Menu

БОРБОРДУК АЗИЯДА

Темир Сариев, мурунку премьер-министр: “Атамбаев экөөбүз ачык сүйлөшүп олтурганда “Темир, мен кетем. Мамлекетти башкалардай болбой тапшырып кетишим керек” деп айтканы бар”

 

— Темир Аргембаевич, бүгүнкү саясат Баш мыйзамдын тегерегинде болуп жатпайбы. Сунушталып жаткан долбоорду карап чыксаңыз керек. Конституцияга киргизилип жаткан өзгөртүүлөр турмушубузду оңдоп жибереби? Шашылыш өзгөртүүнүн канчалык зарылдыгы бар эле?

— Конституция боюнча өз оюмду айттым. Бүгүнкү күндөгү талаш-тартыш да ошонун тегерегинде болууда. Ачыгын айтыш керек, саясий күчтөрдүн тирешүүсү да болуп жатат. Бул боюнча көбүбүз тынчсызданып да жатабыз. Биз акыркы 10–15 жылдын ичинде төңкөрүш кылуунун лимитин бүтүрдүк. Андыктан, башка лимит болбош керек. Биз чыдап, 2020-жылга чейин Конституцияга тийбей турсак абдан мыкты болот эле. Элдин бийликке болгон ишеними пайда болмок. Бизде абдан жаман адат бар. Өзүбүздү Конституцияга карап өзгөртпөй, Конституцияны өзүбүзгө ылайыктап өзгөрткүбүз келип кетет. Төрт фракциянын лидерлери демилге көтөрүп, Конституцияны өзгөртөбүз деди. Бирок, көп учурларда Конституцияны өзгөртүү тууралуу сөздөр президент Атамбаевге карата түздөн-түз айтылып жатат. Юридикалык жагын караганда төрт фракциянын башчылары кол коюп, Конституцияны өзгөртөбүз деп чыгууда. Эгерде эртең кандайдыр бир териштирүү болуп калса, биринчилерден болуп ошол төртөө эмне үчүн ушуга барганы тууралуу өздөрүнүн жообун бериши керек. Жоопкерчиликти дагы ошол төртөө алышы керек. Куранды эч ким өзгөртө албайт. Калгандын баарын өзгөртсө болот. Бирок, өзүнүн ирети, жолу менен. Ошонун ичинде биздин Конституцияны дагы. Биринчилерден болуп Конституциялык мыйзамды кабыл алуу зарыл. Биринчиден, Конституциялык мыйзамды кабыл алуу үчүн жалпы депутаттардын үчтөн экисинин добушу керек. Экинчиден, Конституциялык мыйзамды кабыл алуунун жобосу бар. Ал боюнча сөзсүз түрдө үч окуу болушу шарт. Биринчи окуу менен экинчи окуунун ортосунда мөөнөтү болот. Өзүмдүн кайрылуумда дагы ушул эрежелерди сактоо керектигин жаздым. Эгер бул эрежелер сакталбай, кандайдыр бир үстөмдүк болуп же башка бир шылтоолорду издеп кетсе, убакыт өткөндөн кийин ал күн тартибине коюлуп каралат. Азыр Конституциянын ички мазмуну боюнча көп суроолор жаралып жатат. Менде салыштырма таблицасы турат. Бул жакта кандайдыр бир революциялык өзгөрүүлөр жок. Ушул өзгөрүп кетсе эртең эле турмушубуз оңолуп кетет деген жоболор да жок. Мен башта айткандай чыдап, азыркы Конституция менен иштесек, Конституциянын күчү мындан да күчтүү болмок. Август айында биринчилерден болуп Конституциялык кеңешме түзүү керек деп мен көтөрүп чыккам. Депутаттар, саясатчылар, коомдук ишмерлер ошого келип атышат. Жөн жерден талашып, элибизди бушайман салбай, сүйлөшүүгө олтурсак болот эле.

— Конституцияга өзгөртүү киргизүүдөгү негизги талаш президент Алмазбек Атамбаев кызматтан кеткенден кийин бийликке болгон таасирин сактап калууну көздөөдө дегенде болуп жатпайбы. Сиз болсо президент тууралуу эч нерсе айтпастан, фракция лидерлери жооп берет деп айтып жатасыз. Президенттик аппарат Баш мыйзамды өзгөртүүгө кызыкдар болуп жатканын неге ачык айталбай жатасыз? Же сиздин үстүңүздөн козголгон ишти жабуу үчүн сүйлөшүүгө барып, ачык айткандан тайсалдап, коркуп жатасызбы?

— Мага кылмыш иши козголгон жок. Жогорку Кеңештин, президенттин кайрылуусу менен тендер боюнча иликтөө иштери жүрүп жатат. Мен эки жолу барып суроолорго жооп бердим. Биринчисинде күбө катары бардым. Кээ бир гезит жазгандай, ал жерде алты саат олтурбадым. Тердеп-тепчиген жокмун. Түз, так жооп бердим. Мен бүгүн да жоопкерчиликти алганга даярмын. Жолду салганды баштадың деп күнөө коё турган болсо, ал күнөөнү көтөрөм. Башкасынын баары далилденген. Экинчи жолу тактоо иретинде бардым. Малабаев да өзүнүн түшүнүгү боюнча көрсөтмө берген экен. Айрым бир документтерге келишпеген сөздөрү болуп, мен өзүм толуктоолорумду айтып бердим. Бул иш аягына чыгып, коомчулукка айтылышын талап кылам. Конституция өзгөрүп кетсе эле Атамбаев президенттиктен кеткенден кийин бийлигин, таасирин сактап калат деп ойлобойм. Мына мен Өкмөт башчысы болуп иштедим. Иштейм десе Өкмөт башчысында жеткиликтүү ыйгарым укук бар. Прокуратура боюнча прокурорду иштен алуу үчүн депутаттардын жарымы деп турат. Муну менен прокурор башкача орунду ээлеп калат дегенден алысмын. Керек болгондо жарымысын эмес, үчтөн экисинин добушун алдырып атпайбы. Коопсуздук кеңеш деген бар. Бул орчундуу маселе. Мурун Коргоо кеңеши болчу, азыр Коопсуздук кеңеши болуп өзгөрүп жатат. Коргоо кеңеши коргонуу менен чектелип, баардык нерсеге кире албай калган. Коопсуздук боюнча экологиялык, ветеринардык, диний жана башка коопсуздуктар бар да. Ошол кеңештин башында мамлекет башчысы турат. Президенттин функциясы күчөп кетти дегенден алысмын. Азыркы Конституцияда тең салмактуулук, бирин-бири көзөмөл кылуу абдан жакшы каралган. Бүгүнкү күндөгү өзгөртүүлөр киргенде дагы иштеп жаткан Баш мыйзамдын негизги конструкциясы орой, орчундуу бузулганын көргөн жокмун. Ачык айткандан коркуп жатасызбы?- деп сурап жатасың. Мен эч качан корккон эмесмин. Бычактын мизи менен баскан күндөр да болгон. Түздөн-түз жеке өмүрүмө коркунуч келип, бар болосуң же жок болосуң деген убактардан өткөнбүз. 2010-жылы 6-апрелде оппозициянын баарын камап баштаган. Мен Москвадан ошону билип туруп учуп келгем. Аэропорттон мени кармап кетишкен. Мен эч убакта башымды жерге салган эмесмин.

