Menu

БОРБОРДУК АЗИЯДА

Кыргыз аймагындагы Сох анклавында өзбектер аэропорт куруп бүтүрүштү

Кыргызстандын Баткен облусу менен чектешкен Өзбекстандын Фергана облусуна караштуу Сох районунда жаңы аэропорттун курулушу аяктады.

Фергана облустук акимчилиги жалпы аянты 7 гектарды, учуу-конуу тилкесинин узундугу 700 метрди түзгөн аэропортто жакында сыноо иретиндеги учуулар аткарыла баштай турганын кабарлады.

Маалыматка караганда, курулуш иштерине дээрлик 7 миллиард сум жумшалган аэропортто күтүү залы, тамактануу, соода кылуу жана эс алуу жайлары, ошондой эле учуу-конуу тилкеси бар.

350 чарчы чакырым аянтты ээлеп турган Өзбекстандын Сох району Кыргызстандын Баткен облусу менен курчалып турат. Өзбекстандан Сохко баруу үчүн Кыргызстандын аймагы аркылуу болжол менен 20 чакырымдай жол жүрүүгө туура келет.

Анклавды Өзбекстандын негизи аймагы менен байланыштырган Сох-Риштан унаа жолу 2013-жылы кыргыз-өзбек чек арасындагы чырдан кийин бир тараптуу жабылган. Быйыл апрелде аталган жолдогу “Кайтпас” жана “Өтүкчү” чек ара бекеттери ачылып, жүргүнчү ташыган унаалар өткөрүлө баштаган. Азырынча бул бекеттер аркылуу жүк ташыган автоунаалардын өтүүсүнө уруксат жок.

Сох районунун жана аны менен чектеш кыргыз айылдарынын тургундарынын ортосунда турмуш-тиричилик маселелерине байланыштуу жаңжалдар болуп келет. Алардын акыркысы 2020-жылы май айында Кадамжайдын Чечме айылы менен Сохтун Чашма айылынын жашоочуларынын ортосунда булак талаштан улам чыккан. Анда 187 өзбекстандык ар кандай жараат алып ооруканага түшкөн. Алардын үчөөнө мылтыктын огу тийип, бир нече турак жай өрттөлгөн. Күбөлөр жараат алгандардын көбү өзбек аскерлеринин элди тынчытуу аракети маалында жабыр тартканын айтышкан.

Кыргызстандын Саламаттык сактоо министрлигинин маалыматы боюнча, Сохтогу чатактан Кыргызстан тараптан 25 киши түрдүү жараат алып, эки адам оор абалда ооруканага түшкөн. Бул окуядан кийин эки өлкө ортосундагы чек ара жабылып, Сохтун жашоочулары блокадада калган.

Кийинчерээк Өзбекстанда “2020-2021-жылдары Сох районун социалдык-экономикалык жактан өнүктүрүү боюнча чаралар тууралуу” президенттин токтому кабыл алынган.

HOLA News сайтынан "Назарбаевдин жубайы" тууралуу материал өчүрүлдү

Казакстанда иш алып барган HOLA News интернет-басылмасынын негиздөөчүлөрү Алишер Кайдаров менен Адилет Турсынбек жана башкы редактору Зарина Ахматова долбоордон кетип жатканын билдиришти. Бул тууралуу кабар 15-октябрда басылманын сайтына жарыяланды.

“10 күндүк бөгөттөөдөн кийин бизге негизги принциптен баш тартууга туура келди. Биз сайттагы жаңылыкты өчүрдүк”, — деп жазылган билдирүүдө.

HOLA News сайты Нурсултан Назарбаевдин “бейрасмий жубайы” деп айтылган Асель Курманбаеванын катышуусундагы офшордук келишимдерди ачыкка чыгарган Pandora Papers иликтөөсү тууралуу материалды өчүргөн. Азыр жаңылыкка кирген учурда актай баракча ачылууда.

Октябрдын башында Уюшкан кылмыштуулукту жана коррупцияны иликтөө долбоору (OCCRP) Казакстандын мурдагы президентинин бейрасмий жубайы Асель Курманбаева жашыруун офшордук келишимден 30 миллион доллар пайда тапканы тууралуу иликтөө жарыялаган. Анда бул келишимге казакстандык дагы эки олигархтын тиешеси бар экени айтылган.

Pandora Papers иликтөөсүнө кайрылган казак басылмаларынын көбү андагы чет өлкөлүк саясатчылар менен ишкерлердин офшор эсептери тууралуу жазып, ошол эле маалда Казакстанга тиешелүү бөлүгүн көз жаздымда калтырышкан.

