ишкана менен меморандум түзүлгөн.
Маалымдама: “New Pioneer Co., LTD” Түштүк Кореяда жайгашкан жана аккредитацияланган компания жол капталындагы тосмолорду жана жолдордун огуна орнотулган бөлүүчү тосмолорду, ошондой эле үн өткөрбөй турган тосмолорду чыгарууга адистешкен. Аталган компаниянын продукциялары көптөгөн сыноолордон ийгиликтүү өткөн.

Тажикстандын куралдуу агрессиясынан талкаланган Баткен облусундагы объектилер боюнча дипломаттар жана ЖМК өкүлдөрү үчүн пресс-тур өткөрүлдү

Тажикстан Республикасы тарабынан 2022-жылдын 14-17-сентябрында орун алган куралдуу агрессиянын натыйжасында талкаланган Кыргыз Республикасынын Баткен облусунун аймагындагы социалдык жана инфраструктуралык объектилер боюнча дипломаттар жана жалпыга маалымдоо каражаттарынын өкүлдөрү үчүн пресс-тур өткөрүлдү.

Дипломатиялык өкүлчүлүктөрдүн жетекчилери жана эл аралык уюмдардын, ошондой эле массалык маалымат каражаттарынын өкүлдөрү Тажикстан Республикасынын куралдуу агрессиясынан эң көп жабыркаган Лейлек жана Баткен райондорунун Интернационал, Максат, Достук жана Капчыгай айылдарында болушту.

Жергиликтүү тургундар жана мамлекеттик органдардын кызматкерлери болгон окуялар жана Тажикстан Республикасы тараптан келген куралдуу топтордун мыйзамсыз аракеттери тууралуу айтып берип, талкаланган жана тонолгон турак-жайларды, мектептерди, бала-бакчаларды, базарларды, административдик жана социалдык объектилерди, милициянын пункттарын жана башка инфраструктуралык объектилерди көрсөтүштү.

Эске салсак, Тажикстан Республикасы тарабынан пландалган куралдуу кол салуунун натыйжасында Кыргыз Республикасынын 59 жараны курман болуп, 198 адам ар кандай оордуктагы жаракаттарды алышкан жана 140 миңден ашуун жергиликтүү тургун эвакуацияланган. Ошондой эле 374 турак-жай, 171 чарбалык объект, 10 социалдык объект (5 мектеп, 2 бала бакча, 3 медициналык мекеме), 153 турмуш-тиричиликти камсыздоо объектилери талкаланган жана жабыркаган.

Кыргыз Республикасынын Президентинин Администрациясы жана Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министрлиги тарабынан уюштурулган иш-чарага Франция Республикасы, Улуу Британия жана Түндүк Ирландия Бириккен Королдугу, Украина, Кытай Эл Республикасы, Америка Кошмо Штаттары, Венгрия Республикасы, Корея Республикасы, Иран Ислам Республикасы, Беларусь Республикасы, Монгол Эл Республикасы, Пакистан Ислам Республикасы, Катар Мамлекети, Индия Республикасы, Россия Федерациясы жана Азербайжан Республикасы сыяктуу өлкөлөрдүн аккредитацияланган дипломатиялык өкүлчүлүктөрүнүн жетекчилери жана өкүлдөрү катышты.

Мындан тышкары, пресс-турга Европа Биримдиги, Европадагы Коопсуздук жана Кызматташтык Уюму, БУУнун Адам укуктары боюнча Жогорку Комиссарынын башкармалыгы, БУУнун Дүйнөлүк азык-түлүк программасы, Эл аралык Кызыл Крест, Бириккен Улуттар Уюмунун Калкты жайгаштыруу фондусу сыяктуу эл аралык уюмдардын өкүлдөрү, ошондой эле Чили Республикасынын, Сан-Марино Республикасынын, Португалия Республикасынын жана Кипр Республикасынын ардактуу консулдары катышты.