— Сиз Конституцияга киргизилип жаткан өзгөртүүлөрдө президент өзүнүн таасирлерин сактап калчу чоң өзгөрүү жок экен деп айтып жатасыз. Андай болсо президент эмне үчүн жанталашып жатат? Өзгөртүүгө каршы болгондордун баарын борбордук аянтта коркутканга чейин барбадыбы.

— Бул жакта позициялык талаш болуп жатат деп ойлойм. Президент да кеткенге чейин өзүнүн таасирин күчтүү кармап турайын деп аракет кылып жатат. Ал киши менен Конституциянын тегерегинде сүйлөшкөн адам катары айтам, кээ бир нерселерди сөзсүз өзгөртүш керек деген ички чоң ишеними бар да. Бул дагы түрткү берип жатат. Бир-эки жолу биз ушунун тегерегинде сөз кылып, президентти парламент шайлашы керекпи же элби?- дегенге чейин сүйлөшкөнбүз. Мен бир нерсесин айтып коёюн, Атамбаев экөөбүз ачык сүйлөшүп олтурганда “Темир, мен кетем. Мамлекетти башкалардай болбой тапшырып кетишим керек” деп айтканы бар. Бул экөөбүздүн чай ичип олтургандагы ачык сөздөр.

— Убактылуу Өкмөттүн мүчөсү катары азыркы Конституциянын кабыл алынышына чоң роль ойногонсуз. Аны сакташ сиздердин негизги милдетиңиздер эмеспи. Убактылуу Өкмөттүн тогуз мүчөсү принципке туруп, Конституцияны өзгөртүүгө каршы чыгышты. Сиздин активдүүлүгүңүз байкалбай жатат да?

— Убактылуу Өкмөт боюнча да өз кайрылуумда жазгам. Эгерде биз азыр ультиматумдуу жол менен тирешүүгө барабыз десек лимит бүттү. Кооз сөздү мен да сүйлөй алам. Убакыт берсе менин да тилимден чаң чыгат. Бирок чечим кабыл алып, жооптуу болуп баштаган иштин астында туруш баарында боло бербейт. Мен алар менен чогуу жүрүп өз башымдан өткөзгөм. Апрелде биз камалып олтурдук. Мен Москвадан келип камалгам. Кээ бири ушул жерде жашынып жүргөн. Аянтта ок атылып, балдар өлүп атканда аянтка келген эмес, жашынып олтурушкан. Аны биз тана албайбыз. Бул тарых. Убактылуу Өкмөттө дагы убагында ар түрдүү адамдар бир кызыкчылык менен чогулганбыз. Ал дагы оңойго турган эмес. Бир топ сүйлөшүүлөрдөн кийин үй-бүлөлүк режимге каршы туралы деп макул болгонбуз. Убактылуу Өкмөттүн мүчөсү катары Конституция боюнча өз жообумбу бергем. Ультиматумдук талаптан кетели, андан көрө чечүү жолун издейли дегем. Кеңешүүнүн ордуна өз талаптарын бербей жатып, тирешүүгө келишти. Мен ошондо эле тирешүү болорун билгем. Анткени, Атамбаевди да жакшы билем. “Шах кыргызской демократии” деген китепти окуп көрсөңөр, ошондо эле Атамбаевге да, Текебаевге да мүнөздөмө бергем. 10 жыл мурун эле ошол проблема бар болчу, азыр деле ошол проблема. Биз чогуу жүрдүк, бир бастык, көп нерсени чогуу сүйлөштүк. Кимдин канчалык дарамети бар экенин, канчалык бара ала турганын, кайсыл жерден кетип, кайсыл жерден унчукпай калаары тууралуу биз бири-бирибизди аябай жакшы билебиз.

— Президенттин кечээки санаалаштарына асылып, катуу сындаганына кандай баа бердиңиз?

– 31-августта айтыла турган сөз эмес болчу. Мына бүгүн Атамбаев, Текебаев, Отунбаева жана башкалар сүйлөп жатат. Булардын сүйлөгөнү Атамбаев же Текебаевге эмес, бийликке чабылып жаткан балта болууда. Бийликтин тамырын чаап жатышат. Анткени, элдин бийликке болгон ишеними кетип жатат. Кийинки бийлик башына келе турган адамда дагы “Убагында Атамбаев Отунбаеваны айткан, мен деле Атамбаевди айта берем” деген мүмкүнчүлүк жаралып калат. Биз бийликтин жаңы маданиятын калыптандырышыбыз керек. Бизге ушул нерсе жетишпей жатат.

— Атамбаев менен жеке мамилеңиз кандай? Ал киши ооругандан кийин ден-соолугун сурап, кабар алалдыңызбы?

— Кабар алалган жокмун. Мен деле маалымат каражаттарына чыккан маалыматтарды окуп аттым. Ал киши президент болуп кеткенден кийин майрамдарда кез-кези менен жазышып турабыз. Жолугуп сүйлөшүү болгон жок.

— Алмазбек Шаршенович 60 жылдыкка сизди да чакырдыбы?

— 60 жылдыкка чакырган жок. Чакырылбаган жерге барсаң шыпырылбаган конок болосуң да. Барган жокмун. Бирок, куттуктоо жөнөтүп, “рахмат” деген жообун алдым.

— Азыркы тирешүүнүн төркүнү бир жылдан кийин болчу президенттик шайлоого даярдык экенин көрүп-билип турабыз. Президенттик шайлоого барсаңыз жеке өзүңүз барасызбы же кайсыл бир саясий күчтөр менен баруу максатыңыз барбы?

— Шайлоого даярдык болуп жатат. Даярдык болуш керек. Саясатта жүрүп көрүнүп да калдык. Өзүбүздүн багытыбызды, өмүрүбүздү саясатка арнадык. 2000-жылы Жогорку Кеңешке депутат болуп келип, бизнестен кетип, саясатка келгем. Ошондон бери саясатта активдүү жүрөм. Жашым элүү үчтө. Дагы 10–15 жыл саясатта жүргөнгө мүмкүнчүлүк бар. Эмдиги жылы шайлоо олуттуу болот. Саясатчылардын баары ага даярдык көрүп жатат деп ойлойм. Ошонун ичинде мен дагы даярдык көрүп жатам.