HOLA News’тан кетип жаткан негиздөөчүлөрү менен сайттын редактору “ишти жаңы команда менен уланта тургандыктарын” билдиришти.

HOLA News жаңылыктар порталы 5-октябрда бөгөттөлүп, 15-октябрда кайра ачыла баштаган.

Казакстан эл аралык Freedom House уюмунун Freedom on the Net баяндамасында “интернети эркин эмес” өлкөлөрдүн катарына киргизилген. Сентябрда жарыяланган баяндамада казак өкмөтү жарандардын интернетке кирүү мүмкүндүктөрүн чектеп, материалдарды өчүртүү үчүн техникалык эмес каражаттарды, анын ичинде “басым жасоо” жолун колдонууну улантып жатканы белгиленген.

Казакстан дүйнөдөгү сөз эркиндигинин абалы тууралуу “Чек арасыз кабарчылар” уюмунун рейтингинде 180 өлкөнүн ичинен 155-орунга жайгашкан.

Казакстандын Кыргызстандагы маданият күндөрүнүн расмий ачылышы болуп өттү

Кечээ, 7-октябрда Кыргыз Республикасынын Президенти Садыр Жапаров Казакстандын Кыргызстандагы маданият күндөрүнүн расмий ачылышына арналган  гала-концертке барды.

Иш-чара Т.Сатылганов атындагы кыргыз улуттук филармониясында өттү.

Гала-концерт алкагында эки өлкөнүн маданият чеберлери өнөрлөрүн көрсөтүштү, алардын ичинде СССРдин эл артисти Алибек Днишев, Казакстандын эл артисти жана Казакстандын эмгектин баатыры Роза Рымбаева, Казакстандын эл артисттери Алтынбек Корозбаев, Макпал Жунусова жана Нуржамал Усенбаева, Абай атындагы казак мамлекеттик академиялык опера жана балет театры, Казакстандын Курмангазы атындагы казак  улуттук эл аспаптары оркестри, «Астана балет» театры, домбрачылар ансамбли, «Арлан» улуттук салттар театры, «Туран» фолклордук-этнографиялык ансамбли, «МузАрт» эстрадалык тобу жана ошондой эле Казакстандын башка көрүнүктүү маданият ишмерлери бар.

Иш-чара Коомдук телерадиоберүү корпорациясынын, республикалык жана облустук телеканалдардын түз эфиринде чагылдырылды.

Pandora Papers: Назарбаевдин бейрасмий жубайы $30 млн. тапкан

“Уюшкан кылмыштуулукту жана коррупцияны иликтөө долбоору” (OCCRP) Казакстан президентинин бейрасмий жубайы Асель Курманбаева жашыруун офшордук келишимден 30 миллион доллар пайда тапканын аныктады. Иликтөөдө келишимге дагы эки олигархтын тиешеси бар экени айтылат.

3-октябрда Иликтөөчү журналисттердин эл аралык консорциуму жарыялаган жаңы документтер дүйнө жүзүндөгү ондогон мурдагы жана азыркы лидерлер байлыгын офшордук аймактарга жашырганын ашкерелеген.

Асель Курманбаева жана “Улут лидери” жеке мамилелерин эч качан четке кагып же тастыктаган эмес. Анын Назарбаевдин “токолу” экени жөнүндө маалымат “Мисс Казакстан” сулуулар сынагын жеңип алгандан кийин тарай баштаган. Курманбаеванын эки баласы Нурсултан уулу деген фамилияга ээ. Иликтөөнүн авторлору Казакстанда фамилиянын ордуна атасынын атын жазуу кадыресе көрүнүш экенин белгилешкен.

OCCRP билдиргендей, Курманбаева – Казакстандагы мамлекеттик эки бий институтунун көркөм жетекчиси жана балет менен улуттук бий тармагындагы бир нече фирмалардын, фонддордун ээси.

Иликтөөчү журналисттердин тапкан маалыматына ылайык, 40 жаштагы Курманбаеванын Британиянын Виргин аралдарындагы бир офшордук компанияда үлүшү болгон. Бул компаниянын кандайдыр бир олуттуу бизнес же иш менен алектенгени байкалган эмес. Бирок Курманбаева бул офшордук компаниядагы үлүшүн 30 миллион долларга сата алган. Жаңы документтер тууралуу Назарбаев да, Курманбаева да жана аты аталган олигархтардын жакындары да комментарий беришкен эмес.

“Уюшкан кылмыштуулукту жана коррупцияны иликтөө долбоору” (OCCRP) жазгандай, бул келишимге экс-президентке жакын Владимир Ни жана Владимир Ким аттуу олигархтардын тиешеси болгон.