ИИМ: Тажикстандын Тышкы иштер министрлиги бурмаланган жана жалган маалыматтарды таратууда

22-сентябрь күнү Тажикстан Республикасынын Тышкы иштер министрлиги Кыргызстандын аймагына келишкен Тажикстандын жарандарын жана этникалык тажиктерди кысымга алуу. коркутуу, кемсинтүү жана аңдуу учурлары акыркы күндөрү болушу мүмкүн деген билдирүүсүн жарыялаган.
Коңшу өлкөнүн Тышкы иштер министрлиги дүйнөлүк коомчулуктун алдында биздин өлкөнү атайылап каралоо аракетин көрүп, аны менен кошо өздөрүнө өздөрү карама-каршы пикир жаратып жатканын белгилейбиз.
Тажикстандын Тышкы иштер министрлигинин билдирүүсүндө Кадамжай районунда этникалык тажиктердин соода-сатык дүкөндөрү жабылып, чек арага чектеш райондордогу Кыргызстандын жарандарын атайылап этникалык тажиктердин үйлөрүнө жайгаштырып жатышат деп айтылган. Бул маалыматты текшерүү учурунда дүкөндөрдүн жабылышы тастыкталган жок. Ал эми коопсуз жайларга көчүрүлгөн жарандарды этникалык тажиктер  үйлөрүнө өз ыктыярлары менен киргизишкен. Коомчулукта алар активдүү позицияны ээлеп тургандары үчүн аларды эч ким талкулоого укугу жок.
Ош облусунда белгисиз адамдар улуттук  касташуу (араздашуу) максатында “АзаттыкРадиосу” кыргыз кызматынын кабарчысы этникалык тажик Насибахон Давронбекованын сабалганы жөнүндө маалымат чындыкка дал келбейт.
Социалдык тармактарда жаран Давронбек Насибхонов өзүнүн пикирин билдирген. Ал билдиргендей, Тажикстандын Тышкы иштер министрлиги өзүнүн сайтында анын атын дагы кошуп, этникалык тажик (аял киши катары) катары көрсөтүп, “Азаттык Радиосу” кыргыз кызматынын кабарчысы деп белгилешкен.
“Бирок мен эркекмин жана бул жалпыга маалымдоо каражатына эч кандай тиешем жок.  Тажикстандын Тышкы иштер министрлиги менин атымды саясий максатта колдонуусун каалабайм. Бул өлкө менен мени эч нерсе байланыштырбайт”,-деп ал өзү жазган.
Кыргызстандын укук коргоо органдары тарабынан Ош облусундагы жогорку окуу жайларында билим алышкан 500 студентти-Тажикстан Республикасынын жарандарын өз өлкөсүнө депортациялоо пландалып жатат деген маалымат тастыкталган жок. Кыргыз—тажик чек арасындагы куралдуу чыр-чатак башталгандан баштап  укук коргоо органдары тарабынан Бишкекте жана башка шаарларда жогорку окуу жайларда билим алып жатышкан тажик улутундагы жарандардын коопсуздугу камсыздалууда. Ички иштер органдарынын кызматкерлери жогорку окуу жайлардын мугалимдери жана студенттери менен тынымсыз байланышып жатышат. Чет өлкөлүк элчиликтерди, анын ичинде Тажикстандыкын кайтаруу күчөтүлгөн тартипте жүргүзүлүүдө.
2022-жылдын 19-сентябрында Бишкек шаарынын Ленин РИИБдин шаардык милиция бөлүмчөсүнө Тажикстандын жараны А.Алиевдин жеткирилгени жана ал суракка алынганы жөнүндө маалымат тастыкталган жок.
Баткен облусунда жабырлануучуларга акча которууга мажбурлоо максатында өлкөбүздүн аймагында убактылуу иштеп жүргөн Тажикстандын жарандарына карата кысым жана коркутуулар болуп жатканы жөнүндө маалыматтар чындыкка дал келбейт. Жабыркагандарга акча чогултууга катышуу же катышпоо ар бир жарандын укугу, аларды мажбурлоого эч кимдин укугу жок.
Ошондой эле, тажик улутундагы жарандардын куугунтукталганы тууралуу башка маалыматтар дагы тастыкталган жок.
Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрлиги Кыргызстандын аймагына келишкен Тажикстандын жарандарын жана этникалык тажиктерди кысымга алуу.
коркутуу, кемсинтүү жана  аңдуу учурлары катталбаганын билдирет.  Бул билдирүү жалган болуп саналат. Ошону менен бирге акыркы убактарда Тажикстандын Тышкы иштер министрлиги жалган маалыматтарды атайылап таратуу менен алектенип жатканын баса белгилейбиз.
Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрлиги Тажикстандын Тышкы иштер министрлигинин улуттук белгилер боюнча кысымга алуу  билдирүүлөрүн жалган экенин билдирет. Биз, дүйнөлүк коомчулук Тажикстандын тышкы саясий түзүмү тараткан бурмаланган маалыматтарды эмес, тастыкталган маалыматтарды алуулары керектигин эске салабыз.