— Жакында эле Унгар-Тоодон өзбек тарап күч түзүмдөрүнүн кызматкерлерин чыгарып кетти. Сиз Өкмөт башчысы болуп турган кезиңизде Унгар-Тоону Өзбекстандын аймагы деп таанып, ал жердеги теле мунараны башка жерге которуу боюнча кол койгон токтомуңуз коомчулукта кызуу талкууну жараткан эле. Андай токтом жогор жактан барганын Кербен шаардык кеңешинин депутаттары да айтып чыккан. Унгар-Тоого өзбек аскерлеринин кирип келишине да сиз кол койгон токтомдун таасири болду дегендер чыкты. Сиз кандай ойлойсуз?

— 2015-жылы ноябрь айында Өкмөттө кеңешме өткөзгөм. Ал кеңешмени Кыргызтелеком жана башка мамлекеттик эки органдан коопсуздукту караш керек деген сунуш түшкөндөн кийин өткөзгөнбүз. Ошол учурда Өзбекстан колдонуп жүргөн бир топ мекемелерди Кыргызстандын менчигине алууга мен кол койгом. Анын ичинде Орто-Токой суусактагычы бар болгон. 2013-жылы анда мен министр элем, Унгар-Тоого өзбектердин десанты түшүп, ал жерди эки жума басып жатып, ал жердеги теле мунараны өчүрүп салган. Бүгүнкү күндө Унгар-Тоо эки жактык сүйлөшүүлөрдө дагы такталбаган жер деп турат. Бирок, 1955-жылкы Төрөбай Кулатов кол койгон документ бар. Ал кезде Советтер Союзу учуру болчу. Андан кийин Бакиев учурундагы 2006-жылкы документтер менен ал жерди Өзбекстандыкы деп таанып койгон. Бирок, ал документ бизден ратификациядан өткөн эмес. Ошондуктан биз ал документ мамлекеттик процедуралардан өтпөгөн, күчүнө кирбеген, аны тааныбайбыз деп турабыз. Эл аралык норма боюнча талаш жер такталбаган болуп саналат. Тактала элек жердин статусу да башка болот. Өкмөттө кеңешме өтүп жатканда, кошумча теле мунара салып коюшубуз керек, бизге акча бөлүп берсеңиз деп суранышкан. Мен “Кыргызтелекомго” жерин изилдеп чыккыла деп тапшырма бергем. Кийин кошумча салабыз дешти. Аксыга барып, эл менен жолукканда дагы бир сантиметр жер берилбейт, менин бүгүнкү эрким жетет, эртең эле мени кызматтан алып салбаса деп айткам.

— Мамлекеттин тышкы карызы ИДПнын 60 пайызынан ашпашы керек деген мыйзам бар болчу. Азыр тышкы карыз 70 пайыздан ашып кеткени айтылып жатат. Бул өлкөнүн экономикалык коопсуздугуна канчалык терс таасирин тийгизет?

— Азыр тышкы карыз ИДПнын 60 пайызынан өйдөрөөк болду. Эл аралык валюта фондунун стандарты менен эсептегенде 30 пайыздын тегереги, алардын методикасы башкачараак. Мамлекеттин алып жаткан карызынан эч качан коркпошубуз керек. Биздин экономикабыз жаңыдан өнүгүп келе жатат. Үч чоң завод салып койсок эле дүң продукцияны көлөмдүү өстүргөнгө мүмкүнчүлүк берет. Бирок, элибизге таза суу, жол, электр чубалгылары, ГЭСтер, подстанция сыяктуу инфраструктуралар керек. Эгерде Бишкек-Ош авто жолун насыя алып салбасак, азыр барып келгенибиз кандай болот эле? Жакында эле Нарынга барып келдим, 3 саатта барасың. Мурун 8 саатта барчусуң. Биз алып жаткан насыялар узак мөөнөттүк 30–40 жылдык. 5 жылдан 7 жылга, кээ бири 10 жылга чейин каникулу бар. Пайызы 0,75. Америкада инфляция 1,5–2 пайыз. 100 долларың болгон болсо 40 жылдын ичинде ал ноль болуп калат. Биздин 40 жылдын ичинде бере турган акчабыз дагы ошондой төмөндөп калат. Ага чейин экономикабыз өсөт. Мындай насыяларды эч ким алалбайт. Кээ бир депутаттар да муну туура эмес түшүнүшөт. Башка маселе, алган насыяны даректүү нерсеге жумшаганда. Бүгүнкү биздин методика менен тышкы карыз ИДПнын 80 пайызына жетсе, кандайдыр бир тобокелчиликтер пайда боло баштайт. Ал деле катастрофа эмес. Тышкы карызы ИДПнын 120 пайызына чыгып кеткен кээ бир мамлекеттер бар.

— Премьер-министрлик кызматтан кетишиңиздин түпкү максатын эмнеден көрөсүз?

— Түпкү себебин көптөр ар түрдүү жазып жатышат. 2–3 маселени шылтоо катары көтөргүсү келишти. Аягында жол боюнча ызы-чуу салабыз деди. Убагында Унгар-Тоону көтөрөбүз дешкен, бийик тоолуу райондордун коэфиценттери боюнча, үйлөрдү, авто унааларды камсыздандыруу жөнүндө парламент улам-улам көтөрүп, атайын кыйкырышып жатышты. Түпкү себеби кээ бир адамдардын түзгөн конструкциясына Сариев батпай жатты. Же болбосо Сариевдин басыгы катуу болуп кетти. Мен себебин ошондон көрөм. Бул боюнча убагы келгенде бир тобу айтат болуш керек. Текебаев бир четин айтып бербедиби.

— Президенттик аппараттын тийешеси бар деп ойлойсузбу?

— Жок эмес, бар.

— Сизди ашынган трайбалист дешкендер бар. Өзүңүз деле “Сариев оштуктарды жек көрөт, керек болсо Чүйдүн жерин оштуктар басып алды, аларды кууп чыгыш керек деп айткан” деген сөздөрдү уксаңыз керек. Оштуктар Чүйгө келгенин каалабайсызбы?