Иликтөөчү журналисттердин эл аралык консорциумунун колуна офшордук кызмат көрсөткөн 14 фирмадан алынган 12 миллиондой документ тийген. Дүйнөдөгү 35 азыркы жана мурдагы лидерлерден тышкары бул документтердин арасында 91 өлкөдөгү 330дан ашуун саясатчынын жана мамлекеттик кызматкердин жашыруун финансылык ишмердиги тууралуу маалымат бар.

2016-жылы “Панама барактары” долбоору да дүйнөдөгү ондогон аткаминердин офшордук компаниялар менен көмүскө кызматташтыгын ашкерелеген болчу.

Кыргызстан электр кубатын Казакстандан, Өзбекстандан, Түркмөнстандан жана Тажикстандан карызга алат

Кыргызстан Орусия жана Борбор Азиядагы өлкөлөрдөн электр кубатын алат. Кайра кайтаруу келишими менен Казакстандан – 900 млн кВт/ саат. Ушундай эле келишим менен Өзбекстандан – 750 млн кВт/саат.

Өзбекстан аркылуу Түркмөнстандан 501 млн кВт/саат сатып алат. Орусиядан 2-3 млрд. кВт саат электр энергиясын алуу үчүн сүйлөшүү жүрүп жатат.

Энергетика жана өнөр жай министри Доскул Бекмурзаев журналисттер үчүн өткөн жыйында 1-октябрдан баштап Тажикстандан күнүнө 1 млн. кВт саат электр энергиясын ала баштаганын билдирди.

“ Тажикстандан электр энергиясын ала баштадык. Кечээ алар өздөрү телефон чалып, “электр энергия керек болсо берели” деп сунуш кылышкан. Бүгүнтөн тарта күн сайын 1 млн. кВт саат электр энергиясын ала баштадык. Айына 30-50 млн. кВт. саат электр энергиясын алууга мүмкүнчүлүк бар“, – деди Бекмурзаев.

Бекмурзаев Тажикстан электр энергияны кандай шартта бере турганы сүйлөшүү учурунда белгилүү болорун кошумчалады.

Ошентип, Кыргызстан бардык коңшулардан электр энергиясын алмай болду.

Кыргызстандагы Токтогул ГЭСи – азыркы тапта эң ири электр кубатын өндүрүүчү. Мындан сырткары алты гидроэлектро станциясы жана эки ири жылуулук электр борбору (ЖЭБ) Бишкекте жана Ошто бар. Кыргыз бийлиги «Камбар-Ата-1» жана Жогорку Нарын каскадына төрт ГЭС куруу тууралуу айтып келгени менен так даана макулдашкан долбоору жок.

Лейлек: Жийделик айылына баратып тажиктер тарабынан кармалган кыргыз жараны бошотулду

26-сентябрда Тажикстандын укук коргоо кызматкерлери кармап кеткен делген Лейлек районунун Жаштык айылынын 26 жаштагы тургуну Орозбек Мирзаев “Кулунду” көзөмөл өткөрүү пункту аркылуу Кыргызстанга өткөрүлүп берилди.

Бул маселе Баткен облусунун жана Тажикстандын Согд облусунун жетекчилигинин сүйлөшүүсүнөн кийин чечилген.

Чек ара кызматынан билдиришкендей, 26-сентябрь күнү түштөн кийин Лейлек районунун Жаңы-Жер айыл аймагынын 26 жаштагы тургуну келинчеги менен Тажикстандын этникалык кыргыздар жашаган Жийделик айылына бараткан учурда автобустан Тажикстандын күч кызматтары кармап кетишкен.

Бул окуя боюнча тажик тарап расмий билдирүү бере элек.

23-сентябрда Лейлек районунун Жаштык айылынын 16 жаштагы эки тургунун жана Mercedes-Benz Sprinter автоунаасын Тажикстан тараптан келген белгисиз кишилер алып кеткен. Эки тараптуу сүйлөшүүдөн кийин тургундар бошотулган.

Кыргызстан менен Тажикстандын чек арасында чыр-чатактар байма-бай катталып турат. Быйыл 28-апрелден 1-майга чейин уланган куралдуу жаңжалда Кыргызстан тараптан 36 киши курман болгон, анын экөө жаш бала. 180ден ашуун киши жараат алган, жүздөгөн имараттар кыйраган. Тажик тараптан 19 киши каза болуп, 87 киши жарадар болгону расмий кабарланган.