«Манас» аэропортунда баасы 2 млн 116 миң сомдук «Iphone 14 PRO» үлгүсүндөгү 15 уюлдук телефонду жашырып өтүп бараткан Россиянын жараны кармалды

Евразия экономикалык бирлигинин жана Кыргыз Республикасынын бажы мыйзамдарын бузууларды аныктоого жана бөгөт коюуга багытталган иш-чараларды жүргүзүүдө «Манас» бажысынын кызматкерлери 2022-жылдын 17-сентябрында саат 04:50 чамасында бажы контролун жүргүзүү учурунда Дубай-Бишкек каттамы боюнча NoFZ1461 рейси менен келген жүргүнчүлөрдүн арасында Россия Федерациясынын М.Г.О. аттуу жараны Iphone 14 PRO маркасындагы 15 уюлдук телефонду мыйзамсыз алып кирүүгө аракет кылган.  Бул тууралу КР Бажы кызматынын басма сөз кызматы билдирет.

Кармалган телефондордун болжолдуу баасы 2 116 500 сомду түзгөн. Материалдар КБР АДС МКЖга катталып, Кыргыз Республикасынын мыйзамдарына ылайык тиешелүү органга өткөрүлүп берилген.

ИИМ: Айдоочунун күбөлүгүн сатуу боюнча интернет-дүкөн уюштуруп, кызуу иштеп жаткан алдамчы кармалды

Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрлигинин Баңгизаттарды мыйзамсыз жүгүртүүгө каршы күрөшүү кызматына Мамлекеттик каттоо кызматында расмий катталган айдоочулук күбөлүк сатып жүрүүчү белгисиз жактар боюнча маалымат келип түшкөн.
Аталган маалымат Бишкек шаарынын Биринчи май районунун ИИБнын Тергөө кызматына КР КЖКнын 209-беренесинин 1-п. 2-бөл. (алдамчылык) каралган кылмыштын белгилери боюнча катталган.
2022-жылдын 19-сентябрында атайын тергөө аракеттерин өткөрүү учурунда 22.10.2003-ж.т. И.А. аттуу жаран аныкталап кармалган. Ал алдамчылык аракеттер, атап айтканда, социалдык мессенджерлерде «TOPDARKNET» интернет дүкөнүн түзүп алып, ар кандай пабликтерде МККда расмий катталган айдоочулук күбөлүктүн бардык категорияларын даярдоо мүмкүнчүлүгү тууралуу кулактандырууларды таратуу менен алектенгендигин айткан.
Ошону менен бирге акча каражаттар «О-Деньги» электрондук капчыгына түшүп, андан ары банктык картага чыгарылып турган.
Кароонун жүрүшүндө кармалган жак банктык картаны, ошондой эле «TOPDARKNET» интернет-дүкөнүнүн баракчаларына кошулган уюлдук телефонду өз ыктыяры менен берген.
Белгилей кетсек, И.А. аттуу жаран аталган интернет-дүкөндүн  уюштуруучусу жана ээси болгон, азыркы учурда ал Бишкек шаарынын ИИББнын Убактылуу кармоочу жайына киргизилген.
ИИМдин БМЖКККнын кызматкерлери тарабынан кармалган жарандын кылмыштарынан жабыр тарткан башка адамдарды аныктоо боюнча иштер жүргүзүлүүдө.
Бул интернет-дүкөндөн жабыр тарткан жарандарды КР ИИМдин БМЖКККга жана Бишкек шаарынын Биринчи май районунун ИИБнын Тергөө кызматына кайрылуусун суранабыз.

КР Тышкы иштер министри Жээнбек Кулубаев ЖККУга (ОДКБ) мүчө-мамлекеттердин тышкы иштер министрлерине кыргыз-тажик чек арасындагы кырдаал тууралу айтып берди

Нью-Йорк шаарында Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер Министри Жээнбек Кулубаев армян тараптын төрагалыгы алдында өткөн ЖККУга мүчө-мамлекеттердин тышкы иштер министрлеринин жумушчу жыйынына катышты. Бул тууралу ТИМдин басма сөз кызматы билдирет.

Жолугушуунун жүрүшүндө БУУнун Башкы Ассамблеясынын 77-сессиясынын күн тартиби боюнча ЖККУга мүчө-мамлекеттердин позицияларын координациялоо боюнча конструктивдүү пикир алмашуу болду.

Министр ошондой эле Тажикстан Республикасынын мыйзамсыз, чагымчыл жана деструктивдүү аракеттеринин натыйжасында кескин начарлап кеткен кыргыз-тажик мамлекеттик чек арасындагы кырдаалга токтолду.