— Бул Сариевди эмне менен жамандасак дегендердин жармаштырган сөзү да. “Темир Сариев оштук сарттар кеткиле, сасыксыңар” деп айтты дешти. Айтып коёюн, менин лексиконумда андай сөздөр жок. Бул сөздү чыгарган 2–3 саясатчы болгон. Мен Сокулуктан депутат болуп шайланып келдим. Ошол жерде ар жактан келип, бирөөнүн менчик жерин басып алып жатышты. Депутат болуп туруп “тийбегиле, бул жер анын менчиги, мунун да оокаты” деп коргобосом, айтпасам, элдин бетин кантип карайт элем? Мени депутат кылып шайлаган эл “Темир, сага ишенип, депутат кылып шайладык эле. Жерибизди тартып алып жатса сен эмне үчүн унчуккан жоксуң?” деп бетиме түкүрмөк. “Оштуктар кеткиле” деген сөз оозумдан чыкмак турсун, ал оюмда дагы болгон эмес. Ошол учурда эле Бакиевге “Мындай кылганыңар туура эмес. Бирөөлөр атайын элди чыгарыш үчүн жер таратып берем деп айтса ошону күнөөлөш керек. Жердин өзүнүн чечүү жолу бар. Ошол жол менен кетели” деп айткам. 2009-жылы президенттик шайлоого катышып, эң биринчи жолугушуумду Баткенден Кулундуга барып баштадым. Балдар “Базардын жанына элди чогултабыз, башка жерди бербей жатышат. Атайын адамдарды да даярдап коюшуптур. Ошолор ушундай суроолорду берет” дешти. Башына калпак кийген, чепкен кийип белди жоолук менен байлап алган 2–3 аксакал турду. 60–70 адам чогулду. Саламдашып, сөздү баштаганда эле араңарда “Ии, Сариев келдиңби? Биз сага эми керек болдукпу? Убагында оштуктарды минтип айттың эле?” дей тургандар бар. Ошолорго суроо бердирбей өзүм жооп берейин деп даярдалган суроолордун жообу бул деп айтканымда “Ой бали” деп кол чаап жиберишти. Ошондо 2800 гектар жер 40 миң кишиге 6 сотыхдан участок катары таратылган. Кимиңер ошол жерден бекер алдыңар, балдарыңар, неберелериңер, туугандарыңар алдыбы? Алгандар колуңарды көтөргүлөчү десем эч ким кол көтөргөн жок. Бирөө да бекер жер алган эмес. Баары тең сатылды, жер бизнес болчу. Ар бирине 3–5 миң доллардан сатып, миллион деген долларды ошол жерден алышты. 2005-жылы эле депутат болуп турганда, мага Арапбай Төлөнов деген депутат келди. “Темир, сен ушинтип айткан турбайсыңбы? Ушундай сөз болуп жатат, жаздырып алгандар бар экен” деди. Ошол жазууну алып келсеңиз, ушул жерден арызымды жазып, депутаттык мандатымды тапшырып, экинчи саясатка аралашпайм деп ушул жерден чыгып кетем дегем.

Темирлан Токтоболотов

Булак: Жаңы Ордо 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Аида Салянова, Жогорку Кеңештин депутаты: “Апамды уят кылбасам экен, аны кантип кубантсам деп тураар элем”

 

Жердештерим  мүнөзүмдү калыптандырып коюшту

  • Мен Нарын шаарында туулгам. Жердештеримдин акты ак, караны кара деп бетке айткан, тайманбаган жакшы мүнөзү бар. Мен үчүн ал чоң тарбия болду. Азыркы мүнөзүмдүн калыптанышына ошол элдин кулк-мүнөзү түздөн-түз таасир берди дейт элем. Атам курулуш, колхоз чөйрөсүндө өмүр бою кызмат кылды. Бүгүнкү күнү ардактуу кызматкер. Апам болсо мугалим болгону менен, бирок соц.фонд тармагында иштеди. Тилекке каршы турмушта ар кандай болот экен, мен кенедей кезимде эле атам башка турмуш куруп кеткен. Ага карабастан мен үчүн атам мыкты киши, менин эң жакын адамдарымдын бири болуп калды. Апам болсо башка балдардан кем болбосун деп, бүт өмүрүн мен үчүн арнады. Мен дагы апамды уят кылбайын деп, анын жаштайынан түйшүкчүл болгонун бала болсом дагы сезип аны аяп, кандай кылып апамды кубантсам деп тураар элем. Убактымдын көбүн окууга жумшадым. Жатып-туруп китеп көп окуган окуучулардан элем. Мектептен кийинки убактымды бош коротпоюн деп,  сот аткаруучуларга барып жардам берчүмүн. 10-класста окуп жатып сырттан юрфактын курсун бүттүм. Мамлекеттик университеттин алдындагы “Юный историк” деген мектепти дагы ошол эле жылы ийгиликтүү бүттүм. Негизи намыс деген сезим мага чоң күч берип жүрдү деп ойлойм. Окуучу кезимден эле эмгектен коркпойм. Калпычы, ичи тар адамдар менен келише албайм. Беш бир тууганым бар.

 

Жатып, туруп китеп окуу менин эң жакшы адатым

  • Бала кезден китепке жакын болгондуктан, колума кандай китеп тийбесин барактабай кое албайм. Негизи өзүбүздүн эле кыргыз адабиятына көп кызыгам. Залкар жазуучу, акын агаларыбыз Ч.Айтматов, Т.Касымбеков, К. Жусупов, А.Осмонов ж.б. залкарлардын чыгармалары бул – бир чоң аалам, турмуш мектеби. Адам болуп калыптануунун жолунда мыкты чыгармалар, ойчулдардын акылман сөздөрү болот. Китеп адамды жаман жакка эч качан үндөбөйт, тескерисинче ата-эне баласын келечекте мыкты инсан кылып көргүсү келсе аны китепке жакын өстүрүшү керек.  Акыркы окуган китебим Роза Исаковна Отунбаеванын фондусунун котормосундагы Япониядагы “Soni” корпорациясынын негиздөөчүлөрүнүн бири Масару Ибуканын “Үч жаштан кийин кеч” деген тарбиялык маанидеги китеби болду. Ал эми ыр жаатына анча жакын эмесмин, ырдасам тар чөйрөдө ырдап коюшум мүмкүн. Негизи балдарым үчүн эле ырдайм.

Акын болсом менин темам – “эне мээрими” болоор эле

  • Мени сыртымдан көргөн адам, үйүндө деле ушундай катуу болуш керек деп ойлошу мүмкүн. Көбү үйүңүздөн да каардуу айымсызбы деп сурашат. Бирок андай эмес. Жумуш, жумуш менен болгону жакшы. Ал эми үй деген башка. Өзгөчө аял киши үчүн үйдөн өткөн бакыт, балдардан өткөн кубаныч болбойт. Мен үйгө киргенде эле балдарымды көрүү менен жүзүмдө жылмаюу кантип пайда болгонун билбей калам десем болот. Башка энелердей эле балдарым ооруп калса оорусу мага өтүп кетсе деп тилейм. Капа болсо капасын өзүңө алгың келет. Кыскасы акын болуп жаралып калганымда эненин мээримин жакшы айтып бермек болушум керек.