Тажик күч органдары кармаганы айтылган Лейлектин тургунун бошотуу аракети көрүлүүдө

Тажикстандын укук коргоо кызматкерлери кармап кеткен Лейлек районунун Жаштык айылынын тургунун кайтаруу боюнча эки тараптуу сүйлөшүүлөр жүрүп жатат. Бул тууралуу президенттин Баткен облусундагы ыйгарым укуктуу өкүлчүлүгүнөн бүгүн, 27-сентябрда билдиришти.

Маалыматта айтылгандай, 26-сентябрь күнү түштөн кийин Лейлек районунун Жаңы-Жер айыл аймагынын 26 жаштагы тургуну келинчеги менен Тажикстандын этникалык кыргыздар жашаган Жийделик айылына бараткан учурда жүргүнчү ташыган автобустан Тажикстандын күч кызматтары кармап кетишкен. Бул маселе боюнча Баткен облусунун жана Тажикстандын Согди облус жетекчилиги да телефондон сүйлөшкөнү маалым болду.

Бул окуя боюнча тажик тарап расмий билдирүү бере элек.

23-сентябрда Лейлек районунун Жаштык айылынын 16 жаштагы эки тургунун жана Mercedes-Benz Sprinter автоунаасын Тажикстан тараптан келген белгисиз кишилер алып кеткен. Эки тараптуу сүйлөшүүдөн кийин тургундар бошотулган.

Кыргызстан менен Тажикстандын чек арасында чыр-чатактар байма-бай катталып турат. Быйыл 28-апрелден 1-майга чейин уланган куралдуу жаңжалда Кыргызстан тараптан 36 киши курман болгон, анын экөө жаш бала. 180ден ашуун киши жараат алган, жүздөгөн имараттар кыйраган. Тажик тараптан 19 киши каза болуп, 87 киши жарадар болгону расмий кабарланган.

Эмомали Рахмон: Ооганстандын мамлекеттик башкаруусуна ооган тажиктери аралашуусу керек

Тажикстандын президенти Эмомали Рахмон Бириккен Улуттар Уюмунун (БУУ) Башкы ассамблеясынын 76-сессиясына жолдогон видеокайрылуусунда Ооганстанда бардык тараптын, анын ичинде ооган тажиктеринин катышуусунда инклюзивдүү өкмөт түзүүгө чакырды.

Ал коңшу өлкөсүндөгү абал аймактык коопсуздукка олуттуу коркунуч туудуруп жатканын белгиледи.

“Тажикстан Ооганстандын ички ишине кийлигишпейт. Бирок өлкө бийлиги коңшу мамлекетте саясий маселелерди жана коопсуздук көйгөйлөрүн чечүү үчүн шайлоо жана элдин тандоосу аркылуу бардык саясий топтордун, этникалык азчылыктардын катышуусунда инклюзивдүү өкмөт түзүшү керек деген ишенимде”, – деп билдирди Рахмон

Ооганстандагы окуялардын өнүгүшү жөнүндө айтып жатып, тажик президенти азыркы кризис – аймактык коопсуздук жана Ооганстан менен жалпысынан 1400 чакырым аралыкта чектешкен өлкөсүндөгү туруктуулукка олуттуу коркунуч жаратып жатканын кошумчалады.

“БУУнун Коопсуздук Кеңеши террордук топтордун катарына киргизген “Талибан” кыймылынын бийликке келиши чөлкөмдө ансыз да оор геосаясий жараянды дагы да татаалдаштырды”, – деди Рахмон.

Буга чейин Эмомали Рахмон “Талибан” кыймылы Ооганстанда чексиз бийликти орнотууга ниеттенип жатканын айкан. ЖККУнун жыйынында Тажикстандын башчысы талибдер инклюзивдүү өкмөт түзүүгө убада бергенине карабай, шариаттын орто кылымдагы катаал мыйзамдарына негизделген ислам эмиратын курууну жарыялаганын белгилеген.

Рахмондун айтымында, талибдер Панжшерге бара турган жолду толугу менен бууп таштаган. Буга байланыштуу азык-түлүк ташууга мүмкүн болбой, аймакта гуманитардык кризис башталды.

Тажикстандын президенти БУУ, Кызыл Чырым жана башка эл аралык уюмдарга кайрылып, аларды ооган элине жардам берүүгө үндөгөн.

Ооганстанда “Талибан” кыймылына каршылык көрсөтүп жаткан Панжшер өрөөнүндө калктын басымдуу бөлүгүн ооган тажиктери түзөт.