Ж.Кулубаев БУУнун Уставында жана ЕККУнун Корутунду актысында, ошондой эле башка эл аралык документтерде бекитилген аймактык бүтүндүк, мамлекеттик чек аралардын кол тийбестиги, эл аралык талаш-тартыштарды тынчтык жолу менен чечүү, күч колдонбоо жана күч колдонуу менен коркутпоо сыяктуу фундаменталдык эл аралык принциптер одоно түрдө бузулганын белгиледи. Министр тажик тарапты 1991-жылдын 8-декабрындагы КМШ түзүү жөнүндө макулдашуунун жана 1991-жылдын 21-декабрындагы Алма-Ата декларациясынын алкагында аймактык бүтүндүктү жана учурдагы чек аралардын кол тийбестигин сыйлоо боюнча эл аралык милдеттенмелерди сактоого чакырды.

Мындан тышкары Армения Республикасынын Уюмда төрагалык кылган учурда ЖККУ ишмердүүлүгүнүн артыкчылыктуу багыттары, ошондой эле ЖККУнун Жамааттык коопсуздук кеңешинин үстүбүздөгү жылдын төртүнчү кварталында боло турган сессиясына даярдыктын жүрүшү боюнча талкууланды.

Тышкы иштер министрлигинин Башчысы Кыргызстандын эл аралык демилгелерин жарыялады. Тактап айтканда, ал быйыл кыргыз тарап БУУнун Башкы Ассамблеясынын 77-сессиясынын 2023-2027-жылдарды «Тоолорду өнүктүрүү боюнча иш-аракеттердин беш жылдыгы» жана «Куралсыздануу жана таркатпоо үчүн маалымдуулуктун эл аралык куну» деп жарыялоо боюнча резолюцияларынын долбоорлорун алдыга жылдырып жатканын билдирди. Ошондой эле, Кыргызстан 2023-2025-жылдарга БУУнун Адам укуктары боюнча кеңешинин мүчөлүгүнө талапкерлигин койгондугу тууралуу маалымдап, катышуучулардан аталган демилгелерди колдоону суранды.

Евробиримдик ПЖС+ мониторинги миссиясынын жүрүшүндө негизги беш багыт боюнча ийгиликтерди жана көйгөйлөрдү белгиледи

12-сентябрдан 17-сентябрга чейин Европа Биримдигинин кызматкерлеринин делегациясы Евробиримдиктин “Туруктуу өнүгүү үчүн атайын стимул берүүчү келишим” Преференцияларынын жалпыланган схемасынын (ПЖС+) алкагында колдонулган 27 эл аралык конвенцияны ишке ашыруунун жүрүшүнө мониторинг жүргүзүү үчүн Кыргыз Республикасына иш сапары менен келди. 2016-жылдан бери ПЖС+ бенефициары катары Кыргызстан Евробиримдикке экспорттолуучу соода преференцияларын жана бардык товарлардын 66%ына тарифтерди толугу менен алып салууга ээ болуп, 27 конвенцияны натыйжалуу ишке ашырууга милдеттенет.

Мониторинг миссиясы 2022-жылдын 15-сентябрында өткөн Евробиримдик менен Кыргыз Республикасынын адам укуктары боюнча жылдык диалогуна параллелдүү жүргүзүлдү.

Иш сапарда адамдын негизги укуктарын жана эркиндиктерин сактоо, эмгек укуктарын сактоо, айлана-чөйрөнү жана климатты коргоо, туура башкаруу сыяктуу көптөгөн суроолор каралды.

Жуманын ичинде миссиянын мүчөлөрү мамлекеттик органдардын, анын ичинде Тышкы иштер министрлигинин, Экономика жана коммерция министрлигинин, Эмгек жана социалдык өнүгүү министрлигинин жана Жаратылыш ресурстары, экология жана техникалык көзөмөл министрлигинин өкүлдөрү менен жолугушту. Мындан тышкары, Акыйкатчы, кесиптик биримдиктер, иш берүүчүлөр уюмдары, ишканалар, адам укуктары жана айлана-чөйрөнү коргоо маселелери менен алектенген жарандык коом уюмдары, БУУнун агенттиктери жана башка эл аралык өнөктөштөр менен пикир алмашуу болду.

Мониторингдин жүрүшүндө белгиленгендей, ПЖС+ти эффективдүү пайдалануу дагы эле чектелүү болгону менен, бул схема өкмөт, жарандык коом жана бизнес тарабынан жакшы белгилүү жана жогору бааланат.