Келин мактаган кайнене болсом дейм

  • Ат-Башыга келин болуп барганда, өзүм Нарындын кызы болгон үчүн салт жагынан анча айырмачылыктар байкала берген жок. Жөн гана көп бүлөлүү үй-бүлөгө барганга анча-мынча кыйынчылыктар болду. Бирок бул жагынан сыр билгизбегенге аракет кылдым. Өзгөчө чай куйганда, келиндер өзүбүз чай ичкенге үлгүрчү эмеспиз. Ыраматылык кайненем мыкты киши болчу. Бардык нерсени көзү менен байкап, келиндеринин ортосундагы ынтымакты сактаган, бирин өйдө, бирин ылдый көрбөгөн калыс киши эле. Азыр өзүм келиндүү болуп, келин мактаган кайнене болгонго аракет кылып жатам. Мен өз кайненемди кандай жакшы көрсөм, ошондой сыйды келинимден да көргүм келет. Ал кишидей болуу кыйын, бирок аракет кылып жатам.

Убакыт  адамга сабыр берет, акыл берет…

  • Жумушта жүрүп убакыттын эмне болуп өтүп жатканына кээде отуруп таң калып, кырктан өткөндөн кийин эле ошондой сезилеби деп калсам, балдарым деле “Жок, апа биз үчүн деле убакыт бат өтүп жатат, бизге деле ошондой сезилет” – деп калышат. Азыр керек болсо убакыттын да берекеси кетип жатат окшойт. Ошол себептен ар бир мүнөттү текке кетирбей, ден соолук, эл үчүн пайдалуу нерсеге жумшап калыш керек. Мен үчүн убакыт бул жашыбызга эле жаш кошкон эмес, акылыбызга акыл, сабырыбызга сабыр кошкон чоң мүмкүнчүлүк.

Адал эмгек  кирешенин  берекесин арттырат.

  • Жаш адистер үчүн мамлекеттик кызматта жакшы айлык жок. Эгер бирөөсү кызматта, бирөөсү бизнесте болсо анда бул үй-бүлөнүн кирешеси жакшы болуп, тиричилигин тың кылганга мүмкүн. Экөө тең мамлекеттик кызматта болсо буттан турууга мүмкүн эмес. Там салып, балдарга кошумча билим берүүгө, кийин жогорку окуу жайында окутууга, өзүңдүн жашоо шартыңды ырастаганга бул жетпейт. Ошол себептен баш кошкон учурдан баштап элден кем болбой жашаш үчүн тырышып, бирөөгө жүгүңдү артуудан уялып, керек болсо муктаж адамдарга жардам бергенге мүмкүнчүлүк алгыдай жашаганга үйрөнүш керек. Ал үчүн талыкпаган, чарчабаган өжөр мүнөздү калыптандырыш керек жана эмгекчил боло билиш керек. Эң башкысы адал эмгек кылыш керек. Ушул гана кирешеңдин берекесин арттырат.

Маектешкен Гүлмира ШАРШЕЕВА

Булак: Фабула 

Аида Салянова, Жогорку Кеңештин депутаты: “Апамды уят кылбасам экен, аны кантип кубантсам деп тураар элем”

 

Жердештерим  мүнөзүмдү калыптандырып коюшту

  • Мен Нарын шаарында туулгам. Жердештеримдин акты ак, караны кара деп бетке айткан, тайманбаган жакшы мүнөзү бар. Мен үчүн ал чоң тарбия болду. Азыркы мүнөзүмдүн калыптанышына ошол элдин кулк-мүнөзү түздөн-түз таасир берди дейт элем. Атам курулуш, колхоз чөйрөсүндө өмүр бою кызмат кылды. Бүгүнкү күнү ардактуу кызматкер. Апам болсо мугалим болгону менен, бирок соц.фонд тармагында иштеди. Тилекке каршы турмушта ар кандай болот экен, мен кенедей кезимде эле атам башка турмуш куруп кеткен. Ага карабастан мен үчүн атам мыкты киши, менин эң жакын адамдарымдын бири болуп калды. Апам болсо башка балдардан кем болбосун деп, бүт өмүрүн мен үчүн арнады. Мен дагы апамды уят кылбайын деп, анын жаштайынан түйшүкчүл болгонун бала болсом дагы сезип аны аяп, кандай кылып апамды кубантсам деп тураар элем. Убактымдын көбүн окууга жумшадым. Жатып-туруп китеп көп окуган окуучулардан элем. Мектептен кийинки убактымды бош коротпоюн деп,  сот аткаруучуларга барып жардам берчүмүн. 10-класста окуп жатып сырттан юрфактын курсун бүттүм. Мамлекеттик университеттин алдындагы “Юный историк” деген мектепти дагы ошол эле жылы ийгиликтүү бүттүм. Негизи намыс деген сезим мага чоң күч берип жүрдү деп ойлойм. Окуучу кезимден эле эмгектен коркпойм. Калпычы, ичи тар адамдар менен келише албайм. Беш бир тууганым бар.

 

Жатып, туруп китеп окуу менин эң жакшы адатым

  • Бала кезден китепке жакын болгондуктан, колума кандай китеп тийбесин барактабай кое албайм. Негизи өзүбүздүн эле кыргыз адабиятына көп кызыгам. Залкар жазуучу, акын агаларыбыз Ч.Айтматов, Т.Касымбеков, К. Жусупов, А.Осмонов ж.б. залкарлардын чыгармалары бул – бир чоң аалам, турмуш мектеби. Адам болуп калыптануунун жолунда мыкты чыгармалар, ойчулдардын акылман сөздөрү болот. Китеп адамды жаман жакка эч качан үндөбөйт, тескерисинче ата-эне баласын келечекте мыкты инсан кылып көргүсү келсе аны китепке жакын өстүрүшү керек.  Акыркы окуган китебим Роза Исаковна Отунбаеванын фондусунун котормосундагы Япониядагы “Soni” корпорациясынын негиздөөчүлөрүнүн бири Масару Ибуканын “Үч жаштан кийин кеч” деген тарбиялык маанидеги китеби болду. Ал эми ыр жаатына анча жакын эмесмин, ырдасам тар чөйрөдө ырдап коюшум мүмкүн. Негизи балдарым үчүн эле ырдайм.

Акын болсом менин темам – “эне мээрими” болоор эле

  • Мени сыртымдан көргөн адам, үйүндө деле ушундай катуу болуш керек деп ойлошу мүмкүн. Көбү үйүңүздөн да каардуу айымсызбы деп сурашат. Бирок андай эмес. Жумуш, жумуш менен болгону жакшы. Ал эми үй деген башка. Өзгөчө аял киши үчүн үйдөн өткөн бакыт, балдардан өткөн кубаныч болбойт. Мен үйгө киргенде эле балдарымды көрүү менен жүзүмдө жылмаюу кантип пайда болгонун билбей калам десем болот. Башка энелердей эле балдарым ооруп калса оорусу мага өтүп кетсе деп тилейм. Капа болсо капасын өзүңө алгың келет. Кыскасы акын болуп жаралып калганымда эненин мээримин жакшы айтып бермек болушум керек.