Масадыков Ооганстанга гуманитардык жардам жеткирди

Кыргызстандын президентинин администрациясы расмий бийлик өкүлдөрү Ооганстанда “Талибан” кыймылы түзгөн өкмөттүн жетекчилери менен жолукканын ырастады.

Мекеме 23-сентябрда тараткан маалыматка ылайык, президент Садыр Жапаровдун тапшырмасы менен Коопсуздук кеңешинин төрагасынын орун басары Таалатбек Масадыков башында турган кыргыз делегациясы 23-сентябрда Кабул шаарына Кыргызстандын элинин атынан Ооганстандын калкына гуманитардык жүк жеткирди.

Гуманитардык жүк Ооганстандын жаңы түзүлгөн өкмөтүнүн премьер-министринин биринчи орун басарынын милдетин аткаруучу Абдул Гани Барадарга тапшырылды.

“Жолугушууда Таалатбек Масадыков менен Абдул Гани Барадар кеңири баарлашты. Анын жүрүшүндө тараптар Ооганстандагы саясий кырдаалды талкуулап, өлкөдөгү жана жалпы региондогу коопсуздук маселелери боюнча пикир алмашышты”, – деп айтылат маалыматта.

Барадар гуманитардык жардам үчүн Садыр Жапаровго жана кыргыз элине ыраазычылык билдирген. Ал Ооганстандын муктаждыктарын айтып, эл аралык коомчулук убада кылган гуманитардык жардам келе электигин, ошондой эле өлкөнүн каржылык эсептери ачылбай жатканын билдирген.

Сүйлөшүү учурунда Барадар коңшу өлкөлөр менен ишенимди бекемдөө чараларын күчөтүү зарыл экенин белгилеп, талибдерге өлкөдө тынчтыкты орнотуу жана калктын жашоосун жакшыртуу үчүн экономика менен алектенүү керектигин айткан.

Таалатбек Масадыков мындан тышкары Ооганстандын тышкы иштер министринин милдетин аткаруучу Амир Хан Муттаки менен протоколдук жолугушуу өткөргөн.

Талибдердин өкмөтүнүн басма сөз катчысы Забиулла Мужахид 23-сентябрда “Твиттерге” Амир Хан Муттаки Таалатбек Масадыков жана президенттин тышкы саясат бөлүмүнүн жетекчиси Жээнбек Кулубаев менен жолугушканын жазып, сүрөттөрдү жарыялаган.

Кыргызстанда тыюу салынган “Талибан” кыймылы Ооганстандын аймагынын басымдуу бөлүгүн жана 15-августта Кабулду өз көзөмөлүнө алып бийлигин орноткон. Алардын бийлигин дүйнөнүн бир да өлкөсү тааный элек.

Баткен: кыргыз-тажик чек арасында окуучулар сабалды

Кыргызстан менен Тажикстандын чек ара аймагында мектеп окуучулары чырдаша кетип, кыргызстандык төрт окуучу жабыр тарткан. Бул тууралуу Баткен районунун акими Учкун Жоробаев билдирди.

Анын сөзүнө караганда, окуя 23-сентябрда саат 13:00 чамасында Баткен районунун Көк-Таш айылынын Дахма участогунда болгон.

“Алдын ала маалымат боюнча кыргызстандык 8-класстын төрт окуучусу мектептен кайтып келатканда Тажикстандын 11-классынын 30га жакын окуучусу кыргыз балдарын токмоктоп койгон. Кыргызстандык окуучуларга алгачкы медициналык жардам көрсөтүлүп, ооруканага жеткирилди. Абалы жакшы”., — деди Жоробаев.

Бул окуядан кийин Баткен районунун акими, райондук ички иштер бөлүмүнүн, атайын кызматтын райондук бөлүмүнүн жетекчиси Тажикстандын Исфара районунун башчысы жана укук коргоо органдарынын жетекчилери менен жолукту. Жыйынтыгында эки тарап чек ара аймагында жашаган элге түшүндүрүү иштерин жүргүзүү жана мыйзам бузгандарга чара көрүү тууралуу макулдашууга келди. Чек ара аймагында абал тынч.

Бул окуя боюнча Тажикстан тарап расмий маалымат бере элек.

Кыргызстан менен Тажикстандын чек арасында чыр-чатактар болуп турат. Акыркы жолу быйыл 28-апрелден 1-майга чейин уланган куралдуу жаңжалда Кыргызстан тараптан 36 киши курман болгон, анын экөө жаш бала. 180ден ашуун киши жараат алган. Тажик тараптан 19 киши каза болуп, 87 киши жарадар болгону расмий кабарланган. Тараптар бири-бирин айыптап, кылмыш иштерин козгошкон.

Меню