Евробиримдик баңгизаттарды көзөмөлдөө чөйрөсүндөгү позитивдүү динамиканы белгилеп, анда өкмөт зыянды кыскартууга негизделген гумандуу мамилени колго алып, Париж макулдашуусу боюнча кайра каралып чыккан Улуттук максаттуу салымдар (УМС) боюнча Кыргызстандын амбициялуу милдеттенмесин жогору баалады.

Мындан тышкары, мониторинг миссиясы Кесиптик биримдиктер федерациясы жана эмгек укуктарына тиешелүү улуттук мыйзамдар боюнча иш алып барган иш берүүчүлөр уюму менен активдүү үч тараптуу социалдык диалогду белгиледи. Бирок алар Кесиптик биримдиктер жөнүндө мыйзамга байланыштуу маселелердин чечилбей, талкуу уланып жатканын белгилешти.

Жыйынтыгында, Евробиримдиктин өкүлдөрү беш негизги багыт боюнча конвенцияларды ишке ашырууда бир нече көйгөйлөрдү аныкташты: жарандык коомго жана массалык маалымат каражаттарынын эркиндигине басымдын күчөшү, аялдардын укуктары, дискриминацияга каршы күрөшүү, коррупция менен күрөшүү, кыйноо жана пенитенциардык системадагы шарттар. Жүргүзүлүп жаткан улуттук мыйзамдарды инвентаризациялоо – бул мыйзамдарды конвенцияларга толук шайкеш келтирүү жана коомдук талкуулоо үчүн кайра карап чыгуу мүмкүнчүлүгүнүн терезеси экендиги белгиленди. 

Мониторинг жана Кыргызстандын өкмөтү менен өз ара аракеттенүү, ошондой эле жетишилген прогресстер ушул жылдын аягында Европа парламентине жана Европа Биримдигинин Кеңешине сунуштала турган ПЖС боюнча алдыдагы отчетто чагылдырылат.

Бул отчет уланып жаткан ПЖС+ укуктук базасын карап чыгуу жана Кыргыз Республикасынын схемага кайра кошулуу контекстинде маанилүү чекит болуп калат. Учурдагы ПЖС жобосу 2023-жылдын 31-декабрында бүтөт. Экономикалык субъектилерине жана үчүнчү өлкөлөрдүн бенефициарларына ыңгайлашууга мүмкүнчүлүгүн берүү үчүн жаңы жобо 2024-жылга чейин макулдашылат.

Евробиримдиктин ПЖС+ схемасы – туруктуу өнүгүүнү колдогон, орточо киреше деңгээлинен төмөн өлкөлөрдөн Евробиримдикке кирген товарлардын импортуна бажы алымдарын жокко чыгарган, бир тараптуу соода инструменти болуп саналат.

ПЖС жөнүндө кошумча маалымат: https://europa.eu/!uc37xg

Садыр Жапаров Түркиянын Президенти Режеп Тайып Эрдоган менен жолугушту

Кыргыз Республикасынын Президенти Садыр Жапаров Нью-Йорк шаарында (АКШ) өтүп жаткан БУУнун Башкы ассамблеясынын 77-сессиясынын алкагында Түркия Республикасынын Президенти Режеп Тайып Эрдоган менен жолугушту.

Мамлекет башчылары эки жана көп тараптуу кыргыз-түрк кызматташтыгынын учурдагы абалы менен келечегин жана өз ара аракеттенүүнүн башка актуалдуу маселелерин талкуулашты.
Мындан тышкары, кыргыз-тажик мамлекеттик чек арасындагы соңку каргашалуу окуяларга байланыштуу пикир алмашышты.

Президент Садыр Жапаров тажик тарап Кыргызстандын чек арасына аскерлерин алдын ала алып чыгып, куралдуу күчтөрүн жана оор аскердик техникасын колдонуу менен Кыргызстандын аймагындагы чек ара жана жарандык объектилерге, калктуу конуштарга чыккынчылык менен кол салганын баса белгиледи. Ошол эле учурда ал күжүрмөн аракеттер кыргыз аймагында болгонун баса белгиледи.

Садыр Жапаров тажик тараптан түзүлгөн кырдаал карапайым калк арасында, аскер кызматкерлеринин арасында орду толгус жоготууларга алып келгенине, аскердик жана жарандык инфратүзүмгө олуттуу зыян келтиргенине көңүл бурду.

Режеп Тайып Эрдоган Садыр Жапаровго адамдар курман болгонуна байланыштуу терең кайгыруу менен көңүл айтып, жабыркагандардын тезирээк сакайып кетишин каалады.

Өлкө лидерлери өз ара кызыкчылык туудурган бардык багыттар боюнча активдүү кызматташууну улантууну макулдашышты.

Меню