Келин мактаган кайнене болсом дейм

  • Ат-Башыга келин болуп барганда, өзүм Нарындын кызы болгон үчүн салт жагынан анча айырмачылыктар байкала берген жок. Жөн гана көп бүлөлүү үй-бүлөгө барганга анча-мынча кыйынчылыктар болду. Бирок бул жагынан сыр билгизбегенге аракет кылдым. Өзгөчө чай куйганда, келиндер өзүбүз чай ичкенге үлгүрчү эмеспиз. Ыраматылык кайненем мыкты киши болчу. Бардык нерсени көзү менен байкап, келиндеринин ортосундагы ынтымакты сактаган, бирин өйдө, бирин ылдый көрбөгөн калыс киши эле. Азыр өзүм келиндүү болуп, келин мактаган кайнене болгонго аракет кылып жатам. Мен өз кайненемди кандай жакшы көрсөм, ошондой сыйды келинимден да көргүм келет. Ал кишидей болуу кыйын, бирок аракет кылып жатам.

Убакыт  адамга сабыр берет, акыл берет…

  • Жумушта жүрүп убакыттын эмне болуп өтүп жатканына кээде отуруп таң калып, кырктан өткөндөн кийин эле ошондой сезилеби деп калсам, балдарым деле “Жок, апа биз үчүн деле убакыт бат өтүп жатат, бизге деле ошондой сезилет” – деп калышат. Азыр керек болсо убакыттын да берекеси кетип жатат окшойт. Ошол себептен ар бир мүнөттү текке кетирбей, ден соолук, эл үчүн пайдалуу нерсеге жумшап калыш керек. Мен үчүн убакыт бул жашыбызга эле жаш кошкон эмес, акылыбызга акыл, сабырыбызга сабыр кошкон чоң мүмкүнчүлүк.

Адал эмгек  кирешенин  берекесин арттырат.

  • Жаш адистер үчүн мамлекеттик кызматта жакшы айлык жок. Эгер бирөөсү кызматта, бирөөсү бизнесте болсо анда бул үй-бүлөнүн кирешеси жакшы болуп, тиричилигин тың кылганга мүмкүн. Экөө тең мамлекеттик кызматта болсо буттан турууга мүмкүн эмес. Там салып, балдарга кошумча билим берүүгө, кийин жогорку окуу жайында окутууга, өзүңдүн жашоо шартыңды ырастаганга бул жетпейт. Ошол себептен баш кошкон учурдан баштап элден кем болбой жашаш үчүн тырышып, бирөөгө жүгүңдү артуудан уялып, керек болсо муктаж адамдарга жардам бергенге мүмкүнчүлүк алгыдай жашаганга үйрөнүш керек. Ал үчүн талыкпаган, чарчабаган өжөр мүнөздү калыптандырыш керек жана эмгекчил боло билиш керек. Эң башкысы адал эмгек кылыш керек. Ушул гана кирешеңдин берекесин арттырат.

Маектешкен Гүлмира ШАРШЕЕВА

Булак: Фабула 

Света Тойгонбаева, айтымчы, төлгөчү: “Бишкекте кара дуба көп окулганы үчүн оомат кетип, береке учуп, жаман дарттар көбөйүп жатат”

“Асман плюс” гезитинин 26-май 2016-жылы жарык көргөн санында “Орто Азияда бир президент бул дүйнө менен кош айтышат” деген темада төлгөчү Света Тойгонбаева менен болгон маек жарыяланган. Арадан үч ай өтүп Света айымдын айтканы айткандай келип, Өзбекстандын президенти Ислам Каримов сентябрдын үчүндө жерге берилди. Биз кайрадан Света айымга жолугуп, бу сапар да кызыккан суроолорубузга жооп алдык.

– Төбөлдөр тез арада Кыргызстандагы аттуу-баштуу көзү ачыктарды чогултуп депутаттардын жыйыны өтчү жерди тазалатпаса иши оңунан чыкпай кырдаал кыйындап, ал күтпөгөн жагдайлар орун алат. Депутаттардын да ыркы кетип, кыл чайнашкан кырдаал жаралат. Анткени, Акүйгө окулган кара дубалар жандырылбаса тескери таасирин берип, жогору жактагылардын ыркы кетип, анын кесепети өзүнө тийет. Ошондой эле Бишкекте кара дуба көп окулганы үчүн  борбор калаадан  оомат кетип, береке учуп жатат.  Кыргызстандын аурасы булганган үчүн оорунун түрлөрү да көбөйүп, андан карапайым эл жабыр тартып, мамлекетибиз туңгуюкка кептелип  жатат. Өлкө башчысы элге пайдалуу иш кылам десе, алгач Акүйдү, депутаттар  жыйын өткөргөн залды тазалатып, Кыргызстан кептелчү кыйынчылыкты алдын алышы керек. Ошондой эле кара дубаны чет мамлекеттен келген көзү ачыктарга эмес, Кыргызстандагы көзү ачыктарга жандыртса деле оң таасирин берет.

Булак: Асман плюс

 

 

 

 

 

Света Тойгонбаева, айтымчы, төлгөчү: “Бишкекте кара дуба көп окулганы үчүн оомат кетип, береке учуп, жаман дарттар көбөйүп жатат”

“Асман плюс” гезитинин 26-май 2016-жылы жарык көргөн санында “Орто Азияда бир президент бул дүйнө менен кош айтышат” деген темада төлгөчү Света Тойгонбаева менен болгон маек жарыяланган. Арадан үч ай өтүп Света айымдын айтканы айткандай келип, Өзбекстандын президенти Ислам Каримов сентябрдын үчүндө жерге берилди. Биз кайрадан Света айымга жолугуп, бу сапар да кызыккан суроолорубузга жооп алдык.

– Төбөлдөр тез арада Кыргызстандагы аттуу-баштуу көзү ачыктарды чогултуп депутаттардын жыйыны өтчү жерди тазалатпаса иши оңунан чыкпай кырдаал кыйындап, ал күтпөгөн жагдайлар орун алат. Депутаттардын да ыркы кетип, кыл чайнашкан кырдаал жаралат. Анткени, Акүйгө окулган кара дубалар жандырылбаса тескери таасирин берип, жогору жактагылардын ыркы кетип, анын кесепети өзүнө тийет. Ошондой эле Бишкекте кара дуба көп окулганы үчүн  борбор калаадан  оомат кетип, береке учуп жатат.  Кыргызстандын аурасы булганган үчүн оорунун түрлөрү да көбөйүп, андан карапайым эл жабыр тартып, мамлекетибиз туңгуюкка кептелип  жатат. Өлкө башчысы элге пайдалуу иш кылам десе, алгач Акүйдү, депутаттар  жыйын өткөргөн залды тазалатып, Кыргызстан кептелчү кыйынчылыкты алдын алышы керек. Ошондой эле кара дубаны чет мамлекеттен келген көзү ачыктарга эмес, Кыргызстандагы көзү ачыктарга жандыртса деле оң таасирин берет.

Булак: Асман плюс

 

 

 

 

 

Астанада Азиянын парламенттер аралык форуму башталды

Астанада Азия өлкөлөрүнүн парламент өкүлдөрүнүн жолугушуусу өтүүдө. Азия парламенттер аралык форумунун илим, технологиялар жана инновациялар маселелери боюнча жыйынын парламент мажилисинин төрагасы Нурлан Нигматулин ачты.

Форумга 25 өлкөнүн жана эл аралык уюмдардын өкүлдөрү катышууда.

Жыйындын максаты — депуттардын көңүлүн билимге негизделген коомдун өнүгүүсүнө, өлкөлөрдүн экономикасы үчүн алдыңкы технологияларды киргизүүгө жана илимдин өнүгүшүнө көмөктөшүү маселесине буруу.

Форум Ислам кызматташтык уюму жана Ислам өнүктүрүү банкы менен биргеликте уюштурулган. Эки күндүк иш-чаранын жыйынтыгында Астана декларациясын кабыл алуу пландалууда.

Булак:  “Борбор Азия жаңылыктар кызматы”

Кийинки хандык такка олтуруучу башкы увазирлер

 

Өзбек президенти Ислам Каримов бул жарыктык менен коштошкондон кийин өзбектирди ким башкарат деген талкуу күч алды. Коңшуларда дагы бийлик талашкан кландар толтура. Алардын таасирдүүлөрү Ташкент жана Самарканд кландары. Каримовдун тушунда эле бул эки клан күч структураларына таасир этип турушкан. Ташкенттиктер Улуттук коопсуздук кызматын (СНБ) кармаса, Самарканд кланы ИИМде турган. Бирок, СНБ башчысы Рустам Иноятов самарканддыктарга көбүрөөк көңүл бураары айтылып келген. Каримовдун ишенген жакын адамдарынын бири да Рустам Иноятов делип эсептелинет. Самарканд кланынан такка олтурчу негизги фигура 2003-жылдан бери премьер-министр болуп иштеп келе жаткан Шавкат Мерзяев. Анын негизги атаандашы катары ташкенттиктердин кланынан  финансы министри Рустам Азимов эсептелинип жатат. Каримов өзү Самарканд кланынан болгондуктан Шавкат Мерзяевде таасир күч экенин аналитиктер белгилөөдө. Өзбекстанды өз кучагына тартууга аракет жасап жаткан күчтүү державалар да Мерзяевдин тамырын тартканга аракет кылышууда. Мындан сырткары Рустам Иноятовду өзбек бийлигинин “серый кардиналы” деп эсептегендер көп. Президенттик тактыга олтура турган адам Иноятовдун батасын алып, колдоосуна ээ болушу керек. Шавкат Мерзяев менен Рустам Иноятовдун жакын мамилесинен да куда-сөөк жагы да бар деп айтылып калууда. Мерзяевди 2003-жылдан бери башкы увазир кылып алып жүргөн да Иноятов экени акырындык менен ачыкка чыгууда. Ал тургай Каримовдун улуу кызы Гүлнаранын тизгинин тартып, үй камагына олтургузган дал ушул Иноятов.  Мунун баарын эске алганда Өзбекстандын кийинки президенти болууга Мерзяев жакыныраак.

Бизде дагы мураскер ким болот деген суроо талуу бойдон турат. Коңшуларда Самарканд, Ташкент болуп күрөшүп жатса, биз түндүк-түштүк болуп, бул жарайт, бизден болушу керек деген ажырымды токтото элекпиз. Азыркы президент Алмазбек Атамбаев мураскер даярдабайм, эл өзү каалаган адамын шайлап алат деген менен кийинки келечеги үчүн сөзсүз мураскерин калтырып кетери бышык. Президент айланасынан жол улоочусун чыгара алабы? Бул дагы маселе. Атамбаевди Чүйдөн чыккан саясатчы деп эсептелерин эске алганда, ага мураскер тандоодо таасир этчү чүйдүн саясий күчтөрү болушу мүмкүн. Мураскер катары Иса Өмүркулов менен УКМК башчысы Абдил Сегизбаевди көргөндөр бар. Президент бул экөөсүнө бийликти тапшырышы күмөн. Иса Өмүркуловду мураскер катары даярдаган болсо ага кылмыш ишин козгоп, кара көө жапмак эмес. Сегизбаевди ордума калтырып кетем деп орустарга көрсөткөндө, стратегиялык өнөктөштөр жарабайт деп кол шилтегенин саясатчылар айтышкан. Атамбаевдин мураскер катары калтырууга жалгыз талапкер азыркы премьер-министр Сооронбай Жээнбеков гана калгандай. Ал киши мамлекеттик кызматта иштеген убактан бери артынан жаман сөздөр айтылган эмес. Сооронбай Жээнбековдун эң негизги көзүрү колунун иазалыгы, коррупциялык ишке аралашпаганы. Экинчиден азыр Атамбаев бийликке келгенден бери түштүктө жакшы маанайды жаратуу кыйынга турду. Түштүктөн добуш алуу да оңойго турбайт. Бул жагынан Жээнбеков Атамбаевдин ишин бир кыйла жеңилдетет. Өкмөт башчысы болуп келгенден бери ишти алга жылдыруу үчүн жакшы эле күйпөлөңдөп, маңдай тер төгүп аракет кылып жатат. Каримовдун тажиясына да Сооронбай Жээнбековдун барышы, кийинки президент деп саналып жаткан Мерзяев менен чек ара маселесин талкууга алышы анын кийинки тактыга олтурууга мүмкүнчүлүгү жогору болуп баратканынан кабар берет. Андыктан, эки өлкөдө президенттик тактыга башкы увазирлер олтуруп калышы толук мүмкүн.

Кыялбек Тагаев   

Булак: “Жаңы-Ордо”

 

 

Кийинки хандык такка олтуруучу башкы увазирлер

 

Өзбек президенти Ислам Каримов бул жарыктык менен коштошкондон кийин өзбектирди ким башкарат деген талкуу күч алды. Коңшуларда дагы бийлик талашкан кландар толтура. Алардын таасирдүүлөрү Ташкент жана Самарканд кландары. Каримовдун тушунда эле бул эки клан күч структураларына таасир этип турушкан. Ташкенттиктер Улуттук коопсуздук кызматын (СНБ) кармаса, Самарканд кланы ИИМде турган. Бирок, СНБ башчысы Рустам Иноятов самарканддыктарга көбүрөөк көңүл бураары айтылып келген. Каримовдун ишенген жакын адамдарынын бири да Рустам Иноятов делип эсептелинет. Самарканд кланынан такка олтурчу негизги фигура 2003-жылдан бери премьер-министр болуп иштеп келе жаткан Шавкат Мерзяев. Анын негизги атаандашы катары ташкенттиктердин кланынан  финансы министри Рустам Азимов эсептелинип жатат. Каримов өзү Самарканд кланынан болгондуктан Шавкат Мерзяевде таасир күч экенин аналитиктер белгилөөдө. Өзбекстанды өз кучагына тартууга аракет жасап жаткан күчтүү державалар да Мерзяевдин тамырын тартканга аракет кылышууда. Мындан сырткары Рустам Иноятовду өзбек бийлигинин “серый кардиналы” деп эсептегендер көп. Президенттик тактыга олтура турган адам Иноятовдун батасын алып, колдоосуна ээ болушу керек. Шавкат Мерзяев менен Рустам Иноятовдун жакын мамилесинен да куда-сөөк жагы да бар деп айтылып калууда. Мерзяевди 2003-жылдан бери башкы увазир кылып алып жүргөн да Иноятов экени акырындык менен ачыкка чыгууда. Ал тургай Каримовдун улуу кызы Гүлнаранын тизгинин тартып, үй камагына олтургузган дал ушул Иноятов.  Мунун баарын эске алганда Өзбекстандын кийинки президенти болууга Мерзяев жакыныраак.

Бизде дагы мураскер ким болот деген суроо талуу бойдон турат. Коңшуларда Самарканд, Ташкент болуп күрөшүп жатса, биз түндүк-түштүк болуп, бул жарайт, бизден болушу керек деген ажырымды токтото элекпиз. Азыркы президент Алмазбек Атамбаев мураскер даярдабайм, эл өзү каалаган адамын шайлап алат деген менен кийинки келечеги үчүн сөзсүз мураскерин калтырып кетери бышык. Президент айланасынан жол улоочусун чыгара алабы? Бул дагы маселе. Атамбаевди Чүйдөн чыккан саясатчы деп эсептелерин эске алганда, ага мураскер тандоодо таасир этчү чүйдүн саясий күчтөрү болушу мүмкүн. Мураскер катары Иса Өмүркулов менен УКМК башчысы Абдил Сегизбаевди көргөндөр бар. Президент бул экөөсүнө бийликти тапшырышы күмөн. Иса Өмүркуловду мураскер катары даярдаган болсо ага кылмыш ишин козгоп, кара көө жапмак эмес. Сегизбаевди ордума калтырып кетем деп орустарга көрсөткөндө, стратегиялык өнөктөштөр жарабайт деп кол шилтегенин саясатчылар айтышкан. Атамбаевдин мураскер катары калтырууга жалгыз талапкер азыркы премьер-министр Сооронбай Жээнбеков гана калгандай. Ал киши мамлекеттик кызматта иштеген убактан бери артынан жаман сөздөр айтылган эмес. Сооронбай Жээнбековдун эң негизги көзүрү колунун иазалыгы, коррупциялык ишке аралашпаганы. Экинчиден азыр Атамбаев бийликке келгенден бери түштүктө жакшы маанайды жаратуу кыйынга турду. Түштүктөн добуш алуу да оңойго турбайт. Бул жагынан Жээнбеков Атамбаевдин ишин бир кыйла жеңилдетет. Өкмөт башчысы болуп келгенден бери ишти алга жылдыруу үчүн жакшы эле күйпөлөңдөп, маңдай тер төгүп аракет кылып жатат. Каримовдун тажиясына да Сооронбай Жээнбековдун барышы, кийинки президент деп саналып жаткан Мерзяев менен чек ара маселесин талкууга алышы анын кийинки тактыга олтурууга мүмкүнчүлүгү жогору болуп баратканынан кабар берет. Андыктан, эки өлкөдө президенттик тактыга башкы увазирлер олтуруп калышы толук мүмкүн.

Кыялбек Тагаев   

Булак: “Жаңы-Ордо”

 

 

Бүгүн Өзбекстан парламенти өлкө президентинин милдетин аткаруучуну дайындайт

Бейшемби күнү Ташкентте Өзбекстандын Олий Мажлисинин мыйзам чыгаруу палатасы менен сенатынын биргелешкен жыйыны болот. Анда өлкө президентинин милдеттерин убактылуу аткаруучуну дайындоо маселеси каралат.

Өзбекстан Конституциясынын 96-беренесине ылайык, «аракеттеги президент өз милдеттерин аткара албаган учурда анын милдеттери менен ыйгарым укуктары үч айлык мөөнөткө убактылуу Олий Мажлис сенатынын төрагасына жүктөлөт».

Учурда Өзбекстандын Олий Межлис сенатынын төрагасы болуп Нигматилла Юлдашев эсептелет.

Расмий түрдө Каримовдун көз жумгандыгы тууралуу 2-сентябрда кабарланган. Анын сөөгү 3-сентябрда Самарканддагы Шахи-Зинда мемориалдык комплексине коюлган.

Булак: “Борбор Азия жаңылыктар кызматы”

Актөбөдө курал саткан дүкөндүн ээси соттолууда

Актөбөдө “Паллада” курал саткан дүкөнүнүн ээси Артем Горлаевге карата соттук отурум башталды. Ал өз милдетин ак ниеттүүлүк менен аткарбагандыгы үчүн айыпталууда. Прокуратуранын пикиринде, мунун айынан 5-июндагы кол салуу учурунда 18 курал-жарак ок дарылары менен тартылып алынган.

“Паллада” дүкөнүндөгү окуяда үч адам мерт кеткен.

Прокуратура дүкөндө ИИМ тарабынан бекитилген тартиптер сакталган эмес деп эсептейт. Курал-жарактар трос менен ашталып, кадалган эмес. Ок-дарылар текчеге тизилип коюлбашы керек болчу.

Сотто Артем Горлаевдин жактоочулары ал бардык айыптоолорго макул экенин жана процессуалдык келишим түзүүгө даяр турганын билдиришти.

Актөбөдө 5-июнда эки курал саткан дүкөнгө жана аскер бөлүгүнө куралдуу кол салуу болгон. Бийлик окуяны теракт катары мүнөздөп, бул үчүн диний радикалдарды күнөөлөдө. Кол салууда бир нече адам өлүп, шектүүлөр атайын операция учурунда жок кылынган.

Булак: “Борбор Азия жаңылыктар кызматы”

Меню